تجزیه واریانس و انحراف معیار

دانلود پایان نامه

2-3- تراکم جمعیت L. affinis در مراحل مختلف رشدی گیاه E. aucheri
2-3-1- تعیین تعداد نمونه
در سال اول اجرای این تحقیق از واحد نمونهبرداری یک بوته گیاه میزبان جهت تخمین تراکم جمعیت مراحل مختلف زیستی سرخرطومی استفاده شد. نمونهبرداریهای اولیه از زمان فعالیت سرخرطومیهای خارج شده از پناهگاه زمستانی روی گیاهان میزبان آغاز گردید، ابتدا یک نمونهبرداری اولیه با تعداد 25 نمونه در هر مرتع آزمایشی انجام گرفت. سپس با استفاده از دادههای به دست آمده آماره تغییرات نسبی () از رابطه زیر تعیین گردید. بدیهی است اگر مقدار از مقدار قابل قبول (25 درصد) بیشتر باشد باید تعداد نمونه را افزایش داد (ساوث وود و هندرسون، 2000).
پس از اینکار تعداد نمونه لازم با استفاده از فرمول زیر محاسبه گردید:
در این رابطه، N تعداد نمونه مناسب، S انحراف معیار دادههای حاصل از نمونهبرداری اولیه، میانگین دادههای نمونهبرداری اولیه و عدد جدول مربوطه می‌باشد که با در نظر گرفتن 1/0 برای α، مقدار آن برابر 96/1 می‌گردد (هسو و همکاران، 2001). D نیز سطح دقت آزمایش بوده که مقدار آن به طور معمول 25/0 در نظر گرفته میشود (ساوث وود، 1978).
2-3-2- مطالعهی تراکم جمعیت سرخرطومی L. affinis
طبق مشاهدات انجام یافته حشرات کامل ماده این سرخرطومی داخل جوانههای گل E. aucheri تخمگذاری میکنند و لاروها از دانههای در حال تشکیل داخل طبقهای گیاه میزبان تغذیه کرده و داخل طبق به شفیره تبدیل میشدند. لذا برای مطالعه تراکم جمعیت این سرخرطومی در مراحل مختلف رشدی گیاه E. aucheri نمونهبرداریها طی پنج مرحله رشدی ظهور طبقها، رشدونمو طبقها، گلدهی، اوایل و اواخر رسیدگی طبقهای گیاه میزبان E. aucheri انجام شد. واحد نمونهبرداری یک بوته گیاه انتخاب شد و در هر نوبت نمونهبرداری تعداد 20 گیاه مورد بررسی قرار گرفت. نمونهبرداریها به فاصلهی سه روز در هر یک از مراحل رشدی گیاه میزبان انجام شد. تعداد هر کدام از مراحل مختلف زیستی L. affinis شامل تخم، لارو، شفیره و حشرات کامل در نمونه‌های جمع‌آوری شده (با یادداشت کردن مشخصاتی همچون تاریخ نمونهبرداری و مرحله رشدی گیاه) شمارش شدند. لازم به ذکر است که تعداد هر کدام از مراحل نابالغ این سرخرطومی شامل تخم، لارو و شفیره با تشریح طبقهای آلوده در آزمایشگاه زیر استریومیکروسکوپ شمارش شدند. نمونهبرداریها تا اواخر شهریورماه ادامه یافت. این کار برای هر یک از سالهای 1389 و 1390 تکرار شد. دادههای حاصل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی تجزیه واریانس شدند. برای مقایسه میانگین دادهها از آزمون توکی در سطح احتمال پنج درصد استفاده گردید.
2-4- ویژگیهای چرخه زندگی سرخرطومی L. affinisروی گیاه میزبان E. aucheri
ویژگیهای چرخه زندگی L. affinis به عنوان گونه غالب در منطقه کرمان در منطقه دهسرد از توابع استان کرمان روی گونه گیاهی E. aucheri تحت شرایط صحرایی مطالعه شد. تعیین طول دورهی نشوونمای جنینی تخمهای این سرخرطومی به دلیل قرار دادن تخمها درون حفرهای در طبق گل، مشکل بود. بنابراین، برای مطالعه طول دورهی نشوونمای جنینی، تخمهای یکروزه گذاشته شده درون طبقهای گل پس از تشریح طبقها با تیغ و با استفاده از ذرهبین X30 بیرون آورده شده (شکل2-6) و سپس هر کدام از تخمها به صورت انفرادی درون لولههای آزمایش پلاستیکی مات با حجم دو میلیلیتر قرار داده شدند. دهانه این ظروف با تور ابریشمی جهت تهویه پوشانده شدند. همچنین جهت تامین رطوبت مورد نیاز تخمها، لولههای آزمایش مذکور درون ظرف بزرگی (به قطر 10 سانتیمتر) که در قسمت تحتانی آن پنبه خیس شدهای قرار داده شده بود ، چیده شدند (شکل2-5). سپس سرپوش ظرف بزرگ که حاوی سوراخی به قطر 5 سانتیمتر جهت تهویه بود در جای خود قرار داده شد. سپس این ظرف بزرگ در شرایط دمایی 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 و دوره نوری طبیعی نگهداری شد. روزانه پنبه داخل ظرف بزرگ با آب استریل خیس میشد و تخمهای داخل ظروف کوچک تا زمان تفریخ تخمها بررسی میشدند (سوبحین و فورناصری، 1994).
