ابعاد سازگاری در محیط اجتماعی

منظور از سازگاری ، رابطه ای است که میان فرد و محیط او ،به ویژه محیط اجتماعی وجود دارد و به او امکان می دهد تا نیازه او انگیزه های خود را پاسخ گوید. فرد زمانی از سازگاری بهره مند است که بتواند میان خود و محیط اجتماعی اش رابطه ای سالم برقرار و انگیزه های خود را ارضا کند ، در غیر این صورت او را ناسازگار قلم داد می کنیم. در واقع سازگاری با محیط، مهارتی استکه بایدآموخته شود و کیفیت آن مانند سایرآموخته ها به میزان علاقه وکوشش فرد برای یادگیری بستگی دارد (اسلامینسب،1373)

انجمن روان پزشکان آمریکا (1994) سازگاری اجتماعی را چنین تعریف می کند: هماهنگ ساختن رفتار به منظور برآورده ساختن نیازهای محیط یکه غالباً مستلزم اصلاحت کانه ها، هیجان های نگرشه است.

صدیقی( 1384؛ به نقل از حجاری،1380) سازگاری اجتماعی را به عنوان جریانی تعریف کرده است که به وسیله ی آن روابط میان افراد،گروههاوعناصر فرهنگی دروضعیتی رضایت بخش برقرار باشد . به عبارت دیگر،روابط میان افراد وگروهها به گونه ای برقرار شده باشدکه رضایت متقابل آنها را فراهم سازد. بدین ترتیب سازگاری اجتماعی مکانیزم هایی است که توسط آنها یک فرد توانایی تعلق به یک گروه را پیدا می کند. به همین علت لازمه ی سازگاری اجتماعی ، بروز تغییراتی در فرد بوده،آن نیز مستلزم یکپارچگی مکانیزمه ایی است که توسط آنها ،گروهی کعض و جدید را می پذیرد(یمنیدوزی سرخابی،1371).

سازگاری اجتماعی دارای مؤلفه ها و نشانه های خاصی است.  یکی از نشانه های سازگار بودن با محیط و اجتماع ، داشتن استقلال است.  استقلالی عنی توانایی انجام کارها بدون کمک گرفتن از دیگران ، توانایی تحمل تنهایی و حتی لذت برد ناز آن. مسؤولیت پذیری نیز از نشانه های دیگرسازگاری اجتماعی است آینده نگری و درکاین امرکه تصمیمات و اقدامات امروز می تواند برزندگیوفردای فرد تأثیر بگذارد نیز از ویژگی های فرد سازگاراست.  توانایی تصمیم گیری ، حفظ اعتدال و میان هروی در امور زندگی نیز از دیگر ویژگی های فردی می باشدکه دارای سازگاری اجتماعی است . فرد دارای سازگاری اجتماعی توانایی برنامه ریزی برای تمام ساعات خود را دارد و تا جایی که امکان دارد ، درتمام ابعاد زندگی خود جانب اعتدال را نگه می دارد و از افراط وتفریط خودداری می کند(حجاری،1384) .

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   اقدامات مؤثر جهت ارتقاء ابعاد پنج گانه شغلی

جنبه ای دیگر از سازگاری اجتماعی ، مهارتهای اجتماعی است. مهارت های اجتماعی رفتارهای انطباقی فرا گرفته شده است که فرد را قادر می سازد با افراد دیگر روابط متقابل داشته باشد ، واکنش های مثبت بروزده دو از رفتارهایی که پیامد منفی دارند، اجتناب ورزد. مهارتهای اجتماعی شامل مهارت در تشخیص خصوصیات گروه ، ارتباط گیری با گروه ، گوش دادن ، همدردی ، ارتباط غیرکلامی ، در تشخیص احساسات خویش و مهارت کنترل خویش است.  شخصی که دارای مهارت اجتماعی است ، می تواند به انتخاب و ارائه رفتارمناسب در وضعیت معین دستبزند.

الیوتوگرشام)[1]2008 (ضمن تعریف مهارت های اجتماعی به عنوان رفتارهای انطباقی یادگرفته شده که فرد را قادر می سازد تا با افراد دیگر رابطه ای متقابل داشته باشد و از خود پاسخ های مثبت بروز دهد، این رفتارها را به پنج رفتار جزئی ترتقسیم می کنند که هریک از آنها میتواند موجب تسهیل روابط بین فردی شود. آنها شامل همکاری، گفتارمناسب ، مسؤولیت پذیری ، همدلی وخویشتن داری هستند. بروز مهارت های اجتماعی ضعیف، به عدم پذیرش فرد توسط دیگران منجرمی شود.

سیاری از دانش آموزان هرگز رفتار مناسب را برای موقعیتهای اجتماعی درتعامل با دیگران یاد نگرفت هاند . بدیهی است رشد مهارت های اجتماعی به منظور سازگاری اجتماعی درروابط بین فردی نیازمند سلامت عاطفی ـ روانی و هوشمندی هیجانی است.

بدین ترتیب، مهارت های اجتماعی به رفتارهای آموخته شده ومقبول جامعه اطلاق میشود؛ رفتارهایی که شخص میتواند با دیگران به گونهای ارتباط متقابل برقرار کند که به بروز پاسخ های مثبت و پرهیز از پاسخهای منفی می انجامد و موجب سازگاری اجتماعی فرد میشود (نژادنادری، 1388).

[1]– Elliot & Gersham