آلودگی محیط زیست و اثرات نامطلوب

دانلود پایان نامه
ترکیباتی متعدد با منشاء خوراکی و یا غیر خوراکی شناسایی شده که واجد تأثیرات مثبتی بر بهره گیری از مواد مغذی، رشد و سلامت پرندگان بوده هر چند خود ماده مغذی نبوده و در گذشته نیز مورد توجه چندانی قرار نگرفته اند. این ترکیبات عمدتاً با عناوینی همچون فرآورده های مغذی یا مواد محرک رشد، شناخته شده و شامل پروبیوتیک ها، پری بیوتیک ها، اسید های آلی، آنتی اکسیدان ها، آنزیم ها، مواد محرک سیستم ایمنی و فسفولیپیدها می باشند. اخیراً عصاره های گیاهی، باکتریوسین ها، سیتوکین ها و آنتی بادی های مستخرج از تخم مرغ نیز به عنوان جایگزین احتمالی آنتی بیوتیک ها مورد توجه قرار گرفته اند.
در سیستم متراکم پرورش طیور، پرندگان در طول عمر تولیدی خود به ناچار در معرض تنش بسیار زیادی هستند. در حیات پس از تفریخ، زرده ی تخم مرغ با جیره ای خارج از بدن جایگزین شده و جوجه ی تازه تفریخ یافته به زودی برای رفع نیازهای غذایی خود از اتکا به منبع غذایی زرده، به جیره ی خوراکی جامد و بیرون از بدن خود وابسته می شود. بنابراین چند روز قبل و بعد از تفریخ، زمانی بحرانی برای رشد و بقای جوجه است. با توجه به ذخایر محدود بدنی در طی چند روز اول پس از تفریخ، جوجه دستخوش رشد و توسعه فیزیکی سریع و افزایش کارآیی عملکرد لوله گوارشی می شود، تا توان لازم را برای هضم مواد غذایی و جذب هر چه بیشتر مواد مغذی کسب نماید.
معضل دیگر، تهدید مداوم بیماری های عفونی است که به سرعت می تواند در گله ای که پرندگان در ارتباط و تماس تنگاتنگ با هم هستند، شیوع یابد. همچنین، فعالیت های معمول روز های اول حیات جوجه، همچون درمان همگانی، واکسیناسیون و حمل و نقل، عوامل مهمی در تشدید تنش می باشند. بنابراین، درک محدودیت های حاکم بر رشد و توان تولید طیور از دیدگاه تغذیه ای، موضوعی حائز اهمیت است.
هدف نهایی، تقلیل تنش تحمیلی بر پرنده از طریق بهبود استفاده از مواد مغذی و کمک به آن برای کسب مقاومت در برابر بیماریهای گوارشی و عفونی می باشد. تحقق این موضوعات مستلزم فراهم نمودن جیره ای متعادل به همراه سایر مواد محرک رشد استتا بتوانند در تعامل با هم کیفیت خوراک، استفاده از مواد مغذی و در نهایت عملکرد و سلامت طیور را بهبود بخشند. کثرت عوامل دخیل در پرورش مرغ، حاکی از نقش اندک هر یک و لیکن اهمیت تأثیر تجمعی تعداد بیشتر و یا مهم بودن برآیند تأثیر انفرادی و یا کنش متقابل تعدادی از آنهاست. مدیر موفق کسی است که تعدادی بیشتر از عوامل مثبت را در کنار هم برای مرغ فراهم آورد و تعداد هر چه بیشتری از عوامل منفی را از مرغ و محیط پرورش آن دور نماید. بدون شک با سویه های تجارتی فعلی، تغذیه با رعایت جوانب کمی و کیفی، عاملی بسیار مهم و پیچیده و متشکل از تعداد زیادی عوامل کوچک تر، برای دستیابی به اهداف تولیدی در پرورش مرغ است. امروزه، علاوه بر اجزای اصلی یک جیره که وظیفه تأمین مواد مغذی مهم همچون انرژی، پروتئین، اسیدهای چرب، ویتامین ها و مواد معدنی را بر عهده دارند، طیف گسترده ای از ترکیبات دیگر نیز برای اهداف خاصی به جیره طیور اضافه می شوند. هر یک از این ترکیبات با نقش خاص خود یکی از همان عوامل کوچک تأثیرگذار بر رشد یا تولید مرغ به حساب می آید که ضمن ایفای نقش مثبت و کوچک خود، در کنش با سایر اجزای جیره و ساز و کارهای متابولیکی و جوانب حیات مرغ، اهمیت قابل توجهی می یابد. امروزه موادی همچون محرک های رشد، آرام بخش ها، مکمل های مواد معدنی و ویتامینی، پلیت چسبان ها، رنگدانه های مصنوعی، مواد ضد کوکسیدیوز و غیره به طور معمول حتی در مرغداری های کوچک و فاقد مدیریت علمی، به جیره مرغ اضافه می شوند.