شکل2-5- ظروف پرورش تخمهای سرخرطومی
L. affinis (اصل)
شکل2-6- ذربین X30 برای مشاهده دقیق تخمها (اصل)
برای تعیین طول دوره نشوونمای لاروی، تعداد 10 طبق گل گیاه میزبان به وسیله قفس‌های لیوانی محصور شدند. در تهیه قفس‌ لیوانی، از لیوانهایی با قطر دهانه 10 و عمق 20 سانتی‌متر که دور تا دور آن تور ابریشمی به ارتفاع 10 سانتی‌متر چسبانده شده بود، استفاده شد. پس از محصور کردن 10 طبق گل گیاه میزبان به وسیله قفسهای لیوانی، داخل هر قفس یک جفت حشره نر و ماده L. affinis تازه خارج شده از پناهگاه زمستانی به مدت یک روز رهاسازی شدند. پس از گذشت یک روز حشرات کامل سرخرطومی از قفسها حذف شدند و مجددا قفسها از قسمت تور ابریشمی دور ساقه گیاه میزبان بسته شدند (شکل2-7). به طوری که سرخرطومی دیگری نمی‌توانست وارد قفس شود. با بررسیهای روزانه قفس‌ها طول دوره مراحل نابالغ (از تخم تا حشره کامل) مطالعه شد.
شکل2-7- قفس لیوانی، جهت بررسی چرخه زیستی سرخرطومی L. affinis (اصل)
برای تعیین طول دوره شفیرگی، لاروهای سنین آخری که فاقد قدرت تحرک و تغذیهای بودند، از داخل طبقهای گل آلوده با تشریح توسط تیغ بیرون آورده شده و درون ظروف پتری مات (با قطر 9 سانتیمتر) همراه با یک قطعه پنبه مرطوب قرار داده شدند (شکلهای2-8 و 2-9). لازم به یادآوری است که در قسمت سرپوش ظروف پتری سوراخی به قطر 2 سانتیمتر و پوشیده شده با تور ابریشمی جهت تهویه تعبیه شده بود. این ظروف در شرایط دمایی 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 و دوره نوری طبیعی نگهداری شدند. شفیرههای داخل ظروف روزانه تا زمان ظهور حشرات کامل بررسی
میشدند. این آزمایش در 10 تکرار در دو سال 1389 و 1390 انجام شد.
شکل2-8- ظرف پرورش لارو سرخرطومی L. affinis (اصل)
شکل2-9- ظرف پرورش شفیره سرخرطومی L. affinis (اصل)
برای تعیین تعداد تخم گذاشته شده به ازای هر حشره ماده از روش (پتیت و برایس، 2000) استفاده شد. برای این منظور از قفسهای لیوانی با قطر دهانه 10 و عمق 20 سانتی‌متر که دور تا دور آنها تور ابریشمی به طول 10 سانتی‌متر چسبانده شده بود، استفاده شد. در این آزمایش ساقه به همراه طبق گل گیاه میزبان داخل قفس لیوانی قرار داده شد. یک جفت حشره کامل نر و ماده تازه خارج شده از پناهگاه زمستانی در اوایل فصل رشدی از طبیعت جمعآوری و داخل هر قفس لیوانی رهاسازی شدند. سپس قفس از قسمت تور ابریشمی دور ساقه گیاه میزبان بسته شد (شکل2-10). قفس‌ها روزانه بررسی شده و حشرات کامل نر و ماده داخل هر قفس به روی کپه دیگر گیاه میزبان منتقل می‌شدند و مجددا قفسها از قسمت تور ابریشمی دور ساقه گیاه میزبان بسته میشدند. طبق گل قبلی به کمک قیچی از گیاه میزبان جدا شده و داخل کیسهی پلاستیکی به آزمایشگاه منتقل میشدند (شکلهای2-11 و 2-12). سپس این طبقها در آزمایشگاه توسط تیغ تشریح شده و تعداد تخم‌های گذاشته شده در هر کپه با استفاده از ذره‌بین دستی X30 شمارش می‌شدند. این کار تا زمان مرگ حشرات کامل نر و ماده ادامه یافت. این آزمایشها در 10 تکرار در دو سال 1389 و 1390 انجام شد.
شکل2-10-قفس لیوانی، جهت بررسی تخمگذاری سرخرطومی L. affinis (اصل)
شکل2-11- جدا کردن قفس لیوانی و انتقال آن روی طبقهای گل سالم (اصل)
شکل2-12- قرار دادن طبقها گل تخم گذاری شده درون کیسهی پلاستیکی (اصل)