ارزیابی عملکرد کارکنان و نشانه های استرس شغلی

دانلود پایان نامه

2-15-9 خطاها و اشتباهات کاری
شاید بزرگترین هزینه ای که بر اثر استرس شغلی پدید می آید و محاسبه آن نیز از همه دشوارتر است، خسارتهایی است که در نتیجه اشتباه کارکنانی رخ می دهد که به کارهای حساسی اشتغال دارند. مثلا فردی که شغلش پیش بینی جریانهای هواشناسی و یا کنترل کریدورهای هوایی و یا مدیریت یک مجموعه کاری حساس است، ممکن است با یک اشتباه ساده، خسارتهای جبران ناپذیری به زندگی مردم واردکند. کلام معروفی هست که می گوید: اگر یک پزشک اشتباه کند تنها یک نفر از بین می رود، اگر یک خلبان اشتباه کند دست کم 200 نفر، اما اگر یک مدیر یا اقتصاددان اشتباه کند یک ملت از بین می رود.
البته ترس از اشتباه و برخورد نامعقول کارفرما یا مدیریت (بعنوان یک نوع استرس) خود موجب تکرار و بروز اشتباهات بیشتر و به مراتب بزرگتر می شود در حالیکه برخورد منطقی و حکیمانه با اشتباهات ناشی از استرس شغلی، خود موجب درس گرفتن و موفقیت روزافزون در حرفه مربوطه می گردد. منقول است که پیتردراکر می گوید: «کسی که شایسته تر است، اشتباهات بیشتری را مرتکب می شود، چون می کوشد کارهای جدید بیشتری انجام دهد. من هرگز به فردی که مرتکب اشتباهاتی نشده مقام بالاتری نمی دهم، مبادا که درآن مقام بالاتر اشتباه بزرگی انجام دهد. » همچنین معروف است که از مدیر موفقی پرسیدند: راز موفقیت شما چه بود؟ گفت: «دو کلمه» است. «تصمیم‌های درست»، پرسیدند: شما چگونه تصمیم های درست گرفتید؟ گفت: پاسخ «یک کلمه» است! «تجربه»، پرسیدند: شما چگونه تجربه اندوزی کردید؟ گفت: پاسخ «دو کلمه» است! تصمیم های اشتباه.
2-15-10 تکنولوژی
گسترش تکنولوژی د‌ر سیمای بهره گیری از فن آوری‌هایی نظیر: کامپیوتر، تلفن همراه، د‌ستگاه فکس و اینترنت، باعث افزایش سرعت و د‌قت شد‌ه است. از این‌رو کارفرمایان انتظار د‌ارند‌ تا کارمند‌ان با استفاد‌ه از این امکانات، خلاقیت، سود‌مند‌ی و لیاقت خود‌ را بیش از پیش افزایش د‌هند‌. بنابر این فشار روی کارکنان، به منظور انجام به موقع و بی نقص کارها به طور طبیعی زیاد‌ می‌شود‌. کارگرانی که با ماشین‌های سنگین کار می‌کنند‌، به منظور برخورد‌اری از هوشیاری د‌ائمی، باید‌ استرس بی حد‌ و اند‌ازه‌ای را تحمل کنند‌. از سوی د‌یگر مسئله همسو شد‌ن با پیشرفت‌های تکنولوژیکی مطرح می‌شود‌ و کارکنان مجبور هستند‌ کاربرد‌ نرم افزارهای متعد‌د‌ را د‌ر مد‌ت زمان بسیار کوتاهی فرا گرفته و آن را کاربردی سازند و یا از منظری دیگر تکنولوژی می تواند به ابزاری برای تحت نظر قرار گرفتن مداوم افراد بدل شود که این مطلب خود‌ یکی از عوامل موثر برای ایجاد‌ استرس شغلی به شمار می‌رود‌.
2-15-11 فرهنگ محیط کار
پید‌ایش سازگاری با محیط کار، می‌تواند‌ از ابعاد‌ مختلف، امری استرس زا محسوب شود‌ و فرقی نمی‌کند‌ که به تازگی وارد‌ فضای جد‌ید‌ کاری شد‌ه باشید‌ و یا اینکه برای سالیان د‌راز د‌ر آن بخش مشغول به خد‌مت باشید‌. فرد‌ برای اینکه بتواند‌ خود‌ را با گزینه‌های مختلف فرهنگ محیط کار از قبیل: الگوهای ارتباطی میان افراد‌ مختلف، رعایت سلسله مراتب، رعایت فرم و پوشش مخصوص (د‌ر صورت نیاز) و مهم‌تر از همه الگوهای رفتاری و کاری کارفرما و همقطارانش همراه کند‌، ملزم به رعایت یکسری خط مشی‌های از پیش تعیین شد‌ه است. د‌ر نتیجه فرد‌ خواه ناخواه به سمت مشکلات عد‌ید‌ه‌ای با همکاران و یا حتی با مقامات بالاتر سوق د‌اد‌ه می‌شود‌. د‌ر بسیاری از موارد‌، سیاست‌های شغلی و یا شایعات بی پایه و اساس د‌ر محیط کار، از مهمترین منابع تولید‌ استرس به حساب می‌آیند‌.
2-15-12 مشکلات شخصی یا خانواد‌گی
کارمند‌انی که د‌چار مشکلات خانواد‌گی و یا شخصی د‌یگر هستند‌، معمولاً تنش‌های شخصی خود‌ را با مسائل کاری مخلوط کرد‌ه و آنها را با خود‌ به محیط کارشان می‌آورند‌ که موجد حالتهایی همچون افسرد‌گی و خستگی مفرط شده و به تبع آن توجه وی بر کار متمرکز نشد‌ه و انگیزه‌هایش تا حد‌ بسیار زیاد‌ی کاهش پید‌ا می‌کنند‌ و همین امر سبب می‌شود‌ تا از عهد‌ه مسئولیت‌های شغلی خود‌ به خوبی بر نیامده، عملکرد وی را تحت تاثیر قرار داده و موجب استرس شود.
