تجزیه واریانس و مطالعه

دانلود پایان نامه

شکل 3-5- نمایی از ردیف روزنه در سطح بالایی ریشک جو

شکل 3-6- نمایی از سلولهای بالیفورمی در سطح بالایی ریشک گندم

شکل 3-7- نمایی از سلولهای اپیدرمی سطح بالایی ریشک جو

فصل چهارم


نتایج و بحث
4-1- صفات آناتومیکی گندم
4-1-1- تعداد روزنه
نتایج تجزیه واریانس برای خصوصیات مختلف ریشک گندم در جدول 1 ارائه شده است. همانطور که ملاحظه میگردد اثر متقابل معنیداری از نظر تعداد روزنه در سطح بالای ریشک، بالا و پایین گلوم و بالای لما مشاهده شد در حالیکه اثر تنش خشکی تنها بر تعداد روزنه سطح بالای گلوم معنیدار بود. ارقام مختلف از نظر تعداد روزنه در تمام اجزای مورد مطالعه اختلاف معنیداری نشان دادند (جدول 1).
تعداد روزنه بالای گلوم در شرایط نرمال نسبت به تنش خشکی افزایش معنیداری نشان داد (جدول 2). رقم ارگ دارای بیشترین تعداد روزنه در سطح پایین ریشک (20 روزنه) و پایین لما (33/16 روزنه) بود در حالیکه رقم شیراز کمترین تعداد روزنه سطح پایین ریشک و ارقام روشن (17/8 روزنه) و 78 S(67/8 روزنه) کمترین تعداد روزنه پایین لما را دارا بودند (جدول 3).
واکنش ارقام نسبت به اعمال تنش خشکی از نظر تعداد روزنه در سطح بالای ریشک، رو و پایین گلوم و بالای لما متفاوت بود (جدول 4). از نظر تعداد روزنه در سطح بالایی ریشک، رقم بک کراس در شرایط نرمال افزایش معنیداری نسبت به سایر ارقام نشان داد. در شرایط تنش خشکی، رقم ارگ با تعداد 67/14 روزنه در سطح بیشترین تعداد را دارا بود و کمترین تعداد مربوط به ارقام روشن در شرایط نرمال و چمران در تنش خشکی بود. ارقام الوند، ارگ، امید، پیشتاز، یاواروس و 78 Sهیچگونه تفاوت معنیداری نسبت به تنش خشکی نشان ندادند بدین مفهوم که تنش خشکی سبب افزایش یا کاهش معنیدار در این ارقام نگردید. در رقم بک کراس با اعمال تنش، کاهش معنیدار تعداد روزنه مشاهده گردید، این در حالی است که در رقم روشن اعمال تنش سبب افزایش معنیدار تعداد روزنه سطح بالای ریشک نسبت به شرایط نرمال گردید. در سایر ارقام افزایش یا کاهش تعداد روزنه در سطح بالایی ریشک مشاهده گردید که از نظر آماری معنیدار نبود (جدول 4).
تعداد روزنه بالای گلوم با اعمال تنش خشکی در ارقام الوند، چمران و یاواروس افزایش یافت که این افزایش از نظر آماری معنیدار نبود در حالیکه در ارقام بک کراس، امید، پیشتاز، شیراز، ارگ، روشن و 78 Sتعداد روزنه بالای گلوم در شرایط نرمال بیشتر بود که از این بین تنها در ارقام ارگ، روشن و 78 S این افزایش معنیدار بود. بیشترین تعداد مربوط به رقم ارگ در شرایط نرمال و کمترین مربوط به رقم روشن در شرایط تنش بود (جدول 4).
در مورد تعداد روزنه در سطح پایین گلوم نتایج متفاوت بود بهطوریکه شرایط تنش در اکثر ارقام (شامل الوند، ارگ، بک کراس، چمران، امید و شیراز) اگرچه به صورت غیر معنیدار، سبب افزایش تعداد روزنه در پایین گلوم و در سایر ارقام سبب کاهش در تعداد روزنه پایین گلوم گردید که این کاهش تنها در مورد رقم 78 Sمعنیدار بود. رقم شیراز در تنش بیشترین و 78 Sدر تنش کمترین تعداد را دارا بودند (جدول 4).
