منبع مقاله درمورد مدیریت دانش، دولت الکترونیک، زنجیره تأمین، تجارت الکترونیک

کاری سه‌گانه فرآیند، انسان و فناوری می‌دانند. در بعد اجرا رویکرد کاربردی و رویکرد فرآیندی دو رویکرد معتبر در پروژه‌های مدیریت دانش است که اولی بر مدیریت دانش‌های ضمنی و دومی بر مدیریت دانش‌های آشکار تمرکز دارد. با توجه به انواع تعاریفی که از دانش شده، ابعاد مختلفی برای مدیریت دانش سازمانی تعریف می‌کنند. گاهی مدیریت دانش را مبتنی بر تعاریف مدیریت کیفیت فراگیر دانسته و گاهی آن را در راستای اهداف مهندسی مجدد سیستم می‌دانند. در تقسیم‌بندی دیگر سازمان‌ها بر اساس ۵ بعد مهم مدیریت دانش از یکدیگر تمیز داده می‌شوند که به این وسیله مبنایی برای طبقه‌بندی (ابعاد) مناسب مدیریت دانش فراهم می‌گردد. [۸]
تعداد سطوحی که تعاملات مدیریت دانش در سازمان به کار گرفته می‌شود.
وسعت فعالیت‌های دانش که در هر سطح به کار گرفته می‌شود.
هدف از فعالیت‌های مدیریت دانش
آیا مداخلات مدیریت دانش یک فرآیند اجتماعی است یا مبتنی بر فناوری.
آیا این مداخلات در قالب خط‌مشی است یا برنامه.
۲-۳- مفاهیم پایه در مدیریت دانش
۲-۳-۱- داده
داده‌ها۱۶ درواقع اعداد، ارقام، نمودارها و به طور کلی حقایق دنیا هستند که از مشاهده، تجربه و یا محاسبه به دست می‌آیند و خود به تنهائی تولید معنا و مفهوم نمی‌کنند، داده‌ها در اصل اولین سطح از مدیریت دانش را تشکیل می‌دهند و داده‌ها را می‌توان مواد خام عناصر مورد نیاز برای تصمیم‌گیری به شمار آورد. [۸]
۲-۳-۲- اطلاعات
دومین سطح از مدیریت دانش را اطلاعات۱۷ تشکیل می‌دهند. اطلاعات دربرگیرنده داده‌ها در زمینه‌ای خاص می‌باشند. در این سطح داده‌ها گروه‌بندی، پالایش و سازمان‌دهی شده‌اند تا بتوانند معنادار شوند به عبارت دیگر اطلاعات مجموعه‌ای از داده‌ها، توصیفات و تفاسیر مرتبط و دیگر موضوعات مربوط به متن با توجه به اهداف، رویدادها یا فرآیندهای ویژه است. [۸]
۲-۳-۳- دانش
دانش۱۸ در اصل اطلاعاتی سازمان‌یافته، تلفیقی یا طبقه‌بندی شده است که جامعیت داشته و آگاهی و فهم را افزایش می‌دهد. پیچیدگی مفهوم دانش باعث شده است که دیدگاه‌های متفاوتی در خصوص آن شکل گیرد ولی آنچه از تعاریف مختلف برمی‌آید دانش به اطلاعاتی گفته می‌شود که از طریق فرآیندهایی هم چون ژرف‌اندیشی، تبادل نظر و یادگیری در ذهن افراد و یا در گروه‌ها پردازش شده است به دست می‌آید، لذا اطلاعات ماده خام ایجاد دانش است که ممکن است در کتاب‌ها، گزارش‌ها، فایل‌های کامپیوتری و …. جای گرفته باشد. دانش مفهومی فراتر از داده و اطلاعات است و به مجموعه اطلاعات سازمان‌دهی شده، راهکارهای عملی مرتبط با آن، نتایج به‌کارگیری آن در تصمیم‌های مختلف و آموزش مرتبط با آن گفته می‌شود. [۸]
۲-۳-۴- روابط داده، اطلاعات و دانش
روابط میان داده‌ها، اطلاعات و دانش سلسله مراتبی و مطلق نیست. افراد و موقعیت‌ها تعیین‌کننده داده، اطلاعات و دانش بودن عوامل هستند ولی آنچه مسلم است سطح تکامل آن‌هاست که دانش از اطلاعات و اطلاعات از داده کامل‌تر است. [۸]
مهم‌ترین نقشی که می‌توان به مدیریت دانش نسبت داد این است که آن را به عنوان یک متدلوژی تغییر در نظر گرفت. مدیریت دانش از یک طرف با جذب دانش‌های جدید به درون سیستم و از طرفی دیگر با اداره مؤثر آن دانش‌ها، می‌تواند مهم‌ترین عامل تغییر در یک سازمان باشد. دانش به‌واسطه نزدیکی به تصمیم‌ها و اقدامات سازمانی به مراتب بیش از داده‌ها و اطلاعات می‌تواند باعث بهبود عملکرد شده و درنتیجه کیفیت خدمات سازمان‌ها را بهبود ببخشد. [۸]
۲-۴- طبقه‌بندی انواع دانش
۲-۴-۱- دانش آشکار۱۹
دانشی است که عینی بوده و می‌تواند به صورت رسمی و زبان سیستماتیک بیان شود این نوع دانش مستقل از کارکنان بوده و در سیستم‌های اطلاعات کامپیوتری، کتاب‌ها، مستندات سازمانی وجود دارد و دارای قابلیت کدگذاری و بیان از طریق گویش است، شکلی از دانش است که به‌آسانی می‌تواند از یک فرد ماهر به فرد دیگری از طریق ارتباطات شفاهی یا نوشتاری منتقل شود. [۸]
۲-۴-۲- دانش پنهان (نهفته)۲۰
