ایجاب، الکترونیکی، قبولی، پیام

دانلود پایان نامه

تعریف کرده اند.60

2-4-3- نحوه ی ابراز قبول در قراردادهای الکترونیکی

در دو سیستم حقوقی ایران و آمریکا علاوه بر اینکه برای انعقاد قرارداد قابل باید مفاد ایجاب را بپذیرد باید به نحوی قبول خود را نیز به موجب اعلام کند. برای ابراز قبول روش خاصی لازم نیست و می توان آن را به صورت صریح یا ضمنی و یا با رفتار بیان کرد61. با این حال ایجاب کننده می تواند روش خاصی را برای اعلام قبول مشخص نماید. مثلا در ایجاب ذکر شود که قبولی باید با نامه و پست معمولی فرستاده شود. یا خود عقد از عقودی باشد که نیاز به تشریفات خاصی داشته باشد . همچنین ممکن است اوضاع و احوال متعارف بین طرفین دلالت کند که قبولی باید به شکل خاصی باشد62. مانند دو تاجری که مدتها با هم کار می کنند و به روش خاصی قرارداد می بندند. لازم به ذکر است که در تعیین متعارف و منطقی بودن شیوه ی قبول باید به موضوعات سرعت قابلیت اعتماد و اطمینان روش مورد استفاده توجه کرد. برای مثال اگر به علت فوریت از فکس برای ایجاب استفاده شده باشد استفاده از نامه برای قبول می توان گفت که ابزار نا متعارفی نسبت به روش انجام ایجاب است. در مقابل آن استفاده از فکس و تلفن روش های معقولی برای قبول نسبت به نحوه ی ایجاب می باشد. با گسترش ابزارهای الکترونیکی قبول می تواند از طریق وب سایت نامه الکترونیکی و اتاق گفت و گو صورت گیرد که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.

الف) نامه ی الکترو نیکی
استفاده از نامه الکترونیکی برای انعقاد قرارداد و انجام ایجاب و قبول به دلیل تسریع ارتباط طرفین در حال گسترش است. تعیین زمان قبول در این روش بر خلاف وب سایت ها که در قسمت قبل گفته شد واضح و شفاف نیست. ایا کلیک بر روی دکمه ی ارسال نامه معادل کلیک بر روی دکمه ی ارسال سفارش در وب سایت ها است و به معنای قبول تلقی می شود؟ در ارتباط از طریق نامه ی الکترونیکی ممکن است ابزارهای دیگری نیز وارد شوند. برای مثال در میان گفت و گوهای الکترونیکی ملاقات حضوری صورت

گیرد یا از طریق ملاقات حضوری گفت و گوها پیگیری شود و سپس مجددا از طریق الکترونیکی به ادامه
گفت و گو ها پرداخته و در نهایت قرارداد منعقد شود. در این صورت مسئله پیچیده تر شده و تعیین زمان تحقق قبول مشکل تر می شود. در حالی که در وب سایت ها چنین مشکلی وجود ندارد و قبول از طریق تکمیل مراحل اعلام شده در وب سایت انجام می گیرد. لذا در قبول به وسیله ی نامه ی الکترونیکی باید به معنا و مفهوم مکاتبات توجه کرد و دو نکته را مشخص نمود: اول اینکه طرف قبول کننده مشخص شود . چرا که ممکن است به دلیل مکاتبات طولانی نقش طرفین به دلیل تغییرات در ایجاب عوض شود. و همان کسی که در ابتدا ایجاب دهنده بود بر اثر تغییرات وایجاب متقابل ایجاب شونده باشد (در اینجا می تواند قبول کننده یک روبات باشد که خود می تواند به عنوان نماینده ی الکترونیکی موضوع تحقیقی جداگانه باشد). دوم اینکه زمانی که قصد قابل بر قبول ایجاب محقق شده است تعیین شود. مثلا ارسال نامه الکترونیکی به موجب مبنی بر این که ایجاب را دریافت کرده و در فرصت مناسب به آن پاسخ خواهد داد نباید به معنای قبول تلقی شود. چرا که این پیام دلالت بر قصد وی در قبول ایجاب ندارد. لازم به ذکر است که در برخی از سیستم های ارتباطی ارسال کننده ممکن است دو نوع نامه دریافت کند: یک نامه مبنب بر تایید ارسال و دیگری تایید قرائت نامه. دریافت این نوع از نامه ها نیز به منزله ی قبول ایجاب نیست بلکه صرفا جنبه ی اعلامی دارد که مخاطب نامه را دریافت کرده یا نامه را خوانده است. مطلب دیگر اینکه ممکن است گاهی نامه ی الکترونیکی حاوی قبول فرستاده شود و قبل از اینکه به دست وی برسد مورد قبول واقع شود به وسیله ی نامه ای دیگر یا تلفنی مبتنی بر استرداد ایجاب برای مخاطب ارسال کند.(نامه ی حاوی قبول در راه باشد) در این صورت آیا قبول نافذ است یا خیر؟از آنجا که قاعده ی ارسال در انعقاد قرارداد از طریق نامه های الکترونیکی حاکم است لذا قبول ارسال شده نافذ خواهد بود. هرچند هنوز به مقصد نرسیده استرداد ایجاب دیگر سودی نخواهد داشت.

