ارزو چیست و چه اثری بر زندگی میگذارد؟

11  تبین واژه آرزو

آن چه همواره برای انسان خطرناک بوده و موجب هلاکت و نابودی او است آرزوی طولانی و حرص و آز زیاد است و در تعالیم دینی از آن منع گشته است .در سوره معارج آیات19 و20 آمده :”براستی که انسان حریص و بی صبر است چون زیانی به او رسد بی تابی می کند.” واز پیامبر اکرم (ص ) نقل شده ، بنی آدم نابود می شود و دوچیزاز او باقی می ماند حرص و آز (موسوی همدانی ،1363)با توجه به ذکر این آیه و  حدیث  گرچه امید مایه حیات و انگیزه ای برای حیات انسان است امّا این امید نیز باید با فکر و تلاش و بر اساس اصول و قواعد مخصوص به خود باشد زیرا انسان گاهی بیشتر از حد و بدون آن که به امکان شدن  و نشدن امری فکر کند امید به آن دارد که این خود باعث آرزوی های طولانی و نایافتنی برای شخص می گردد که موجب شکست و نابودی است . (جابر ، 1390)

2-12- انواع آرزو

آرزوهادو دسته اند : آرزوهای درست وسازنده وآرزوهای کاذب

اگر آرزو ها بر اساس معیار درستی باشند نه تنها زیانی بهمراه ندارد بلکه سازنده و مفید خواهد بود .زیرا اگرانسان با فکرعمل کند و بدنبال مطلوب حرکت کند و امیدحصول آن را داشته باشد این باعث ایجاد انگیزه برای فردای روشن می شود اما آرزوها باید هم جنبه شخصی داشته باشد و هم اجتماعی (جابر،1390) از نظر امام علی آرزوهای درست و سازنده عبارتند از:

– آرزوی آسایش مظلومان (خطبه  131، نامه 22،بند 3)

– آرزوی آینده و قیامتی روشن (خطبه  87 ،بند3،نامه 22بند 1)

-آرزوی اجرای حدود الهی (خطبه   131 ،بند 3)

– آرزوی ارزش های والای اخلاقی (خطبه  153، بند 12)

– آرزوی استواری دین ( خطبه  131 ،بند 3 )

– آرزوی اصلاح جامعه اسلامی (همان )

– آرزوی اصلاح نفس (نامه 31 بند 37 )

– آرزوی بهترین بنده خدا بودن (خطبه  129، بند 8 )

-آرزوی بی نیازی (خطبه  225 ، بند 1)

-آرزوی پیروزی بر دشمن ( نامه 53 بند 57)

– آرزوی پیروزی حق (نامه 66 ، بند 2 )

–آرزوی شهادت (خطبه  119 و نامه 35 )

– آرزوی عافیت دین و دنیا (خطبه  215 )

– آرزوی گسترش عدالت (نامه 53 )

– آرزوی نابودی باطل (نامه 66)

– آرزوی نجات از فتنه ( خطبه  171)

– آرزوی وحدت سیاسی (خطبه  216 )

– آرزوی همبستگی و دوستی ملت (نامه 53)

در آرزوی کاذب انسان گرفتار آرزوی باطل می شود و این آرزوها ره آوردهای زیانباری برای انسان بهمراه دارد که اگر مهار نشود موجب خواری انسان می شود.آرزوهای کاذب باعث طمع بردن به مال دیگران و در نتیجه تنگ کردن زندگی برخود می شود .(جابر ،1390) چند مورد از نتایج آرزوهای کاذب از نگاه امام علی به شرح ذیل است :

پس از حمد و ستایش الهی ، همانا دنیا روی گردانده،و وداع خویش را اعلام داشته است و آخرت به ما روی آورده و پیشروان لشگرش نمایان شده . آگاه باشید ،امروز ،روز تمرین و آمادگی و فردا روز مسابقه است . پاداش برندگان بهشت و کیفر عقب ماندگان آتش است . آیا کسی هست که پیش از مرگ ،از اشتباهات خود توبه کند ؟ آیا کسی هست که قبل از فرا  رسیدن روز دشوار قیامت ،اعمال نیکی انجام دهد ؟ آگاه باشید هم اکنون در روزگار آرزوهایید ،که مرگ را در پی دارد ،پس هر کس درایام آرزوها ،پیش از فرا رسیدن مرگ ،عمل نیکو انجام دهد بهره مند خواهد شد و مرگ او را زیانی نمی رساند ،و آن کس که در روزهای آرزوها ،پیش از فرا رسیدن مرگ کوتاهی کند ،زیانکار و مرگ او زیانبار است . همانگونه که به هنگام ترس و ناراحتی برای خدا عمل می کنید در روزگار خوشی و کامیابی نیز عمل کنید ،همانا وحشتناک ترین چیزی که برشما می ترسم ،هواپرستی و آرزوهای دراز است .پس ،از این دنیا توشه بر گیرید تا فردای خود را با آن حفظ نمایید . (فرازهایی از خطبه 28 )

بدرفتاری و بدکرداری (حکمت 36،بند 6) –

( کوردلی و ناآگاهی (حکمت 275،بند 2-

– مرگ  و نابودی (حکمت 19)

– غفلت از مرگ (خطبه  114،بند 11)

