استفاده از اینترنت و اقدامات پیشگیرانه

دانلود پایان نامه

از جمله مدل های دیگر پیشگیری اجتماعی جامعه مدار ، تشکیل گروه های مباحثاتی است . در این روش چند روان شناس ، مجرمین را شناسایی می کنند و یک تشکّل گروهی برای بحث گفتگو بین آنان ایجاد می کنند . هدف از تشکیل این گروه ها این است که اعضاء توانایی و استعدادهای درخشان خودشان را به یکدیگر منتقل کنند .
از جمله شگردهای دیگر ، اقدامات فرهنگی است : از قبیل کارهایی که در این زمینه انجام می شود ، جلوگیری از شکل گیری باندهای مجرمانه است ، یعنی مددکاران خودشان را در ظاهر به شکل مجرمان در می آورند و به درون گروه های مجرمانه نفوذ می دهند و به جای برخورد پلیسی ، مربیان با نفوذ در این باندها سعی در استخراج نکات منفی آنان و سعی در احیای فرهنگ مثبت آنها می کنند .
مبحث دوّم : نقش پیشگیری اجتماعی در عملکرد پلیس محله
نقش پلیس ممکن است از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشد و جایگاه پلیس به نظام حاکمیتی آن دولت بستگی دارد و هر چه سیستم پلیس اقتدارگرانه باشد به همان نسبت، پلیس از جامعه دور خواهد بود بر این مبنا در این مبحث به نقش پیشگیری اجتماعی بر عملکرد پلیس محلی اشاره می شود.
گفتار یکم : پیشگیری اجتماعی در عرصه های اجتماعی و لزوم تغییر در رویکرد پلیس
در خصوص پیشگیری اجتماعی با سلیقه‌های مختلف در سطح جهان مواجه هستیم. برخی اساساً برای پلیس در پیشگیری اجتماعی نقش قائل نیستند، کشورهایی که هنوز به پلیس سنتی یا اقتدارگرا پایبند هستند، به این رویکرد وفادارند. در گروه دیگری از کشورها، پلیس نیز همانند سایر نهادهای اجتماعی نقشی را برای خود قائل می‌شود که البته نقشی عادی و همردیف با سایر سازمانها و موسسات ذیربط دارد. در گروه دیگری از کشورها که اتفاقاً شمار آنها روز به روز رو به افزایش است، پلیس حتیّ در پیشگیری اجتماعی نیز نقش محوری داشته و بعنوان هماهنگ کننده برنامه‌های پیشگیری اجتماعی محسوب می‌شود، نمونه‌های زیادی از تجربیات پلیس در این زمینه توسط مرکز بین المللی پیشگیری از جرم جمع‌آوری شده است. توجه به گروههای در معرض خطر مانند زنان و کودکان و تشکیل واحدهای پلیس مدارس، پلیس اطفال و پلیس زنان بخشی از تجربیات پلیس در زمینه‌ی پبشگیری اجتماعی از جرم است.
نقشی که پلیس در پیشگیری اجتماعی ایفا می‌کند مثلاً این است که در برخی کشورها، هنگامی که پلیس در صحنه‌های جرائمی مانند خشونت‌های خانوادگی حاضر می‌شود و علاوه بر اقدامات، بلافاصله سرویس مددکاری اجتماعی را هم از ماجرا مطلع می‌کند تا آنان در صحنه حاضر شده و ضمن بررسی جوانب امر نسبت به اسکان موقتی فرد بزه دیده در محل مناسب اقدام کنند تا ادامه حضور بزهکار و بزه دیده در یک منزل، منجر به تکرار بزه دیدگی نشود که در اینجا پلیس بعنوان هماهنگ کننده پیشگیری اجتماعی عمل می‌کند. در کشورهایی که پلیس نقش فعالتری در پیشگیری از جرم دارد، مبنای اقدام‌شان این است که پلیس نزدیکترین ارتباط را با مردم دارد و به همین دلیل هم می ‌تواند نقش کانون تمرکز اقدامات پیشگیرانه و هماهنگ کننده بین نهادهای مختلف دخیل در امر پیشگیری را بخوبی ایفا کند. همچنین افزایش آگاهی‌های عمومی و ارائه خدمات مشاوره‌ای پیشگیرانه، می‌تواند تا اندازه زیادی تدابیر اجتماعی پیشگیری از جرم محسوب شود.