ب) وب سایت
در انعقاد قرارداد ها از طریق وب سایت حد اقل یکی از طرفین (دارنده ی وب سایت) و گاهی نیز هر دوی آن ها از نماینده ی الکترونیکی بهره می برند. اگر عرضه ی کالا در وب سایت به منزله ی ایجاب باشد قبول با سفارش نهایی کالا واقع می شود. اما اگر عرضه ی کالا به منزله ی دعوت به معامله باشد ایجاب از طرف مشتری و قبول از طرف دارنده ی وب سایت انجام می شود . در این حالت معمولا نامه الکترونیکی به سفارش دهنده ی کالا ارسال کرده وسفارش کالا را تایید می کنند. اگر محتوای نامه الکترونیکی دلالت بر قبول سفارش داشته باشد قبول محقق شده و به موجب (خریدار) نیز اعلام شده است. اما اگر نامه ی دریافتی صرفا تایید دریافت سفارش باشد نمی توان آن راقبول تلقی کرد. بلکه قبول زمانی محقق می شود که نامه الکترونیکی از طرف دارنده وب سایت مبنی بر قبول سفارش برای خریدار ارسال شود. نکته دیگر اینکه در حالتی که عرضه کالا در وب سایت دعوت به معامله است و خریدار ایجاب را انجام می دهد، نمی تواند از دارنده وب سایت بخواهد که قبول خود را به صورتی دیگر مانند تلفن اعلام کند. چرا که امکان مذاکره در انعقاد قرارداد از طریق وب سایت وجود ندارد. طراحی وب سایت نشانگر این است که نحوه ی قبول کالاهای ایجاب شده تنها از طریق مراحل ترسیم شده در وب سایت میسر است نه به شکل دیگر
: مگر اینکه دارنده ی وب سایت خلاف آن را مقرر کرده باشد.اعلام قبول از طریق گفت و گو نیز میسر است و با اعلام قبول از طریق تلفن قابل مقایسه است که برای تحقق آن قبول باید به موجب واصل شود.

