آموزش و ترویج کشاورزی و کارکنان دانشگاه

دانلود پایان نامه

معلمان؛
کارکنان دانشگاه‌های دیگر؛
کارکنان سازمان جهاد کشاورزی؛
افراد آزاد.
4-3-5-4 شیوه‌های اطلاع‌رسانی منابع خاکستری
در نمودار 4-3شیوه‌های اطلاع‌رسانی در مورد منابع خاکستری نشان داده شده است.
نمودار 4- 3. شیوه‌هایاطلاع‌رسانیازمنابعخاکستری
همان‌طور که در نمودار 4-3 مشهود است بیشتر کتابخانه‌ها (6/50 درصد) اظهار داشتند که هیچ اطلاع‌رسانی در این مورد انجام نمی‌شود و پژوهشگران شخصا به کتابخانه مراجعه می‌کنند و از وجود منابع خاکستری در کتابخانه مطلع میشوند، 7/32 درصد از کتابخانه‌ها از طریق اطلاع‌رسانی از طریق وب‌سایت کتابخانه و سازمان مادر استفاده‌کنندگان را در جریان منابع خاکستری قرار می‌دهند، 4/14 درصد از کتابخانه‌ها از طریق انتشار کتاب و نشریه استفاده‌کنندگان را در جریان منابع خاکستری قرار می‌دهند و 5/13 درصد از کتابخانه‌ها از طریق برپایی نمایشگاه استفاده‌کنندگان را در جریان منابع خاکستری قرار می‌دهند.
پرسش 30 پرسشنامه مربوط به پیشنهادها و نظرهای تکمیلی پاسخ‌دهندگان در مورد اشاعه منابع خاکستری بود که نظرهای تکمیلی در فصل پنجم و در نتیجه‌گیری ذکر شد و پیشنهادهای پاسخ‌دهندگان در مورد وضعیت اشاعه منابع خاکستریبه این ترتیب است:
اطلاع‌رسانی از طریق کتابخانه‌ها به این مراکز انجام شود.
سیستم امانت الکترونیکی کتابخانه که ارتباط مستقیمی با منابع خاکستری دارد هنوز در اختیار ما قرار نگرفته است، در این زمینه اقدام شود.
فصل پنجم:
بحث و نتیجه‌گیری
5-1 مقدمه
در این فصل، پرسش‌های پژوهش مطرح و نتایج حاصل از آن‌ها تفسیر و بحث می‌شوند. در نهایت پیشنهادهای پژوهش حاضر که شامل پیشنهادهای پژوهش و پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده است، ارائه خواهد شد.
5-2 پاسخ به پرسش‌های پژوهش و بحث و نتیجه‌گیری
1. منابع خاکستری در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با چه اصطلاحی شناخته می‌شوند؟
با توجه به یافته‌های پژوهش،علی‌رغم اینکه مدت طولانی از پذیرفته شدن اصطلاح منابع خاکستری می‌گذرد اما در بین کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، هیچ کتابخانه‌ای برای این منابع، اصطلاح “منابع خاکستری” را به‌کار نمی‌بردند و هنوز توجهی به کاربرد این اصطلاح نشده است.شاید از دلایل این امر بتوان به عدم توجه به کاربرد این اصطلاح درسراسرکشور نام برد، به‌طوری که دیده می‌شود که حتی کتابخانه ملی کشور، هنوز منابع خاکستری را با عنوان منابع غیرکتابی می‌شناسند که این امر می‌تواند ناشی از کم توجهی به اهمیت این منابع باشد. با وجود اینکه اکثر پاسخ‌دهندگان طبق توضیحاتی که در تکمیل بخش‌های وضعیت مجموعه‌سازی، سازماندهی و اشاعه منابع خاکستری ارائه داده‌اند، با اصطلاح منابع خاکستری آشنا بودند ولیکن منابع مورد نظر را با اصطلاح‌های دیگر و اکثر آن‌ها با نام خود منبع موردنظر نام‌گذاری می‌کردند، بنابراین کتابداران کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی می‌توانند نقش موثری در رایج شدن اصطلاح منابع خاکستری در کتابخانه‌ها داشته باشند و به‌تدریج این اصطلاح را در کتابخانه‌ها نهادینه سازند. از عوامل موثر دیگر در رایج شدن این اصطلاح در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تدوین یک دستورالعمل مدون برای مدیریت منابع خاکستری در کتابخانه‌ها است نظیر همان دستورالعملی که برای مدیریت منابع غیرکتابی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی وجود دارد و در فصل دوم به آن اشاره شده است. در واقع این دستورالعمل شامل منابع خاکستری نیز هست، با این تفاوت که با عنوان منابع غیرکتابی مطرح شده است و مطلوب است که چنین دستورالعملی با عنوان منابع خاکستری نیز تدوین شود تا از این طریق منابع خاکستری به‌طور کامل و مستقل از سایر منابع شناخته شوند.
