پایان نامه در مورد  اقدامات به عمل آمده در مورد جرائم رایانه ای

مبحث اول-اقدامات به عمل آمده در مورد جرائم رایانه ای

– با تصویب موافقتنامه جرائم رایانه ای در سال ۱۹۸۶-۱۹۸۵ توسط شورای اروپا، گام‌های زیادی برای تدوین قوانین مرتبط با جرائم رایانه ای برداشته شد.

– در سال ۱۹۸۹ کمیته تخصصی شورای اروپا برای تدوین و یکنواخت کردن سیاست جنایی مربوط به جرائم رایانه ای پیشنهاد‌هایی ارائه کرد که مورد تصویب شورا نیز قرار گرفت.

– در همایشی که انجمن بین‌المللی حقوق جزا در سال ۱۹۹۴ برگزار شد، یک سری از مسائل به عنوان جرایم مستقل رایانه ای تدوین شد.

– نهایتاً در سال ۲۰۰۱ میلادی شورای اروپا، مبادرت به وضع موافقتنامه جرائم رایانه ای کرد که این موافقتنامه شامل چهار فصل و ۴۸ گفتار است. در ایران نیز با توجه به توسعه تکنولوژیک و انفورماتیک با گسترش تخلفاتی از قبیل کپی و تکثیر غیر‌قانونی نرم‌افزار‌ها و برنامه‌های رایانه‌ای در دی‌ماه ۱۳۷۹ قانون حمایت از پدید‌آورندگان نرم‌افزار‌های رایانه‌ای به تصویب رسید که آیین‌نامه آن نیز در ۷۰ ماده به تصویب هیأت وزیران رسیده است.[۱]

پایان نامه با موضوع:تحلیل جرم شناختی جرایم اینترنتی

درباره جرائم رایانه ای تعاریف مختلفی ارائه شده است و اتفاق نظر در این تعاریف وجود ندارد. نخستین گام در جهت تعریف جرائم رایانه ای مربوط به سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (O. E. C. D) است که در سال ۱۹۸۳ در پاریس، از سوی گروهی از متخصصان که به دعوت این سازمان جمع شده بودند ارائه شده است که جرائم رایانه ای را: «سوء‌استفاده از کامپیوتر‌ها شامل هر رفتار غیرقانونی، غیراخلاقی یا غیرمجاز مربوط به پردازش خودکار و انتقال داده است» تعریف کرده اند. در این تعریف گرچه به صراحت از جرائم رایانه ای نام برده نشده ولی منظور از سوء‌استفاده از رایانه همان جرائم رایانه ای است. در تعریف دیگری در مورد جرائم رایانه ای آمده است: «هر عمل مثبت غیرقانونی که کامپیوتر‌ یا رایانه در آن ابزار یا موضوع جرم باشد جرم رایانه ای است».[۲]

گرچه تعریف فوق، تعریف بدی نیست ولی کامل و جامع هم نیست زیرا در این تعریف فقط اشاره به عنصر مادی جرم کرده و از دیگر عناصر متشکله جرم و همچنین مصادیق جرائم رایانه ای سخنی به میان نیامده است. پلیس جنایی فدرال آلمان نیز تعریفی از جرائم رایانه ای ارائه داده که عبارت است از: «جرم رایانه ای دربرگیرنده همه اوضاع، احوال و کیفیاتی است که در آن شکل‌های پردازش الکترونیک داده‌ها، وسیله ارتکاب یا هدف یک جرم قرار گرفته است و مبنایی برای نشان دادن این ظن است که جرمی ارتکاب یافته است». همچنین به‌موجب نظر وزارت دادگستری آمریکا «هرگونه عمل ناقض قانون کیفری که مستلزم آشنایی با دانش مربوط به تکنولوژی کامپیوتر جهت ارتکاب عمل، تعقیب یا رسیدگی به آن باشد، جرم رایانه ای است»[۳]