دانشی است که انتزاعی بوده و دستیابی به آن آسان نیست، منابع و محتوای آن در ذهن نهفته است. این دانش از طریق تجربه و یادگیری عملی کسب می‌گردد و در واقع دانش نانوشته سازمان است. عبارت ” انسان بیشتر از آنچه می‌گوید، می‌داند” و یا “فوت کوزه‌گری” اشاره به دانش پنهان دارد. دانشی عمیق در ضمیر ناخودآگاه انسان است، بنابراین توصیف آن برای دیگران مشکل است. معمولاً افراد متخصص می‌توانند آن را استخراج کنند. [۸]
۲-۴-۳- دانش فردی۲۱
در وجود فرد نهفته است و ریشه در اقدامات فردی او دارد. [۸]
۲-۴-۴- دانش گروهی (سازمانی)۲۲
در سیستم‌های اجتماعی و فرهنگی یک سازمان نهفته است. بسیاری از صاحب‌نظران وقتی از دانش صحبت می‌کنند به دانشی اشاره دارند که در ذهن انسان نهفته است و به راحتی قابل شناسایی و انتقال از فردی به فرد دیگر نیست. این نوع دانش در تجارب، باورها، ارزش‌ها و فرهنگ یک فرد یا سازمان نهفته است و دارای قلمرویی وسیع و بسیار ارزشمند بوده و دارایی‌های منحصربه‌فرد هستند که به ندرت توسط دیگران کپی می‌شوند و ایجادکننده مزیت رقابتی برای افراد و سازمان‌ها هستند. [۸]
۲-۵- مدیریت زنجیره تأمین خدمات
۲-۵-۱- مدیریت زنجیره تأمین
مدیریت زنجیره تأمین ۲۳یک رویکرد یکپارچه‌سازی برای برنامه‌ریزی و کنترل مواد و اطلاعات می‌باشد که از تأمین‌کنندگان تا مشتریان جریان دارد همان‌گونه که در وظایف مختلف در یک سازمان جریان دارد. وظیفه مدیریت زنجیره تأمین، مدیریت و هماهنگ‌سازی جریان‌های مختلف درون و بیرون سازمان می‌باشد. یکی از چالش‌های مهم مدیریتی در این زمینه، در رابطه با هماهنگ‌سازی جریان مواد و اطلاعات بین چندین سازمان و در درون هر سازمان است. به منظور نیل به این مهم، نیازمند استفاده از تکنولوژی‌ها و ابزارهایی جهت ردگیری مواد در مسیر طی شده از مبدأ به مقصد و ثبت اطلاعات در هر مرحله می‌باشد. مدیریت زنجیره تأمین شامل طراحی و مدیریت فعالیت‌ها از مواد اولیه خام تا محصول نهایی می‌باشد.. [۹]
۲-۵-۲- مدیریت زنجیره خدمات
مدیریت زنجیره خدمات ۲۴را می‌توان مشابه مدیریت زنجیره تأمین در نظر گرفت. مدیریت زنجیره خدمات شامل طراحی و مدیریت فعالیت‌ها از پشتیبانی عملیات و تحویل خدمات به کاربر نهایی می‌باشد. مدیریت زنجیره خدمات تا همین اواخر محدود به مطالعه عملیات و سیستم‌های بزرگ عمودی و یکپارچه مانند خطوط هوایی، مدیریت شهری، ارائه‌دهندگان مراقبت‌های بهداشتی و بانک‌ها و هم چنین خدمات پس از فروش بوده است اما در حال حاضر مهندسی، توسعه نرم‌افزار و سرمایه‌های انسانی با مهارت بالا نیز به مجموعه عملیات مدیریت زنجیره خدمات اضافه شده است. که نمونه‌هایی از آن عبارت‌اند از ارائه‌دهندگان خدمات و نمایندگان فروش در تلفن، اینترنت، برق، گاز و بیمه و سایر خدمات. از دیدگاه فناوری اطلاعات مدیریت زنجیره خدمات سازمان‌های خدماتی را در راستای بهبود رضایت مشتری، کاهش هزینه‌های عملیاتی از طریق پیش‌بینی، برنامه‌ریزی و زمان‌بندی زنجیره خدمات داخلی و خارجی و منابع مرتبط با آن از قبیل افراد، شبکه‌ها و اطلاعات و هم‌چنین دیگر منابع ناملموس و نامشهود یاری می‌رساند. [۹]
۲-۶- تجارت الکترونیکی
فرآیند خرید، فروش و تبادل محصولات (کالا، خدمت) و اطلاعات از طریق شبکه‌های کامپیوتری (اینترنت، اینترانت و…) را گویند.. [۱۰]
۲-۷- تجارت الکترونیکی G2C
 الگویی بین دولت و توده مردم می‌باشد که شامل بنگاه‌های اقتصادی، مؤسسات دولتی و کلیه شهروندان می‌باشد. این الگو یکی از مؤلفه‌های دولت الکترونیک می‌باشد.. [۱۰]
۲-۸- دولت الکترونیکی
دولت الکترونیک یا دولت دیجیتالی، به استفاده دولت از فناوری اطلاعات برای جابجایی اطلاعات بین مردم، سازمان‌ها، بازار و ارکان دیگر دولتی گفته می‌شود. دولت الکترونیکی عبارت از کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات برای ارتقاء کارایی، اثربخشی، شفافیت تبادلات و تعاملات اطلاعاتی بین دولت‌ها و درون دولت. دولت الکترونیکی صورتی از تجارت الکترونیکی است که توسط بخش دولتی مورد استفاده قرار می‌گیرد که خدمات‌دهی و تبادل اطلاعات به صورت درون یا برون‌سازمانی اطلاق می‌گردد.