چند نکته
در پست به روش معمولی سه حالت قابل تصور است: 1- اینکه نامه به موقع به دست مخاطب می رسد. 2- در مسیر انتقال گم می شود. 3- با تاخیر به دست مخاطب می رسد. اما در پست الکترونیکی حالت سومی نیز متصور است و آن اینکه ممکن است این نامه به صورت ناقص به دست مخاطب برسد یا اینکه این نامه خالی یا غیر قابل فهم و مانند این دریافت شود بدون اینکه قبول کننده تقصیری در این خصوص داشته باشد63. این امکان در ارسال ایجاب نیز وجود دارد ولی چون امکان پرس وجو وجود دارد. اما در ارسال قبول با ارسال آن قرارداد منعقد می شود. ولذا وصول ناقص آن در اغلب موارد بی تاثیر است.
الف) اصل بر اولویت قبول اول در قبول های متعدد
در مواردی که ایجاب خود را برای چند مخاطب برای مورد معامله ای واحد یا محدود می دهد با تقدم قبولی بر قبولی های بعد قبولی های متاخر بی اثر می شود.
ب) عدم وصول نامه ی قبول از طریق نامه ی الکترونیکی
این عدم وصول به دلایل مختلفی می تواند باشد. مانند: موردی که قبول کننده نامه ی قبولی را به آدرس الکترونیکی اشتباه بفرستد. در این مورد عواقب بی دقتی را نمی توان بر عهده موجب قرار داد. موردی که ایجاب دهنده آدرس الکترونیکی اشتباه می دهد یا آدرس الکترونیکی خود را مسدود می کند. در این مورد نیز تقصیر بر عهده ی ایجاب دهنده است و قرارداد منعقد می شود. مورد دیگر این است که ایجاب دهنده بدون اینکه نامه ی حاوی قبولی را باز کند آن را حذف می کند. در این مورد نیز تقصیر بر عهده ی ایجاب دهنده است.
ج) تاخیر در وصول نامه ی الکترونیکی حاوی قبولی
اگر برای دریافت قبول از طرف ایجاب کننده مدتی مقرر نشده باشد اعلام قبولی در مدت متعارف نافذ است.
د) وصول ناقص یا خالی نامه الکترونیکی حاوی قبولی
نقص ممکن است دو حالت داشته باشد: گاهی نقص مانع از فهم کامل پیام است. در این مورد می توان با قبول کننده تماس گرفت و از مقصود او مطلع شد. گاهی نیز پیام فی نفسه پیام کاملی است مانند اینکه نصف نامه ارسالی دریافت شود و همین پیام نصفه نیز کامل است و دلالت بر قبول ایجاب می کند. و نمی توان به این بهانه که قبولی مطابق با ایجاب نیست و ایجاب متقابل است از پذیرش آن خودداری کند. همان گونه که قبلا گفته شد در اعلام قبول از طریق نامه ی الکترونیکی قاعده ی ارسال حاکم است حتی اگر پیام هیچوقت دریافت نشود. حال اینکه بخشی از پیام دریافت شده که حاکی از قبولی است چرا نتوان حکم به انجام قبولی و انعقاد قرارداد داد؟ لذا منطقی است که در چنین موردی نیز حکم به انجام قبولی و انعقاد قرارداد داد. همچنین است دریافت نامه ی خالی به شرط اینکه معلوم شود این نامه واقعا حاوی پیام قبول بوده و کشف آن از طریق بازیابی نامه ی در جعبه ی ارسال قبول کننده امکان پذیر است.
ه) مفهوم نبودن نامه ی قبولی
گاهی ممکن است که نامه ی قبولی قابل فهم نباشد مانند موردی که نامه ی قبولی در مقصد به اشکال دیگری در آید. مانند موردی که نامه ی قبولی با فونت خاصی تایپ شده باشد که در سیستم مقصد وجود نداشته باشد و این پیام به صورت غیر قابل فهمی در آید. در این مورد نیز آیا می توان گفت که قبولی نافذ است؟ اگر نامه ی ارسالی حاوی قبولی باشد بنا بر استدلال مورد قبل این قبولی نافذ است. اما اگر این پیام که مفهوم نیست حاوی رد ایجاب باشد قرارداد منعقد نمی شود اما بعد از ارسال و بازیابی نامفهوم آن تصمیم خود را تغییر دهد راه برای سوء استفاده باز می شود. در هر حال می توان از ارسال کننده درخواست شود که پرینت پیام مورد نظر را ارئه دهد.
و) تحریف پیام در مسیر انتقال
پیام ارسالی ممکن است در مسیر انتقال تحریف شود. قبل از هر چیز گفتنی است که امکان تقلیل محتوای نامه همیشه وجود دارد اما امکان افزایش آن وجود ندارد. برای مثال: امکان تقلیل پیام ( ایجاب شما را نمی پذیرم با حذف نون به ایجاب شما را می پذیرم وجود دارد) اما امکان افزایش پیام به وسیله ی واسط های الکترونیکی از نظر فنی هرگز وجود ندارد. سوالی که مطرح می شود این است که در صورت تقلیل پیام به شکل فوق آیا می توان ارسال کننده را به انجام قرارداد ملزم کرد؟ راه حل پیشنهادی ارائه یک نسخه از پیام ارسال شده که در جعبه ی ارسال ذخیره می شود به گیرنده است. اما اگر نسخه ی ذخیره شده حذف
شده باشد تکلیف چیست؟ در حقوق آمریکا اگر طرف ایجاب بداند یا دلیلی بر علم او باشد که در مسیر
انتقال تغییری در ایجاب رخ داده در این صورت نمی تواند با قبول ایجاب موجب را به مفاد آن ملزم کند64. از این مطلب می توان استنباط کرد که در صورت تغییر مفاد قبول در مسیر انتقال نیز نمی توان طرفین را به نتایج حاصل از آن ملزم کرد. اما اگر تغییر به نحوی باشد که دلیلی بر اطلاع از آن برای قبول کننده وجود نداشته باشد و به طور متعارف باور کند که ایجاب دریافت شده همان است که موجب قصد دارد به آن پایبند باشد ، در این مورد در حقوق آمریکا آمده است که در این صورت با قبول چنین ایجابی هر دو طرف به آن ملزم می گردندو چنین فرض می شود که ارسال کننده خطر وقوع تحریف در ایجاب را در مسیر انتقال پیام پذیرفته است65. در حقوق ایران نیز در این فرض بر اساس اصول حقوقی که وظیفه ی اثبات را بر عهده ی مدعی می گذارد امکان اثبات مدعا به واسطه
ی حذف پیام از جعبه ی ارسال وجود ندارد و به ناچار حکم به الزام به مفاد عقد داده می شود. ونتیجه التزام به مفاد قرارداد می شود.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه با موضوعبرداشت داده