2. انواع منابع خاکستری که در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی وجود دارند،‌ کدامند؟
همان‌گونه کهیافته‌های پژوهش نشان داد،بیشترین فراوانی منابع خاکستری که در کتابخانه‌های مورد بررسیوجود دارد مربوط به پایان‌نامه و کمترین فراوانی مربوط به یادداشتو گزارش‌ هنری، گروه‌های بحث، ترجمه غیرتجاری و یاددبود در هیچ کتابخانه‌ای موجود نبود و سایر منابعنیز به صورت پراکنده در کتابخانه‌ها نگهداری می‌شدند. در مورد نگهداری منابعی مانند گزارش هنری و یادبود با توجه به اینکه کتابخانه‌های سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌صورت تخصصی و بیشتر در زمینه کشاورزی و رشته‌های وابسته به آن فعالیت دارند، بدیهی بود که اینگونه منابع را در مجموعه کتابخانه نداشته باشند و یا کم‌تر به آن‌ها توجه شودولیکن با توجه به یافته‌های این پرسش، منابع خاکستری در کتابخانه‌ها به‌صورت پراکنده وجود دارند و حتی در پاسخ بعضی کتابخانه‌ها دیده شد که مثلا فقط پایان‌نامه و یا طرح تحقیقاتی را در مجموعه خود دارند و یا بعضی از کتابخانه‌ها اشاره کردند که در سال‌های اخیر ارسال این منابع تا اندازه‌ای ضعیف بوده که کتابخانه‌ها از این نظر عملا رو به تعطیلی نهاده است.ممکن است دلیل این بی‌توجهی پیگیری نکردن کتابخانه‌ها و مسئولین مربوطه در این مورد باشد، چه روش تهیه به صورت متمرکز و از موسسات مادر و چه به صورت اهدائی یا روش‌های واسپاری یا اشتراک و حتی خرید مستقیم باشد. دلیل دیگر می‌تواند کم‌توجهی موسسات مادر در سطوح بالاتر سازمان در این زمینه باشد. در هر صورتبه کتابخانه‌ها توصیه می‌شود که با توجه به اهمیت روزافزونی که منابع خاکستری در روند پیشرفت اقتصادی و اجتماعی کشور دارندو با توجه به اینکه کتابخانه‌های تخصصی از جمله مهم‌ترین کتابخانه‌ها از نظر نگهداری منابع خاکستری هستند و فراهم‌آوری و دسترسی سریع به این منابع یکی از رسالت‌های مهم کتابخانه‌های تخصصی است، مسئولین به این مسئله توجه کافی داشته باشند و با پیگیری‌های مداوم در این زمینه، امکان تهیه انواع منابع خاکستری را در کتابخانه‌های وابسته به خودفراهم آورند برای مثال از قانون واسپاری که در کتابخانه مرکزی وابسته به مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی به آن اشاره شد در همه موسسات برای فراهم‌آوری منابع خاکستری استفاده شود.
با توجه بهیافته‌های پژوهش مربوط به سایر منابع خاکستری و تعریف و ماهیت منابع خاکستری، می‌توان گفت که ممکن است براساس نوع کتابخانه، منابع مختلف و در زمینه خاص مربوط به آن کتابخانه در آن مکان نگهداری شوند که در دسته‌بندی منابع خاکستری قرار می‌گیرند.همان‌طور که در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی دیده شد که به جز منابع اشاره شده در پرسشنامه منابعی مانند نشریات ترویجی نگهداری می‌شوند که در دسته منابع خاکستری قرار می‌گیرند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که منابع خاکستری شامل محدوده خاصی نیستند و در هر کتابخانه خصوصا کتابخانه‌های تخصصی، این منابع باید شناسایی شوند و در گروه منابع خاکستری معرفی شوند. بنابراین دامنه انواع منابع خاکستری بسیار وسیع است و نمی‌توان محدوده خاصی را برای آن در نظر گرفت و روز به روز بر تعداد این منابع افزوده می‌شود.