مبحث دوم-ویژگی های جرایم کامپیوتری

جرایمی که توسط کامپیوتر یا شبکه و یا علیه آنها انجام می شود از ویژگی های متمایزی نسبت به جرایم کلاسیک دارند.چرا که ماهیت این گونه جرایم به دلیل تکنولوژی پیچیده و بالا،خصوصیات منحصر به فردی داشته که می توان به شیوه ارتکاب آسان، خسارات و ضررهای هنگفت با حداقل منابع و هزینه ، عدم حضور فیزیکی در محل ارتکاب جرم ،عدم شناسایی جرایم در برخی موارد ،خصوصیت فراملی بودن و وسعت دامنه جرم را نام برد.
الف-خصوصیات مرتکبین جرایم کامپیوتری معمولا مرتکبین جرایم کامپیوتری در دو دسته از هم قابل تمایز هستند.مرتکبین اتفاقی و مجرمین واقعی.دسته اول معمولا شامل جوانانی می شوندکه به انگیزۀ بازی و تفنن مرتکب جرایم رایانه ای می شوند.ارتکاب این جرایم از آنجایی که منعکس کننده معایب سیستم ها و نحوۀ نفوذ پذیری به شبکه و سیستم های کامپیوتری است لذا اتخاذ تدابیر پیشگیرانۀ امنیتی مفید است.جرایم خطرناک و جدی که موجب خسارات مالی هنگفت می گردد از سوی مرتکبینی که دارای تخصص فنی یا تحصیلات دانشگاهی هستند وقوع می یابند که این دسته از مجرمین را باید جدی گرفت.در یک سری از جرایم کامپیوتری انگیزه اصلی کسب منفعت مالی است و لیکن انگیزه های دیگری چون انتقام جویی شغلی،سرگرمی،اثبات برتری قدرت،خودنمایی، چالش و… وجود دارد.لذا یکی از وجوه تمایز مرتکبین جرایم کامپیوتری از یکدیگر نوع انگیزه آنان می باشد .بر این اساس سه گروه از مجرمین از یکدیگر شناخته شده اند.مزاحمان کامپیوتری،خلافکاران ،خرابکاران.انگیزه گروه اول صرفا دستیابی به سیستم های کامپیوتری و اطلاعات موجود در آن می باشد و اکثراً نوجوانانی هستند که برای تفریح و سرگرمی و ارضای حس برتری جوئی است که دست به این اقدامات می زنند.انگیزه دسته دوم یعنی خلافکاران کسب منفعت مالی است و عمدتاً در دو مقوله ی جاسوسی و کلاهبرداری فعالیت دارند که روز به روز بر تعداد اینها در جهان افزوده می شود.و انگیزه گروه سوم تنها صدمه زدن و ایراد خسارات به دیگران است که نه به قصد کسب منفعت و نه سرگرمی و تفریح می باشند.بلکه افرادی هستند که دارای اختلالات روانی بوده ویا قصد انتقام جویی دارند.این گروه در اجتماع و در اذهان عمومی مردم جایگاه چندان نامطلوبی ندارند و از مقبولیت بیشتری برخوردارند و چه بسا به عنوان یک قهرمان و یا بزرگترین بزهکاری کامپیوتری سال در تمام دنیا مشهور شده و نامشان زبانزد عام می شود.[۴]

ب: ملموس نبودن جرایم کامپیوتری و عدم تخمین میزان جرایم ارتکابی با افزایش و بکار گیری کامپیوتر در تمام عرصه های زندگی و همچنین سهولت استفاده از آن و گسترش شبکه جهانی اینترنت امروزه جرایم کامپیوتری می تواند به وسیله هر کسی در هر نقطه ای از دنیا به وقوع بپیوندد.ملموس نبودن جرایم کامپیوتری مبتنی بر چند عامل می باشد.اول آنکه تکنولوژی پیشرفته یعنی ظرفیت حافظه ی فشرده کامپیوتر و سرعت بالای عملیات موجب کشف دشوار جرایم کامپیوتری است.دوم آنکه به دلیل عدم وجود سابقه و شناخت در خصوص جرایم کامپیوتری بزه دیدگان و مامورین اجرای قانون پس از مدتی متوجه وقوع جرم می شوند و دسته آخر اینکه بسیاری از بزه دیدگان توان تشخیص،پیشگیری و مقابله با حوادث مربوط به اینگونه جرایم را ندارند.از طرف دیگر مرتکبین زبده،غالبا از خود مدرکی به جای نمی گذارند. چون اطلاعات نسخه برداری می شوند بدون آنکه از محل خود برداشته شود و سوابق عمل هم قابل پاک شدن است .بخش جرایم کامپیوتری سازمان اطلاعات آمریکاFBIتخمین زده که بین ۸۵ تا ۹۵ درصد جرایم کامپیوتری حتی کشف نمی شوند.[۵]

ج-فراملی و بین المللی بودن جرایم کامپیوتری و الکترونیکی جرایم کامپیوتری به دلیل ماهیت و تکنولوژی خاص ،اختصاص به محیط فیزیکی معین و محدودی ندارد و به راحتی در مقیاس بین المللی قابل تحقق می باشد.مسافت،زمان و مکان مانعی برای آن به حساب نمی آید .حضور فیزیکی شخص در محل حادثه معنایی ندارد .با کمک کامپیوتر و از طریق اینترنت سرقت از یک بانک یا دستیابی به اطلاعات محرمانه نظامی در ظرف چند ثانیه امری بعید و دور از دسترس نمی باشد.از طریق دسترسی به سیستم کامپیوتری در کشور و یا در کل کشورهای دنیا،این امکان را به کاربر غیر مجاز اینترنت می دهد که به راحتی به بانک های اطلاعاتی مستقر در قاره ای دیگر دسترسی پیدا کند.با توجه به گسترش روز افزون جرایم کامپیوتری و بدون مرز شدن جرایم جدید تر جرایم سایبر،عدم حضور فیزیکی مجرم در محل،سرعت بالا و زمان اندک ارتکاب جرم ،لزوم هر چه سریعتر تعاون بین المللی را برای دستیابی به یک سیاست کیفری هماهنگ را ایجاب می کند.[۶]