2-4-4- تطابق قبول با ایجاب
الف) تطابق قبول با ایجاب به طور کلی
علاوه بر ابراز قبول از سوی قبول کننده مفاد قبول نیز باید با مفاد ایجاب تطابق داشته باشد تا قبول معتبری حاصل آید. در سیستم حقوقی ایران تطابق مطلق و در سیستم حقوقی آمریکا تطابق نسبی قبول با ایجاب حاکم است که در ذیل به بررسی این دو سیستم حقوقی می پردازیم.
در حقوق ایران قبول باید مطلق باشد و قیدی بر ایجاب نیافزاید یا آن را تغییر ندهد. در غیر این صورت قبول به منزله ی ایجاب متقابل خواهد بود که ایجاب اول را زایل می کند و خود به منزله ی ایجاب خواهد بود که توسط ایجاب کننده ی اولیه باید مورد قبول قرار گیرد و در صورت قبول قرارداد با شرایط مندرج در ایجاب جدید منعقد خواهد شد. از مطلق بودن ایجاب می توان این نکته را فهمید که کوچکترین تغییر ایجاب را بر هم می زند مگر اینکه صریحا یا تلویحا موجب آن را بپذیرد اما نه با سکوت. مگر اینکه تغییر خیلی ناچیز و قابل چشم پوشی باشد که در این صورت شاید بتوان سکوت ایجاب کننده را به معنای رضای وی دانست. و قرارداد را منعقد شده تلقی کرد66 .
در حقوق آمریکا یو.سی.سی. مقرر می کند قبول اگر حتی همراه با شروط اضافی یا شروط متفاوت از شروط مندرج در ایجاب اصلی باشد باز هم قبول معتبر تلقی می شود نه ایجاب متقابل و قرارداد منعقد می شود.با این حساب یو.سی.سی. دارای مقرره ای تقریبا متفاوت با قانون ایران در این زمینه می باشد. سوالی که در اینجا مطرح می شود می شود این است که آیا شروط اضافی ذکر شده در قبول جز قرارداد محسوب می شود یا خیر؟

در حقوق آمریکا پاسخ این سوال به طرفین قرارداد بستگی دارد.بر اساس ماده(2-207) قانون یو سی سی اگر چنانچه طرفین قرارداد افراد غیر تجاری باشند در این صورت شروط اضافی جزء قرارداد محسوب نخواهد شد و قرارداد بر اساس شروط ایجاب اصلی منعقد خواهد شد. اما اگر طرفین قرارداد افراد تجاری باشند در این صورت شروط اضافی یا متفاوت جزء قرارداد خواهند بود. مگر اینکه موجب صریحا قبول را محدود به شروط ایجاب اصلی کند. یا قبول به طور اساسی ایجاب را تغییر دهد ویا موجب فورا یا در مدت زمان معقول و متعارف به طور شفاهی یا کتبی به قبول کننده اخطار دهد و به تغییرات حاصله اعتراض نماید. در این صورت قبول معتبر نخواهد بود.

نتیجه
با توجه به مطالب فوق می توان گفت درحقوق ایران به قبول مطلق اعتقاد وجود دارد . در حالی که در حقوق آمریکا قبول نسبی نیز معتبر است و اساسا ایجاب متقابل در قانون یو.سی.سی. آمریکا مطرح نیست.

ب) تطابق قبول با ایجاب در قراردادهای الکترونیکی

در قراردادهای الکترونیکی که از طریق نامه ی الکترونیکی و اتاق گفت و گو منعقد می شوند نیز بحث تطابق ایجاب با قبول قابل بررسی است. موجب ایجاب خود را اعلام می کند و طرف ایجاب بر اساس ایجاب قبول خود را ابراز می کند. میزان تطابق آن دو و تحقق یا عدم تحقق قبول معتبر با توجه به سیستم حقوقی مورد نظر ارزیابی می شود. تنها تفاوتی که در این مورد با فضای فیزیکی وجود دارد در روش ارتباط طرفین است. این موضوع در انعقاد قرارداد های

دیدگاهتان را بنویسید