آیین دادرسی مدنی و مذاهب اسلامی

دانلود پایان نامه

1-13-2-8-موارد دفع ضرر به وسیله شهادت
الف ) شهادت عاقله بر جرح شهود جنایت
ب) شهادت وکیل یا وصی به جرح شهود علیه موکل و وصی
ج) دفع بدنامی دروغگویی
هرگاه فرد دروغگویی به خاطر ننگ و عار ناشی از دروغگویی توبه نماید تا شهادتش پذیرفته گردد ،
شهادت او مورد قبول نخواهد بود. لیکن علامه طوسی از قول مرحوم علامه نسبت می دهد که ایشان فرموده
است :اگر قاضی به فاسق بگویدتوبه کن تا شهادتت را قبول کنم و فاسق توبه نموده باشدوشهادت دهد شهادت
او پذیرفته است.اکثر علمای اهل سنت هم به پذیرش شهادت فاسق بعد از توبه فتوا داده اند و حنیفیه گوید : فردی که بر او حد قذف جاری شده است ، ولو توبه کند شهادتش پذیرفته نیست .
د) شهادت شوهر به زنای همسرش برای درامان ماندن قذف
1-14- شهادت زنان در قوانین مدنی
در قانون مدنی شهادت یکی از ادله های دعوی به شمار آمده است مواد 1306 تا 1320 به بیان موارد و شرایط شهادت و شاهد اختصاص یافته است. در قانون مدنی شرایط لازم برای شاهد ذکر شده است اما اشاره ای به تأثیر جنسیت در میزان ارزش شهادت به عمل نیامده است و از مرد یا زن بودن شاهد ذکری نشده است. ماده 1313 قانون مدنی مقرر می دارد : در شاهد بلوغ ، عقل ، عدالت ، ایمان و طهارت شرط است.
در مقررات مربوط به آیین دادرسی مدنی و کیفری نیز که در حال حاضر مجری است یا مشخصا شرایط برای شاهد ذکر نشده و یا اگر شرایط هم ذکر شده بحثی از زن ومرد بودن شاهد به میان نیامده است. در قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب نیز که اخیرا به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و هنوز تصویب نهایی و قابلیت اجرا پیدا نکرده است و در بخش مربوط به کیفری شرایط که باید شاهد دارا باشد ذکر شده ولی از جنسیت شاهد سخنی به میان نیامده است.
ماده 663 مصوب فعلی مقرر می دارد: در مواردی که قاضی به شهادت شاهد به عنوان دلیل شرعی استنادمی نماید لازم است شاهد دارای چنین شرایط باشد :
1- بلوغ 2- عقل 3- ایمان 4- طهارت مولد5- عدالت 6- عدم وجود انتفاع شخصی برای شاهد یا رفع ضرر از وی 7- عدم وجود دشمنی بین شاهد و طرفین دعوی 8- عدم اشتغال به تکدی و ولگردی در بخش مربوط به مقررات مدنی نیز به شهادت استناد شده است و در مورد صلاحیت شهود به شرایط مندرج در بخش کیفری ارجاع شده است.(ماده 228) و جالب این است که دراین مورد شورای نگهبان در اظهار نظری که نسبت به این مصوبه به مجلس نموده اظهار داشته باید مواردی که زنها می توانند شهادت بدهند مشخص گردد. با این ترتیب باید منتظر بود که در مصوبه اصلاحی مجلس درآیین دادرسی مدنی موارد و میزان ارزش شهادت زنان بدان گونه که در فقه آمده بیان شود.
1-15-کیفیت شهادت
1-15-1-مطابقت شهادت با دعوی
شهود باید درباره همان موضوعی که طرفین دعوی اختلاف دارند، شهادت دهند ، بطوریکه مفاد شهادت آنها اثبات موضوعی خاص باشد . مثلا اگر مورد دعوی این باشد که فلان مال را شخص الف از شخص ب خریداری نموده و شهود شهادت دهند که الف مال مذکور را از ب به ارث برده است ، دعوی بوسیله چنین شهادتی اثبات نمی گردد.
یا اینکه مورد دعوی ، وقوع فعلی باشد و شهود در زمان یامکان یا اوصاف فعل مورد نظر ، اختلاف داشته باشند. در این صورت شهادتشان کامل نخواهد بود. مثلا موضوع دعوی بررسی سرقت پارچه ای است که یکی از شهود شهادت دهد که سارق ، پارچه را در بازار سرقت کرده است و دیگری بگوید پارچه را در خانه سرقت کرده است ، یا درباره سرقت واحد پولی (دینار) یکی بگوید دینار عراقی سرقت کرده است و دیگری شهادت دهد که دینار کویتی سرقت کرده است و یایکی دیگر بگوید دینار را در روز سرقت کرده است و دیگری متذکر گردد که دینار را در شب سرقت کرده است.
1-16- توافق شهادت شهود در معنا
اگر شهادت شهود از نظر لفظی با هم اختلاف داشته باشند ، ولی معنی و مفاد شهادت هردویکی باشد ، شهادت آن دو پذیرفته است که ، مثلاً اگر دعوی ( غصب) یکی بگوید فلانی آن مال را غصب کرده است و دیگری اظهار کند آن را به زور اخذ نموده است ، شهادت صحیح است.
1-17- نصاب شهادت زنان در میان مذاهب اسلامی
در مورد شهادت زنان میان فقها اختلاف نظر وجود دارد. حنفیان گواهی یک زن که در هنگام تولد طفل سمت مامایی او را به عهده داشته ، پذیرفته اند و مستند آن را اولاٌ روایت منقول از پیامبر اکرم (ص) ، ثانیا داوری امیرالمومنین (ع) ، شریح و بعضی قضات صدر اسلام ذکر کرده اند .ولی مالک ،تعداد دو نفر را لازم دانسته و در این رای به قیاس به مردان تمسک نموده است.