3. وضعیت مجموعه‌سازی منابع خاکستری در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به چه صورت است؟
برای مطالعه وضعیت مجموعه‌سازی منابع خاکستری در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی 11 پرسش مطرح شد. پرسش اول مربوط به وجود دستورالعمل مکتوب برای تهیه منابع خاکستری بود. همان‌طور که آمار نشان داد فقط در 8/5 درصد کتابخانه‌ها دستورالعمل مکتوبی برای تهیه انواع منابع خاکستری وجود داشت و 3/17 درصد کتابخانه‌ها نیز تاحدودی این دستورالعمل را در کتابخانه داشتند. پرسش دوم این بخش نیز در ارتباط با پرسش اول بود و بدین شکل مطرح شد که در کتابخانه‌های سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی برای تهیه منابع خاکستری در صورت نبودن دستورالعملی مکتوب آیا معیارهایی وجود دارد که مشخص کند چه منابعی تهیه شود و چه منابعی تهیه نشود. با توجه به پرسش اول، 40 کتابخانه دستورالعمل مکتوبی برای تهیه منابع خاکستری نداشتند، بنابراین پرسش دوم را این 40 کتابخانه پاسخ دادند. از بین این 40 کتابخانه، تنها 5 درصد معیارهایی برای تهیه منابع خاکستری داشتند و همچنین در 35 درصد کتابخانه‌ها تاحدودی معیارهایی برای تهیه منابع خاکستری در کتابخانه وجود داشت و 65 درصد باقیمانده کتابخانه‌ها فاقد معیارهایی برای تهیه منابع خاکستری بودند. با توجه به توضیحات تکمیلی که پاسخ‌دهندگان در پایان بخش وضعیت مجموعه‌سازی منابع خاکستری ارائه دادند، این تعداد محدود کتابخانه کهمطرح کردند دارای دستورالعملی مکتوب برای تهیه منابع خاکستری هستند، به دستورالعمل مکتوبی که برای تهیه سایر منابع، کتابخانه‌ها با همکاری سازمان مادر تهیه می‌کنند، اشاره کرده‌اند و در کل در کتابخانه‌های سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی دستورالعمل مکتوبی که فقط برای تهیه منابع خاکستری در کتابخانه، تهیه شده باشد، وجود نداشت. همچنین آن تعداد از کتابخانه‌ها که به داشتن معیارهایی برای تهیه انواع منابع خاکستری اشاره کرده‌اند، توضیح دادند که این معیارها به صورت مکتوب در نیامده است و بیشتر به صورت شفاهی و در ذهن مسئولین هستند و براساس آن‌ها تصمیم‌گیری‌های لازم گرفته می‌شود.از آن‌جا که فراهم‌آوری و گزینش منابع یکی از فعالیت‌های مهم و حیاتی در کتابخانه‌ها است، بنابراین زمانی که برای مجموعه‌سازی منابع سیاست مدونی وجود نداشته باشد باعث بی‌نظمی و ضعف مجموعه می‌شود و یک مجموعه ضعیف بر کیفیت فرآیند سازماندهی و اشاعه منابع نیز اثر منفی می‌گذارد.
پرسش سوم مربوط به وجود کمیته انتخاب منابع خاکستری در کتابخانه‌ها بود. همان‌طور که آمار نشان داد در هیچ کتابخانه‌ای کمیته انتخاب منابع خاکستری وجود نداشت. با توجه به این مسئله، بنابراین پرسش چهارم و پنجم بخش وضعیت مجموعه‌سازی منابع خاکستری که مربوط به اعضای کمیته انتخاب منابع خاکستری بود بدون پاسخ ماند. برای داشتن مجموعه‌ای غنی، جامع و منظم ضروری است کمیته تصمیم‌گیری وجود داشته باشد تا از طریق آن مسائل مربوط به آن بخش پیگیری شود. پاسخ‌دهندگان در توضیحات تکمیلی در این مورد اشاره کردند که کمیته‌ای در موسسات مادر برای انتخاب همه منابع اطلاعاتی وجود دارد که اخذ تصمیمات مربوط به همه منابع که منابع خاکستری را نیز شامل می‌شود، در آن صورت می‌گیرد و دیگر لزومی برای وجود کمیته‌ای مجزا برای تهیه منابع خاکستری دیده نمی‌شود.