تحقیقات منتشر شده در خصوص استفاده از افزودنیهای خوراکی بسیار متفاوت است. افزودنیهای جدیدی اخیرا وارد بازار شده است لذا این تحقیق طراحی شده تا موارد ذیل مورد برسی و مطالعه قرار گیرد:
۱- مقایسه تاثیر افزودنیهای خوراکی مختلف روی عملکرد رشد جوجه های گوشتی.
۲- مقایسه تاثیر افزودنیهای خوراکی مختلف روی مورفولوژی روده جوجه های گوشتی.
۳- مقایسه تاثیر افزودنیهای خوراکی مختلف روی متابولیتهای سرم خون جوجه های گوشتی.
فصل دوم
بررسی منابع
2-1- آنزیم ها
بخش اعظم هزینه تولید تخم و گوشت طیور، به خوراک اختصاص دارد. لذا هرگونه بهبود یا پیشرفت عملکرد طیور به نوعی با جیره مرتبط باشد و بدون شک تأثیر قابل توجهی بر سودآوری دارد. امروزه، صنعت مرغداری دچار چالش ناشی از قیمت بالای اجزای خوراک است. علاوه بر این، کمبود منابع رایج خوراک، برای استفاده در جیره نیز احساس می شود. تلاش های گستره ای جهت استفاده از منابع جایگزین برای اجزای معمول خوراک در جریان است. اما بسیاری از این منابع جدید خوراک، به طور مشخص حاوی عوامل یا موادی هستند که استفاده از آنها را در تغذیه طیور محدود می کند. لحاظ نمودن چنین منابعی از خوراک در تهیه جیره طیور ممکن است عملکرد آنها را به طور منفی تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع بسیار محرز است که ارزش تغذیهای غلاتی مثل جو، یولاف، چاودار و گندم تحت تأثیر پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای خاص موجود در دیواره سلولی آندوسپرم آنها کاهش می یابد. علاوه بر پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای، اسید فایتیک یا فیتات، به عنوان کمپلکس آلی فسفر به طور طبیعی در گیاهان یافت می شود. به دلیل فقدان آنزیم فیتاز اندوژنوسی (ترشح شده از منشأ درونی) هیدرولیز کننده فیتات ، این فسفر آلی از لحاظ بیولوژیکی برای طیور کمتر قابل استفاده است. به منظور خنثی سازی اثرات نامطلوب این نوع مواد، آنزیم های خوراکی به جیره های طیور اضافه می شوند تا ضمن بهبود ارزش غذایی جیره، تولید طیور را اقتصادی نمایند و باعث کاهش آلودگی محیط زیست شوند. (75، 59). استفاده از اجزای خوراک دارای قابلیت هضم پایین در تهیه جیره های طیور نه تنها منجر به عملکرد ضعیف می گردد بلکه موجب رشد و تکثیر بیش از حد باکتری ها در دستگاه گوارش نیز می شود. خوراک هضم نشده محیط بالقوه مطلوبی برای فعالیت باکتری ها و انجام تخمیر است که منجر به اختلالات و بیماری های روده ای می شود. در صورت وقوع اینگونه ناراحتی ها، چاره ای جز استفاده از آنتی بیوتیک و سایر ترکیبات ضد میکروبی برای غلبه بر اثرات منفی آنها نیست. امروزه که ممنوعیت استفاده از آنتی بیوتیک ها امری جدی و جهانی شده است اهمیت دستیابی به ساز و کارهایی که بتوانند کیفیت تغذیه ای این اجزای با قابلیت هضم پایین را بهبود بخشد، روز به روز بیشتر می شود. مطالعات متعدد نشان داده است که با افزودن آنزیم ها به خوراک، تنوع و ناهمگنی عملکرد طیور تغذیه شده با جیره های دارای اجزای با قابلیت هضم پایین، کاهش می یابد. این بهبود عملکرد، به دلیل فعالیت اختصاصی آنزیم ها بر مواد، افزایش هضم، جذب و استفاده مؤثرتر از مواد مغذی صورت می گیرد. بنابراین از تخمیرهای ناخواسته و زیان آور باکتری ها در محیط روده به خصوص در بخش انتهایی آن، ممانعت به عمل می آید و نتیجه ی نهایی آن بهبود عملکرد است. آنزیم ها پروتئین هایی با وزن مولکولی بالا (10 تا 50 هزار دالتون) هستند که توسط سلول های زنده تولید می شوند و واکنش های بیوشیمیایی مربوط به چرخه حیات سلول را کاتالیز می کنند اما خود تحت تأثیر قرار نگرفته و تغییر نمی یابند. بر خلاف سایر افزودنی های خوراکی، همچون ویتامین ها، مواد محرک رشد و یا اسیدهای آمینه که تأثیرشان شرکت در متابولیسم است، آنزیم ها فقط از طریق فعالیت کاتالیکی شان عمل می نمایند. هر آنزیم دارای یک ماده (یا سوبسترا) اختصاصی است و سرعت یک واکنش شیمیایی خاص را در شرایطی ویژه به لحاظ دما و اسیدیته افزایش می دهد اما در پایان واکنش دست نخورده یا بدون تغییر باقی می مانند. آنزیم ها، سرعت واکنش های شیمیایی را در مقایسه با واکنش های مشابه بدون کاتالیزور 1010 تا 1020 برابر افزایش می دهند.
