فرآیند های خلاقیت برای شکل گیری فکر خلاق یا رفتار خلاقانه

فرآیند خلاقیت

درباره اینکه برای شکل گیری فکر خلاق یا رفتار خلاقانه چه مراحلی باید طی شود نظرات ودیدگاه‌های مختلفی وجود دارد که در اینجا به چند مورد از آنها اشاره خواهیم کرد.سلوی[1](2007) وگریورز[2]و نکا[3] (2003) از جمله نخستین نظریه پردازانی هستند که خلاقیت را به صورت فرآیندی چند مرحله ای تشریح کردند. آن‌ها  معتقدند که شکل گیری تفکر خلاق شامل چهار مرحله دارد:

  • آمادگی[4]
  • نهفتگی[5]
  • اشراق [6]
  • اثبات[7]

2-7-1- مرحله آمادگی

برای ارایه یک نظریه تازه یا یک اثر هنری لازم است بر مقدمات کار مسلط بود و از یک نوع آمادگی کلی در زمینه‌های مختلف برخوردار شد. علاوه بر این آمادگی عمومی، یک نوع آمادگی خاص نیز ضرورت دارد. منظور از این آمادگی، بررسی و جستجو، مطالعه و جمع آوری مدارک درباره موضوع مورد نظر است. یکی از روش‌های مفید در این زمینه مطالعه عقاید و نظریه‌های دیگران درباره آن موضوع است.

2-7-2- مرحله نهفتگی (تکوین)

آنچه در این مرحله روی می‌دهد، فرآیندی درونی است که فرد به صورت ناهشیار یا نیمه هوشیار در گیر حل مسأله می‌شود. به طوری که فرد آگاهانه و با برنامه‌ریزی قبلی درباره حل مسأله فکر نمی‌کند، بلکه اطلاعات جدید با اندیشه‌های گذشته آزادانه در هم می‌آمیزند و یک نوع سازمان‌بندی مجدد پیدا می‌کنند.

2-7-3- مرحله اشراق (بینش)

در این مرحله تفکر شکل گرفته و حل مسأله روشن می‌شود. فرد خلاق در طول کار طبیعتاً با موانعی برخورد می‌کند که کار را دچار وقفه می‌سازد ولی ناگهان موضوع عاطفی روشن می‌گردد و فرد می‌تواند همه موانع را از سر راه بردارد، این مرحله تؤام با جنبه‌های عاطفی است. چون فرد با تحقق مسأله ای که از آن جدا بوده است احساس لذت می‌کند و این امر، خود انگیزه تلاش و کار بیشتر می‌کند.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   سامانه دانلود مقاله ، دانلود کتاب ایران پیپر

2-7-4- مرحله اثبات (مقابله)

در این مرحله پدیده ای که در مرحله سوم به دست می‌آید مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، تا در صورت داشتن اعتبار پذیرفته شود و در غیر این صورت رد شود.  البته باید به این نکته اشاره کرد که مراحل چهار گانه از نظر نظم و توالی انعطاف پذیرند و ممکن است در مواردی به مراحل قبلی دوباره بازگشتی صورت گیرد. لوبرت (2001) فرآیند تفکر خلاق را شامل چهار مرحله شناسایی مسأله، آمادگی،تولید پاسخ و اعتبار پاسخ می‌دادند.

 

[1]. solvi

[2].Groborz

[3]. Necka

[4]. preparation

[5].incubation

[6]. illumination

[7]. verification