انتخابات ریاست جمهوری و پیام های رسانه ای

دانلود پایان نامه

رسانه اصطلاح فارسی شده واژه ی لاتین “Medium” است که جمع آن “Media” می باشد(کاوه،15:1379) و در مفهوم ارنباطی آن عاملی است که می تواند پیامی را به مخاطب انتقال دهد.این عامل از شکل های ابتدایی نمادین آغاز می شود و در جامعه مدرن به شکل نمادمند، تحت عنوان رسانه های تصویری، شنیداری و مطبوعات تعریف می شود.بنابرین در فهم ارتباطاتی رسانه، درکی ایزوله از مفهوم رسانه در فرهنگ ارائه می شود(اسولیوان،20:1385).با این حال در این مفهوم، فرهنگ یا به عبارتی عناصر فرهنگی دیگر، که با تعاریف ارتباطی رسانه هم خوانی ندارند، نادیده گرفته می شوند که می توان برای رفع این اثر از منظر انسان شناسی فرهنگی به رسانه توجه کرد(فکوهی،75:1382).از نگاه دیگر باکینگهام نقش رابطه ای و نه ارتباطی برای رسانه ها قائل است وی می گوید:” رسانه ها پنجره شفافی به روی جهان ارائه نمی دهند.بلکه، اینان، مجراهایی فراهم می کنند تا از درون خود، بازنمایی ها و تصاویر برگرفته از جهان را به طور غیرمستقیم مبادله کنند.رسانه ها واسطه اند:” آن ها روایت های گزینش شده ای از جهان برایمان فراهم می کنند، به جای آن که ما را به طور مستقیم به ایشان متصل کنند” (باکینگهام،29:1389).
2-4-1- انواع رسانه از نظر مفهوم
از نظر مفهوم می توان رسانه ها را به دو گروه زیر تقسیم کرد:
الف-رسانه های منطقی: که به وسیله ی نطق (سخن) پیام های خود را انتقال می دهند.مانند: تبلیغات، روابط عام، اطلاع رسانی به زبان نوشتار و گفتار
ب- رسانه های فیزیکی: رسانه های فیزیکی که عامل ارتباطی خود وسیله و یا شی مادی می باشد و به دو گروه رسانه ها ی شخصی و جمعی تقسیم می شوند. رسانه های شخصی از مخاطبان محدود برخوردارند و در گذشته کارایی زیادی داشته اند.اما اکنون و با پیشرفت تکنولوژی از اهمیت و کارایی چندان در مطالعات رسانه ای برخوردار نمی باشند مانند تلگراف.اما رسانه های جمعی که مخاطبان آن انبوه اند و برای ارتباط های گسترده تر و در محدوده ی جغرافیایی وسیع تر به کار می روند. رسانه های جمعی خود شامل چهار گروه هستند:
رسانه های چاپی: مانند روزنامه، هفته نامه، ماهنامه، پوسترها و موارد این چنینی
رسانه های صوتی: که مهم ترین آن ها رادیو است.همچنین سیستم های صوتی عمومی فرودگاه ها و معابر عمومی که برای اطلاع رسانی نصب شده اند.
رسانه های تصویری: مانند تلویزیون و سینما که به دلیل داشتن صوت و تصویر بهتر می توانند مخاطبین را جذب و القای محتوا داشته باشند.
رسانه های کامپیوتری(رایانه ای): مانند اینترنت و بانک های اطلاعاتی در فضای سایبر و دیجیتال(بهرامیان،7:1388)

