قدرت برتر اخلاقی و مصادیق آن

قدرت برتر اخلاقی و مصادیق آن

قدرت اخلاقی یک عبارت عام و جامع برای مجموعه ای از ویژگی‌ها و رفتارهای خاصی است که بیشتر جنبه اخلاقی دارند و دربدو یک سری ویژگی‌ها، خصایص و رفتارهای اخلاق اجتماعی به شمار می روند، لیکن با دقت و تامین در آنها می توان به کارکرد مدیریتی انها نیز واقف شد. و از جمله مصادیق آن که برگرفته از تعالیم اسلامی است، می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:

2-4-9-1- تقوا و پرهیزگاری

تقوا و پرهیزگاری یکی از اصول مهم اخلاقی و یکی از منابع اصلی قدرت است و می تواند در نفوذ و تاثیر رهبران بر زیردستان و میزان آن نقش اساسی داشته باشد. شاید در بدو امر و نگاه ابتدایی چنین به نظر برسد که تقوا و پرهیزگاری یک مسئله معنوی و مربوط به رابطه میان انسان و خداست و بنابراین، هیچ ربطی به مسئله مدیریت و رهبری در سازمان ندارد و نمی توان آن را یکی از منابع اصلی قدرت دانست لیکن با یک نگاه عمیق و تحلیلی می توان به رابطه وثیق و عمیق میان قدرت و تقوا پی برد.تقوا و پرهیزگاری باعث می شود که انسان در میان مردم در نظر دیگران از عزت و احترام بیشتری برخوردار شود و محبوب دلهای آنان گردد و هر کس که از عزت و احترام بیشتری در میان مردم برخوردار باشد و مردم او را بیشتر دوست داشته باشد، قدرت افزون تری خواهد داشت و بهتر از دیگران می تواند در مردم نفوذ کند و بر آنان تاثیرگذار باشد. حضرت امام حسن مجتبی (ع) در تبیین یکی از آثار مثبت و برکات معنوی تقوا و پرهیزگاری به همین نکته اساسی اشاره می کند و می فرماید:

«اذا اردت عزا بلاعشیره و هیبه بلا سلطان فاخرج من ذل معصیه الله الی عز طاعه الله[1]

اگر می‌خواهی بدون داشتن عشیره و طایفه، عزت و احترام داشته باشی و بدون برخورداری از سلطنت و مقام،هیبت و شکوه داشته باشی، از ذلت معصیت خدا خارج شو و به سوی عزت اطا عت الهی حرکت کن.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   انواع سبک­های فرزندپروری از دیدگاه روانشناختی

2-4-9-2- رفق و مدارا

یکی دیگر از اصول مهم اخلاق اجتماعی که از مصادیق و منابع اصلی «قدرت اخلاقی» است، اصل رفق و مداراست که یکی از ابزارهای لازم و ضروری برای مدیریت است.رفق و مدارا و ملایمت موجب نرم شدن دل افراد و ایجاد تمایل قلبی در آنان است. بنابراین، نفوذی که از طریق رفق و مدارا حاصل می شود، نفوذ در دلهاست و نفوذ در دلها، قوی ترین و موثرترین نفوذ است. پیامبر‌گرامی اسلام (ص) نمونه روشن و بارز در زمره رهبرانی است که از نفوذ قوی و عمیقی در میان مردم برخوردار بودند.

«فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم و شاورهم فی الامر.»[2]

پس به موجب لطف و رحمت الهی،با آنان نرمخو و نرم دل شدی و اگر تندخو و سخت دل بودی قطعاً از پیرامون تو پراکنده می شدند پس از آنان درگذر و برایشان آمرزش بخواه و درکارها با آنان مشورت کن.

رفق و مدارای آن حضرت در برخورد با مردم و معاشرت با آنان، یکی از نقاط عطف سیره عملی و اخلاق اجتماعی ایشان بود. و یکی از دستورهای خداوند متعال به رسول خدا (ص) بود. همین نکته را حضرت امام صادق (ع) متذکر شده و فرموده است:

جاء جبرییل الی النبی (ص) فقال: یا محمد،ربک یقرئک السلام و یقول لک دار خلقی[3]: جبرئیل نزد پیامبر (ص) آمد و گفت: ای محمد، پروردگارت سلام می رساند و می فرماید: با خلق من مدارا کن.

[1]– مجلسی، بحارالانوار، ج 44، ص 139

[2]– آل عمران، آیه 159

[3]– مجلسی، بحارالانوار، ج 75، ص 440