زندگی اجتماعی در سال‌های اخیر به سرعت در حال تغییر و تحول است. تغییر و تحولات اجتماعی در دنیای معاصر جامعه ایران را نیز دچار دگرگونی کرده است. این دگرگونی‌ها بر امنیت عمومی جامعه سایه انداخته و در نتیجه مأموریت‌های پلیس را تحت الشعاع قرار داده است. برخی از این دگرگونی‌ها به شرح زیر می‌باشد:
الف) مهاجرت و گسترش شهرنشینی: که موجب بر هم خوردن بافت فرهنگی شهرها، افزایش آسیب ها و ناهنجاری‌های اجتماعی، بر هم خوردن نظام خود کنترلی جامعه شده است. نرخ بیش از 63 درصدی شهرنشین ضررهای فراوانی به همراه داشته که حاشیه شهرنشینی، چندپارگی محیط‌های شهری، تشکیل کانون‌های جرم را از مهمترین تبعات آن بوده است، طبعاً در این شرایط اجرای مأموریت‌های مختلف از سوی پلیس با شیوه‌های سنتی، مشکلات عدیده‌ای را در پی خواهد داشت. این امر بر لزوم گسترش و تعمیم خدمات پلیسی به حوزه‌های اجتماعی تأکید می‌کند.
ب) تحولات جمعیتی: رشد جمعیت در ایران، حضور جوانان در عرصه‌های مختلف، افزایش سن ازدواج، حضور بیشتر زنان در عرصه‌های اجتماعی نمونه‌هایی از تحولات جمعیتی هستند که به دلیل مواجه شدن با فقر، بیکاری و … آسیب‌های اجتماعی جدی بهمراه داشته‌اند.
ج) افزایش سطح تحصیلات: بیش از 85 درصد جمعیت کشور باسوادند. رسیدن نرخ باسوادی به این درجه، نشان دهنده افزایش و رشد آگاهی‌های عمومی است. در یک جامعه نسبتاً آگاه، شیوه‌های ناکارآمد تعامل با مردم، از سوی پلیس پذیرفتنی نیست و لازم است تا شیوه‌های جدید تعامل مورد استفاده قرار گیرد.
د) گسترش ارتباطات جمعی: در سال‌های اخیر، جامعه ایران به مدد بهره‌گیری از شیوه‌های نوین ارتباطی، صورت های جدیدی از تعاملات اجتماعی را تجربه می‌کند که عاری از مخاطرات نیست. استفاده از اینترنت، ماهواره، تلفن همراه و … هر کدام گذشته از مزایای فراوان، در عرصه امنیت اخلاقی، موجب تشدید جرایم و آسیب‌های اجتماعی شده و از این حوزه مداخله پلیس را در عرصه‌های جدیدتر ضروری ساخته است. بدیهی است حضور پلیس در این عرصه‌ها مستلزم کسب توانمندی‌های ویژه و تغییر در روش‌های مواجهه با مسایل اجتماعی است.(فهیمی،1389: 87)
هـ) تغییر در ساختار سیاسی: پلیس در جامعه گذشته، اقتدار گرا و متکی بر قدرت نظام حکومتی بود. در نظام اسلامی، پلیس نیرویی است که بر نقش مردم و مشارکت آنان در عرصه‌های امنیتی تکیه دارد. لذا پلیس ناگریز به اتکا بر این قدرت عظیم است و می باید بر توانایی اقشار و گروههای مختلف و مشارکت فعال آنان در تولید امنیت، یاور داشته باشد.
اشاره به خصوصیات فوق، نشان می‌دهد که پلیس صرفاً با اتکا به اقدامات انتظامی نمی‌تواند در جهت مهار آن، توفیق کسب کند . رویکردهای اجتماع محور و دخالت اقشار و گروهها در این زمینه نقش اساسی پیدا می‌کند که برخی از خصوصیات جرایم عبارتند از:
– افزایش کمی جرایم و ناهنجاری‌ها: از آنجایی که جرایم در بستر اجتماع شکل می‌گیرند، توجه به زمینه‌های رشد و گسترش جرایم حائز اهمیت است.