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مرجع آگهی و نیازمندیها : سایت دو فانوس

– کاستن از عقل (خطبه  86،بند 14)

– کم فکری و غفلت (خطبه  86،بند 8)

فریب دادن (خطبه  84،بند 14) –

2-13 آرزو گرایی

آنچه در قرآن و احادیث از آن نهی شده  “آرزوگرایی”  و دل بستن به آرزوهای خوش است که باعث کوردلی و جاماندن از قافله زندگی است زیرا شخص آزمند باآرزوهای شهوانی از رسیدن به حقایق باز می ماند .(جابر ،1390) در حدیثی از امام علی در حکمت 275 آمده که آرزوهای خوش باعث کوری چشمان بصیرت مردمان می شود . ودر سوره نجم آیه 24 خداوند میفرمایند آیا برای انسان هر چه آرزو کند برآورده می شود ؟واین خدای حکیم است که کارها رابراساس حکمت تدبیر می کند . (طبرسی ،1372)

پس برانسان لازم است خود را  اسیر حرص و آرزوهای باطل نکند و از قرار گرفتن در پرتگاه هلاکت خودرا نجات دهد زیرا انسان برای عبادت خلق شده است و لازم است در مسیر کمال حرکت کند تا به قرب الهی که سر منزل مقصود است برسد . امام علی علیه السلام قربانگاه اندیشه ها را زیر برق آرزوها می داند (نهج البلاغه حکمت 219)

 

 

2-14-علل آرزوهای طولانی

عوامل مختلفی موجب آرزوهای طولانی می شود :

1-دنیا پرستی وعلاقه انسان به تفاخردنیاو لذات نفسانی

حب دنیا باعث ایجاد آرزوهای پوچ می شود خداوند در سوره قصص آیه 77 می فرمایند :ودر آن چه به توداد سرای آخرت را جستجو کن و بهره ات راهم از دنیا فراموش نکن و نیکی کن همان گونه که خدا به تو نیکی کرد . (جابر،1390)امام علی نیز می فرماید :هرکس قلب اوبادنیا پرستی پیوندخورد ،همواره جانش گرفتار سه مشکل می شود :اندوه رها نشدنی –حرصی جدا نشدنی و آرزویی نایافتنی .(حکمت 228)

2-نادانی و ناآگاهی انسان:

امام علی در این خصوص می فرماید :اگر بنده خدا اجل و پایان کارش را می دید ،با آرزو وفریب آن دشمنی می ورزید . (حکمت 334)همچنین ایشان آرزوهای زیاد را ،ناشی از فساد عقل آدمی می داند .(فلسفی ،1368)

3- شیطان و وسوسه های شیطانی

به غیر از شیطان که دشمن انسان است جهل و غفلت وبی خردی انسان مایه هلاکت و ویران کننده هستی و حیات انسان است . (جابر،1390)

4- تکبر و غرور

از عوامل ذلت و آرزوهای باطل انسان غرور و تکبر است زیرا تکبر آرزوهای بی اساس و کاذب را افزایش می دهد . (همان )

5- عدم بصیرت انسان

کسی که بصیرت و فهم ندارد آرزوهای کاذب او راکور می کند . (همان )

6- عدم شناخت گوهر وجود و عزت نفس

از نظر امام علی ( ع )کسی که گوهر وجود خودرا بشناسد خود را از پستی های شهوت و آرزوهای باطل مصون خواهد داشت . (فلسفی،1368)

2-15 پیامد آرزوهای طولانی

از آنجا که آرزوهای دراز تاثیر بسیار مخربی بر زندگی معنوی و اخلاقی و حتی مادی انسان ها دارد در روایات اسلامی با تعبیرات گوناگونی از آن نکوهش گردیده و علل منطقی آن نیز بیان گردیده است .امام علی (ع) می فرمایند  :اظهار الحرص یورث الفقر.( صدوق ،1362ق)

آرزو های طولانی موجب فقر می شود. –

آرزوی طولانی موجب سو ظن است. ( مجلسی 1387ق،)-

آرزوی طولانی موجب نسیان آخرت است ( همان) –

(همان).آرزوی طولانی موجب همّ و غمی پایان ناپذیر است –

آرزوی طولانی موجب  عدم درک امید و نرسیدن به آن می شود . (همان)-

امام علی(ع) می فرمایند:کسانی که آرزو های طولانی دارند رفتار نا پسندی دارند و رفتار آنان با موازین اخلاقی ناسازگار است.(حکمت 36)

امام سجاد (ع) می فرماید: « اى خداوند، بر محمد و خاندان او درود فرست و ما را از آرزوهاى دور و دراز در امان دار و به صدق عمل آرزوهاى ما تنگ، میدان، ساز، آن سان که ما را آرزوى آن نبود که به سر آوریم ساعتى را پس از ساعت دیگر و به پایان بریم روزى را پس از روز دیگر و بپیوندیم نفسى را به نفس دیگر و برداریم گامى را از پى گام دیگر ، اى خداوند، ما را از فریب سراب آرزوها به سلامت دار و از شر و فساد آن ایمنى بخش و روزى مباد که از یاد مرگ غافل باشیم‏.
( صحیفه السجادیه- نیایش چهلم )