2-4-2- اثرات رسانه ای بر رفتار
اثرات رسانه ای میزان اثرگذاری رسانه ها بر مخاطبین است.اگرچه بسیاری از مردم می پندارند که اثرات رسانه ای در جامعه چندان نمود پیدا نمی کند و وقتی هم که نمود پیدا می کند در واقع روی افراد دیگر رخ می دهد و نه خود آن ها.چنین پنداری اشتباه است زیرا اثرات رسانه ای همه روزه پیرامون ما رخ می دهد و بر روی همه ی افراد چه به صورا آگاهانه و چه حتی غیر آگاهانه روی مخاطبین مؤثر است.این اثرگذاری ها می تواند در تغییر رفتار،نگرش و حتی سبک زندگی هم در کوتاه مدت و هم در درازمدت محرز گردد(پاتر،166:1391).
2-4-2-1- اثرات رسانه ای از نظر زمانی
اثرات رسانه ای می تواند آنی و بی درنگ و یا بلندمدت باشد.این تمایز بر زمان وقوع اش تمرکز دارد، نه مدت زمان ماندگاری آن.
اثر آنی، اثری است که در زمان رویارویی با پیام های رسانه ای رخ می دهد، احتمالا عمر آن کوتاه خواهد بو د(مثل ایجاد ترس هنگام تماشای یک فیلم).شاید این اثر برای همیشه استمرار یابد (مثل پی بردن به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری)، ولی با این حال، این اثر هم چنان آنی تلقی می شود؛ چون که هنگام رویارویی فرد با رسانه، چیزی را در فرد تغییر داده است.برای مثال، با تماشای یک برنامه ی خبری از وقایع روز آگاه می شویم و اثراتی که از این آگاهی نصیب مان می شود همگی آنی هستند؛ چون هنگام رویارویی با رسانه در ما ایجاد شده اند.
اما اثرات بلند مدت تنها پس از چندین مرتبه رویارویی رخ می دهند.هرگز نمی توان یک بار رویارویی یا یک پیام رسانه ای را مسئول وقوع اثرات بلندمدت دانست.در عوض،الگوی رویارویی های متعدد، شرایط را برای اثرات بلندمدت مهیا می سازد.برای مثال، پس از مدت ها تماشای برنامه های جنایی و گزارش های خبری، ممکن است فرد به این نتیجه برسد که محیط پیرامون او، محیطی غرق در جرم وجنایت است.این اعتقاد به پیامدهای یک بار رویارویی یا یک واقعه، “یک باره” در فرد شکل نگرفته است، بلکه به تدریج و به آرامی، در طول سال ها رویارویی به چنین اعتقادی می رسد.
در مقایسه با اثرات بلندمدت، توجه به اثرات آنی، آسان تر است.نخست آن که اثرات آنی نوسان هایی هستند که در بیشتر موارد ظاهر می شوند و وقتی این اثرات نوسانی کاملا ظهور یابند، این گونه احساس می شود که به طور ناگهانی در رفتار یا احساس فرد تغییر رخ داده است.هرچند اثرات بلندمدت نیز شکل تغییر را به خود می گیرند، ولی این تغییرات آن قدر آهسته و به تدریج رخ می دهند که تشخیص آن ها بسیار دشوار خواهد بود.دوم این که، اثرات آنی و بی درنگ، هنگام رویارویی با پیامی خاص رخ می دهند و از این رو، نسبت دادن آن ها به پیام های رسانه ای کار ساده ای است.در مقابل، اثرات بلندمدت پس از چندین و چند رویارویی با رسانه ها رخ می دهد و در این مدت، آن قدر مسائل گوناگون در زندگی فرد رخ می دهد که دیگر به دشواری می توان این اثرات را به رویارویی رسانه ای نسبت داد (همان،169).
2-4-2-2- اثرات رسانه ای از منظر بعد واکنش رفتاری
رسانه ها می توانند بر رفتار افراد تأثیرگذار باشند.برای مثال برخی معتقدند که تماشای خشونت موجب بروز رفتار پرخاشگرانه شود.همچنین این اثرگذاری بر رفتار می تواند اثرات روان شناختی، عاطفی، نگرشی و شناختی باشد و این تأثیرگذاری ها در نهایت بر مسائل کلان اجتماعی-فرهنگی مؤثر باشد(روجک،140،1390).
الف- اثرات شناختی: رسانه ها با کاشت عقاید و اطلاعات در اذهان، بر تفکر ما اثر می گذارند.چنین اثری همواره رخ داده و احتمالا رایج ترین اثر رسانه ای است. در هر بار رویارویی رسانه ای، به طور مستمر، اطلاعاتی را دریافت می کنیم، ولی به ندرت اتفاق می افتد که هنگام در نظر گرفتن اثرات رسانه ای، افراد به چنین اثری نیز بی اندیشند.
این نوع یادگیری شناختی به اطلاعات مبتنی بر واقعیت محدود نمی شود؛ چون ما اطلاعات اجتماعی زیادی را از رسانه ها فرامی گیریم.کودکان بخش عمده ای از شناخت خود درباره ی جهان را با مشاهده ی الگوهای اجتماعی، بخش اعظم اطلاعات انتقال داده شده به کودکان را تا پیش از ورود به دبستان، شکل می دهند.رسانه های جمعی، تعداد زیادی از الگوها و کنش ها را ارائه می دهند که کودکان با مشاهده ی آن ها می توانند چیزهای زیادی یاد بگیرند.با در نظر گرفتن مدت زمان زیادی که کودکان به رویارویی رسانه ای اختصاص می دهند، باید گفت الگوهای تصویری رسانه ای شده (به ویژه در تلویزیون و سینما) اثری نیرومند بر شناخت کودکان از شرایط اجتماعی بر جای می گذارند.حتی بزرگسالان نیز به الگوهای اجتماعی توجهی دقیق دارند.وقتی الگوهای اجتماعی مورد نیاز در دسترس نباشند، آن ها را در رسانه ها جست وجو می کنند.عده ای مایلند از الگوهای اجتماعی قدرت مند، باهوش، دارای جذابیت فیزیکی یا موفق در حرفه یا ورزش، بیشتر الگوبرداری کنند.با مشاهده ی این الگوها در رسانه ها، اطلاعات اجتماعی زیادی درباره ی آن چه موجب موفقیت و شادی می شود، کسب می کنیم(ویندال،170:1376).
ب-اثرات نگارشی: رسانه ها می توانند نظرها، اعتقادات و ارزش های ما را خلق کنند.نگرش نیز می تواند به سرعت فراگرفته شود.مثلا با دیدن یک هنرپیشه در یک نقش سینمایی یا تلویزیونی نگرش مثبت نسبت به آن فرد در ذهن ما شکل بگیرد که پس از برخورد حضوری با آن فرد تصور کنیم که صفات پسندیده ی آن نقش هنری مطلق به خود وجودی آن هنرمند است (حتی ممکن است برخلاف واقع باشد!)