د-حجم و وسعت ضرر و خسارت وارده از طریق جرایم کامپیوتری به وسیله تکتولوژی کامپیوتر ،مرتکبین با کمترین سرمایه و هزینه می توانند با ورود به شبکه اطلاعاتی و نفوذ در آن خسارات هنگفتی وارد نمایند.سهولت ارتکاب با حجم زیاد موضوعات مطروحه،سرعت عملکرد کامپیوتر،عدم نیاز به تخصص خاص یا بالا عدم نیاز به حضور فیزیکی مرتکب در محل و… همگی موجب گردیده تا حجم صدمات و خسارات وارده افزون گشته و گاه به چندین هزار برابر جرایم معمولی برسد.وسعت خسارات وارده ناشی از یک نفوذ غیر قانونی یا گسترش ویروس در اینترنت می تواند در کسر ثانیه صدها هزار استفاده کننده در سراسر جهان را متحمل خسارت نماید.به عنوان نمونه کوچک از جرایم کامپیوتری که منجر به خسارت فراوانی گردیده ،می توان به ویروس ملیسا در سال ۱۹۹۹ میلادی اشاره کرد که این ویروس با ایجاد اختلال در سیستم های پست الکترونیکی [۷]در سراسر جهان موجب بروز میلیونها دلار خسارت گردیده.خالق این ویروس ادعا نموده که ویروس را روی کامپیوتر شخصی خود تولید کرده بود و برای ورود به سایت American on line فقط از یک نام و رمز عبور به سرقت رفته استفاده کرده است. با این وجود عواقب جرایم کامپیوتری علاوه بر خسارات سنگین می تواند تهدیدی جدی برای امنیت بشر باشد.وابستگی امور حساس کشورها در زمینه های پزشکی ،مخابراتی،هواپیمایی،و … به عملکرد کامپیوتر باعث می شود تا کوچکترین اختلال و خدشه در کار این سیستم ها عواقب وخیم و جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد.[۸]

ه-نحوه تعقیب و رسیدگی به جرایم کامپیوتری و اینترنتی نوین بودن جرایم کامپوتری و اینترنتی و شیوه ی ارتکاب اینگونه جرایم،نحوه رسیدگی و تعقیب را از جهت مسائل آیین دادرسی با چالش هایی روبرو کرده است.به طوری که تدابیر کلاسیک حقوقی به هیچ عنوان پاسخگو نبوده و با مشکلات عدیده ای در این زمینه روبرو می باشد.نوع تحقیق ،بازرسی محل،و وقوع جرم ،توقیف اسباب و آلت جرم با جرایم کلاسیک متفاوت بوده و بدون تخصص و مهارت کافی مقامات قضایی کشف جرم میسر نیست.تخصص نداشتن مامور تحقیقاتی از محیط کامپیوتری و جرایمی که از سوی کاربران سایر کشورها بوقوع می پیوندد،محل وقوع جرم را از دایره تحقیقات و کشف به دور و بسیار دشوار و غیر قابل دسترس می کند.و یا تحقیقات از شبکه ای یا بانک اطلاعاتی گاهی باعث تجاوز به حاکمیت کشوری و یا تجاوز به شبکه و یا بانک اطلاعات مادر می شود که اطلاعات در آن ذخیره کرده اند.در واقع جایگزین شدن موضوعات غیر ملموس و مجازی به عوض ادله ی مثبت ملموس و عینی در عرصه ی تکنولوژی اطلاعات،مسائل حقوقی نوینی را مطرح ساخته و از خصوصیات بارز جرایم کامپیوتری و اینترنتی می باشد.[۹]

[۱] مایکروسافت، مبانی شبکه، ترجمه امیر اسعد انزالی، جلد اول، انتشارات خجسته، چاپ اول، تهران،ص۹۷

[۲] عمیدی، مهدی، مطالعه تطبیقی جرایم ‌رایانه‌ای از دیدگاه فقه و حقوق کیفری ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد تهران مرکز ، ۱۳۸۷،ص۵۴

[۳] مرشدی نیا، محمد رضا، رایانه و معضلات آن، چاپ اول، تهران، ص۱۲۵

[۴] شریفی، مرسده، جرایم رایانه ای در حقوق جزای بین المللی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، ۱۳۸۹،ص۶۸

[۵] فضلی، مهدی، مسوولیت کیفری در فضای سایبر، انتشارات خرسندی، چاپ اول، تهران ۱۳۸۹،ص۸۷

مقاله - متن کامل - پایان نامه

[۶] همان،ص۴۷

[۷] E-mail

[۸] عمیدی، مهدی، مطالعه تطبیقی جرایم ‌رایانه‌ای از دیدگاه فقه و حقوق کیفری ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد تهران مرکز ، ص ۶۵

[۹] همان،ص۶۶