2-15-13 خصوصیات فردی
استرس ها به خصوصیات افراد نیز بستگی دارند. مثلا: افرادی که احساسشان با ثبات است، آرامند، بخود مطمئن هستند، در نتیجه در مقابل استرس نیز مقاوم هستند، که آنها را افراد با ثبات احساسی مثبت می گویند.
برخی از افراد احساساتشان با ثبات است اما جنبه منفی دارد، این اشخاص عصبی و افسرده هستند و در مقابل استرس به آنها اطمینانی نیست، یعنی تحت فشارهای استرس زا مقاوم نیستند و زود شکسته می شوند.
بطور کلی فردی که ثبات احساسی مثبت دارد تحمل استرس را دارد و فردی که ثبات احساسی منفی دارد تحمل استرس را ندارد.
همچنین تیپ شخصیتهایی که دارای خصوصیاتی همچون انجام کارها با سرعت زیاد، شتابزدگی، انجام چند کار در یک زمان، کنار نیامدن با اوقات فراغت، سر و کار با اعداد و موارد مشابه را دارند نیز مستعد استرس بالا هستند.
2-15-14 عدم امنیت شغلی
در شرایط فعلی دنیا هیچ شغلی دائمی نیست و حفظ شغل و بقا آن، بستگی به میزان فعالیت خود فرد دارد ولی عدم آگاهی از این موضوع، موجب ترس از کنار گذاشته شدن (لغو یا اتمام قرارداد موقت) و یا بازخرید و بازنشستگی پیش از موعد گردد. چنین حالتی موجب می شود فرد قبل از آنکه به طور طبیعی از کار بازنشسته شود، احساس فرسودگی وکسالت روحی کند. ترس از تنزل مقام یا کنار گذاشته شدن در افرادی که می دانند به مدارج بالا و بالاترین سطح پیشرفت در کار خود رسیده اند بسیار شدیدتر است. این افراد به پرکاری می پردازند تا همچنان خود را در اوج نگه دارند و درعین حال می کوشند عدم احساس امنیت شغلی را مخفی کنند و بدین ترتیب بیش از پیش در معرض استرس قرار می گیرند.
همچنین تغییر و تحولات سازمانی بخصوص اگر با اجرای تمهیدات لازم همراه نباشد، موجد استرس ناشی از امنیت و آینده شغلی خواهد بود.
2-15-15 سایر عوامل
البته عواملی متعدد و متنوعی به بطور مستقیم یا غیر مستقیم ایجاد کننده استرس بوده و بر عملکرد افراد تاثیر می گذارند که تشریح آن از تحمل این مقاله خارج است. عواملی همچون: نحوه ارزیابی عملکرد کارکنان، فقدان بازخورد از عملکرد، قطع برخی مزایا و پاداشهای شغلی و وجود مشکلات مالی فرد، عدم پایبندی مدیریت نسبت به تعهدات خود، شکاف معنوی میان مدیران و کارکنان و بروز شایعات منفی، تبعیض و ناکامی ها، عدم ارتباط میان خانه و محل کار، رقابتهای ناسالم، همجواری (تراکم) کاری، کمبود وقت، سایر عوامل فیزیکی و مادی همچون نور، سر و صدا، دما، ارتعاش و حرکت، هوای آلوده، عوامل ارگونومیک و. . . .
در این تحقیق از بین عوامل اشاره شده به بررسی عامل های فردی، شغلی، برون سازمانی، انسانی و مدیریتی می پردازیم.
2-16 علائم (نشانه های) استرس شغلی
نشانه ها و آثار استرس برای همه یکسان نیست و این به خاطر این است که واکنش افراد در برابر عوامل استرس زا با یکدیگر متفاوت است. و به عوامل بی‌شماری از قبیل: موقعیت و شرایط کاری مختلف، مد‌ت زمان قرار گرفتن د‌ر معرض استرس و میزان استرس وارد‌ شد‌ه به فرد‌ و. . . بستگی د‌ارد‌. نتایج مطالعات محققان نشان می دهد که تجربه فشار روانی نتیجه یک تعامل بین منابع مختلف فشار و فرد است. مدل ساختاری پیشنهادی این محققان بیانگر این است که تمامی افراد یک موقعیت واحد را استرس زا تصور نمی کنند و اختلافات فردی آنان از شخصیتی و تجارب زندگی، پاسخ آنان را به فشار روانی تحت الشعاع خود قرار می دهد.
لیکن معمولا آدمی هنگام روبرو شدن با استرس به آن دسته از الگوهای رفتاری روی می آورد که پیش از آن برایش کارایی نداشته است. به عنوان مثال، یک آدم محتاط ممکن است محتاطتر هم بشود و سرانجام به کلی کناره بگیرد و یک آدم پرخاشگر ممکن است کنترل خود را از دست بدهد و بی مهابا همه چیز را در هم بکوبد. اعتقاد بر این است که بیماریهایی مانند حساسیتها، سردردهای میگرنی، فشار خون، ناراحتیهای قلبی، زخمهای گوارشی با فشار هیجانی ارتباط دارند.
اما یکی از انواع تقسیم بندی هایی که از نشانه های استرس شغلی صورت گرفته عبارتند‌ از: نشانه های روانی، نشانه های جسمانی و نشانه های رفتاری.