۲-۹- ضرورت مدیریت دانش در بخش خدمات دولت الکترونیکی
تجربه نشان داده است که اکثر تئوری‌های مدیریتی و تکنیک‌های نوین ابتدا در بخش خصوصی مورد استفاده قرارگرفته‌اند و پس از اینکه کارایی و اثربخشی آن‌ها اثبات گردید به بخش دولتی راه یافته‌اند.۲۵آنچه مشخص است این است که مدیریت دانش از این امر مستثنا نیست. با اندکی دقت در سازمان‌های دولتی فعال در خدمات دولت الکترونیکی درخواهیم یافت که طی چند سال آینده بخش اعظم کارمندان دولت بازنشسته خواهند شد۲۶. واضح است تعداد زیادی از این افراد از مدیران و متخصصان بخش‌ها و رشته‌های مختلف هستند که دانش و تجربه این افراد در تحقق اهداف دولت الکترونیکی بسیار بااهمیت جلوه می‌نماید لذا در اختیار گرفتن، تسهیم و استفاده از دانش این افراد قبل از بازنشسته شدن یکی از مخاطرات و مشکلات اصلی دولت‌ها به‌ویژه دولت‌های فعال در حوزه خدمات دیجیتال یا همان دول الکترونیکی می‌باشد. همان‌طور که مشخص است تحقق تجارت الکترونیکی G2C به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های دولت الکترونیکی نیازمند همکاری متخصصان در حوزه‌های مختلف مدیریتی، روان‌شناختی، جامعه‌شناسی، کامپیوتر و فناوری اطلاعات می‌باشد در همین راستا مدیریت سرمایه‌های فکری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین استراتژی‌های دولت الکترونیکی به‌حساب می‌آید و مدیریت دانش به عنوان یکی از ابزارها و تکنیک‌های مدیریتی نقشی مهم و حیاتی را در برطرف نمودن چالش جاری ایفا می‌نماید. [۱۱]
۲-۱۰- اصول مدیریت دانش زنجیره تأمین خدمات در حوزه تجارت الکترونیکی G2C
مدیریت دانش مستلزم سرمایه‌گذاری است. دانش یک دارایی است اما اثربخشی آن مستلزم سرمایه‌گذاری در دارایی‌های دیگر نیز هست. همچنین بخش زیادی از فعالیت‌های مدیریت دانش نیازمند سرمایه‌گذاری هستند به‌عنوان مثال آموزش کارکنان فعالیتی است که به سرمایه‌گذاری نیازمند است. (فاتحی، ز. ۱۳۹۰)
مدیریت اثربخش دانش نیازمند پیوند انسان و تکنولوژی است. انسان و رایانه هر کدام خاص خود را دارند، رایانه‌ها می‌توانند اطلاعات را سریع پردازش کنند اما قدرت آن‌ها محدود به داده‌ها و اطلاعات است ولی دانش در ذهن انسان است و فقط در آنجا پردازش می‌شود از آنجا که دانش مبتنی بر داده واطلاعات است این دو در ارتباط با هم می‌توانند مؤثر باشند، لذا سازمان‌ها برای مدیریت اثربخش دانش نیازمند راه‌حل‌هایی هستند که انسان و دانش را با هم پیوند بزند.۲۷
مدیریت دانش به مدیران دانش نیازمند است. مدیران دانش مدیرانی هستند که می‌توانند دانش‌های

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منبع مقاله درموردگراندد تئوری، تحلیل داده، سوگیری، درون داده

دیدگاهتان را بنویسید