– سازمان یافتگی جرایم: تبدیل جرایم فردی به جرایم باندی و گروهی و انجام فعالیت‌های سازمان یافته از مهم‌ترین خصوصیات جرایم در جامعه شهری است.
– کاهش سن مجرمین: در بسیاری از انحرافات اجتماعی و جرایم از جمله اعتیاد، فساد، فحشا و … با کاهش سن مجرمان مواجه هستیم. مثلاً سن فحشا در میان زنان در شهر تهرن، پایین تر از سن قانونی قرار دارد.
که پلیس می‌باید روی اقشار مختلف در سنین پایین سرمایه‌گذاری کند.
– خشونت در ارتکاب جرایم به افزایش مشکلات شهری و بهره‌گیری از وسایل مجرمانه، شیوه‌های ارتکاب جرم را تغییر داده و موجب خشن‌تر شدن جرم در برخی حوزه‌ها شده و حتی خشونت را در حریم خانواده نیز افزایش داده است. این امر نشان می‌دهد پلیس می‌باید سطح تعامل خود را با حوزه خانواده‌ها نیز گسترش دهد.
– افزایش ارتکاب جرم در زنان: افزایش حضور اجتماعی زنان در اجتماع و عدم امکان تحقق انتظارات آنان در جامعه، بی تردید موجب افزایش آسیب‌ها و جرایم ارتکابی توسط آنان گردیده است. گستردگی و عمق برخی از مسایل اجتماعی مانع از آن است که پلیس صرفاً با افزایش تعداد نیروهای خود، احداث کلانتری‌ها و یا افزایش گشت زنی بتواند امنیت را محقق سازد، که تحقق امنیت در چنین شرایطی مستلزم توجه به امر پیشگیری است که این امر نیز ضرورت تغییر شیوه‌های پلیسی در برخورد با جرایم و بهره گیری از شیوه‌های اجتماعی را قطعی می‌سازد.
پلیس در راستای تأمین و پاسخگویی به نیازهای امنیت خانواده‌ها در قالب سه نوع پلیس اقتدارگرا، شهروندگرا، پلیس کرامت گرا مطرح شده است. مثلاً امنیت وجودی از قبال عملکرد پلیس مقتدر ایجاد می‌شود؛ پلیسی که به ابزارهای قدرت مجهز است و در مقابله با جرایم، از تسلیحات قدرتمند استفاده می‌کندو امنیت رفاهی نیز در تعامل با پلیس شهروندگرا محقق می‌شود که این نوع پلیس وظیفه ی حراست و پاسداری از حقوق شهروندی را داردکه تدابیر گفتمانی، اقناعی، آموزشی از جمله سازوکارهای پلیس شهروند گرا است.
همچنین امنیت معنابخش که ظریف‌ترین و مهمترین بخش حیات انسانی را تشکیل می‌دهد با پلیس کرامت گرا فراهم می‌شود که همکاری تعاون، مهرورزی، عطوفت از عملکردهای این نوع پلیس است.
با در نظر داشتن آنکه پلیس اقتدارگرا قادر به تحقق امنیت وجودی برای خانواده‌های نابسامان است و بر همین منوال برخورداری از امنیت رفاهی برای خانواده‌های بسته، در گرو پلیس شهروند گرا است و پلیس کرامت گرا ضامن امنیت معنا بخش خانواده‌های باز می‌باشد و هر نوع از این پلیس‌ها در جایگاه خودشان دارای عملکرد و خرسندی خواهند بود که بستگی به نوع خانواده دارد و هدف از طرح این موضوع به لحاظ این می‌باشد که بسیاری از ناامنی‌های کلان در بستر جریانات خُرد رقم زده می‌شود و بسیاری از صاحبنظران امروزی بر این اعتقاد هستند که برای داشتن جامعه‌ی امن، تنها برنامه ریزی‌های کلان کافی نیست و تعامل بین سطح خرد و کلان رمز ایمنی بخشی جامعه مدرن است و توجه به گروه‌های اجتماعی کوچک لازم و ضروری است و از سویی به استناد به اینکه متولی اصلی امنیت بخشی، پلیس می‌باشد، پلیس از نوع پلیس محلی مطرح گردیده است. تا تعامل این نوع پلیس با خانواده‌ها افزایش یابد.(فهیمی،1389: 102)
گفتار دوّم: رویکردهای پلیس برای پیشگیری از جرم