2-1-۱ ضرورت افزودن آنزیم به جیره
اجزای کربوهیدرات، پروتئین و چربی موجود در منابع خوراک می توانند توسط فعالیت آنزیم های داخلی (تولید شده در بدن طیور) هضم شوند. اما ترکیبات غیر قابل هضم موجود در کربوهیدرات ها موسوم به پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای نمی توانند به وسیله آنزیم های داخلی هضم شوند، چون آنزیم های ویژه تجزیه آنها در بدن وجود ندارد. بنابراین ضروری است که این آنزیم ها به صورت اگزوژنوس (از منشأ خارجی) به خوراک اضافه شوند تا مواد مغذی غیر قابل استفاده برای طیور، مورد بهره برداری قرار گیرند. اگر چه باکتری های موجود در روده ی بزرگ به ویژه روده ی کور با تولید آنزیم های لازم مواد مغذی غیر قابل هضم را به گازها و اسیدهای چرب فرار تخمیر می کنند، اما به علت کمبود اکسیژن در حفره سکوم و راست روده قادر به اکسید نمودن قندهای حاصل از این فرآیندها نمی باشند. لذا تخمیر مواد مغذی هضم نشده توسط میکروب ها در انتهای حفره گوارش گازهای خاصی را تولید می کند که به نوبه خود موجب بروز اختلالات گوارشی می شوند. از این رو پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای باید قبل از ورود به سکوم به مواد مغذی قابل هضم تجزیه شوند. وجود آنزیم های اگزوژنوس در خوراک های طیور در اصل برای هیدرولیز این ترکیبات و سایر عوامل ضد تغذیه ای مانند فایتات موجود در اجزای خوراک ضروری است.
2-1-۲ پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای
کربوهیدرات های موجود در منابع خوراک حاوی مواد مغذی با قابلیت هضم مطلوب همچون نشاسته و قندها هستند در عین حال، به علت دارا بودن کربوهیدرات های پیچیده ی شناخته شده ای موسوم به پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای خاصیت ضد تغذیه ای نیز از خود بروز می دهند. پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای، اجزای سازنده ی دیواره ی سلول گیاهی هستند که عمدتاً از سلولز، همی سلولز و پکتین تشکیل شده اند. میزان این ترکیبات بسته به نوع و واریته ی گیاه و بخش های مختلف در یک گیاه متفاوت است. پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای را می توان بر اساس ویژگی های فیزیکو شیمیایی و نوع عملکرد به دو دسته محلول و نامحلول تقسیم کرد. سطوح بالاتر پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای محلول در مقایسه با انواع غیر محلول اثرات نامطلوب گسترده ای در تغذیه طیور دارند. ویژگی های فیزیکو ـ شیمیایی پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای به دلیل فعالیت های ضد تغذیه ای آنها در جوجه های گوشتی و مرغ های تخم گذار است(78) . پلی ساکارید ها، مولکول های بزرگ پلیمری هستند که از قندهای ساده تشکیل شده اند. در ساختار این ترکیبات، قندها توسط نوع خاصی از پیوند به نام پیوند گلایکوزیدی به هم اتصال یافته اند که بین گروه همی استال از یک قند و گروه هیدروکسیل قند دیگر برقرار می شود.
2-1-4 اثرات ضد تغذیه ای پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای
وقتی که مرغ مقدار زیادی مواد فیبری را از طریق جیره می خورد در مرحله اول اثرات ضد تغذیه ای فیبر با کاهش میزان انرژی دریافتی مرغ از جیره بروز می کند. یکی دیگر از اثرات منفی فیبر جیره، افزایش ویسکوزیته (چسبندگی) محتویات روده است که عمدتاً به دلیل بخش محلول فیبر ایجاد می شود. پنتوزان ها، بتاگلوکان ها و مواد پکتیکی موجود در جیره، اجزای ویسکوز اصلی هستند که چسبندگی محتویات روده را افزایش می دهند (60). افزایش ویسکوزیته، به نوبه خود اثرات منفی بر محیط روده، هضم و جذب مواد مغذی دارد که برخی از آنها عبارتند از:
پلی ساکاریدهای دیواره سلولی
الیاف نامحلول
محلول
سلولز
لیگنین
دکسترین ها
پلی مرهای غیر سلولزی