در ارقام مختلف گندم، اعمال تنش بر تعداد روزنه بالای لما تاثیر متفاوتی داشت. بهطوریکه در برخی ارقام سبب افزایش معنیدار (ارگ، بک کراس و امید)، در برخی سبب کاهش معنیدار (پیشتاز و 78S)، در برخی بدون تاثیر (روشن و یاواروس) و در برخی با تاثیر غیر معنیدار (الوند، چمران و شیراز) همراه بود. بیشترین این تعداد در شرایط نرمال، رقم پیشتاز و کمترین در ارقام روشن و یاواروس در هر دو تیمار آبیاری، ثبت گردید (جدول 4).
4-1-2- تعداد ردیف روزنه
از نظر تعداد ردیف روزنه در ریشک، گلوم و لما در بین ارقام تفاوت معنیداری در سطح احتمال یک درصد مشاهده گردید در حالیکه از بین این صفات تنها تعداد ردیف روزنه در پایین ریشک تحت اثر تیمارهای آبیاری قرار گرفت. اثر متقابل معنیداری از نظر تمام صفات بهجز تعداد ردیف روزنه پایین لما نیز مشاهده گردیدکه بیانگر واکنش متفاوت ارقام از نظر صفات مورد مطالعه بود (جدول 1).
تعداد ردیف روزنه در پایین لما در رقم چمران بیشترین (83/5 ردیف) و در رقم یاواروس کمترین (33/2 ردیف) بود. سایر ارقام تفاوت معنیداری از این نظر با یکدیگر نشان ندادند (جدول 3).
از نظر تعداد ردیف روزنه بالای ریشک، رقم بک کراس در شرایط نرمال با 33/4 ردیف بیشترین تعداد را بهخود اختصاص داد که با سایر ارقام تفاوت معنیداری از این نظر نشان داد و رقم روشن نیز در همین شرایط کمترین (33/1 ردیف) تعداد را دارا بود (جدول 4). تعداد ردیف روزنه در پایین ریشک تنها در ارقام پیشتاز، امید و بک کراس در شرایط نرمال افزایش معنیداری نسبت به تنش خشکی داشت و در سایر ارقام افزایش و یا کاهش مشاهده شده بین سطوح تنش از نظر آماری معنیدار نبود. ارقام پیشتاز، امید و بک کراس در شرایط نرمال بیشترین تعداد ردیف روزنه در پایین ریشک را دارا بودند و رقم الوند در همین تیمار کمترین تعداد را بهخود اختصاص داد (جدول 4).
از نظر تعداد ردیف روزنه بالای گلوم، بیشترین تعداد در ارقام بک کراس و شیراز (به ترتیب با 33/4 و 4 ردیف) در شرایط نرمال و کمترین تعداد در رقم روشن (بدون ردیف) در شرایط تنش شمارش گردید (جدول 4). در این مورد، تغییرات تعداد تنها در ارقام بک کراس، روشن و 78 S در اثر اعمال تنش خشکی معنیدار بود و سایر ارقام واکنش خاصی از نظر این صفت نشان ندادند (جدول 4). ارقام ارگ در تنش (33/6 ردیف) و پیشتاز در شرایط نرمال (6 ردیف) بیشترین و ارقام روشن و 78 S(هر کدام با 33/1 ردیف) در شرایط تنش کمترین تعداد ردیف روزنه در پایین گلوم را دارا بودند. در سایر ارقام تنش خشکی واکنش معنیداری بههمراه نداشت (جدول 4). واکنش از نظر این صفت با تنش خشکی در بین ارقام تاحدی متفاوت بود، بهطوریکه در رقم ارگ تنش خشکی سبب افزایش معنیدار تعداد ردیف روزنه در پایین گلوم گردید این در حالی است که در ارقام روشن، 78 S و یاواروس در شرایط نرمال بهطور معنیداری تعداد ردیف بیشتری نسبت به تنش خشکی شمارش گردید (جدول 4).
رقم ارگ در شرایط تنش (67/4 ردیف) دارای بیشترین تعداد ردیف روزنه بالای لما بود. در شرایط نرمال نیز ارقام پیشتاز (4 ردیف) و شیراز (67/3 ردیف) دارای بیشترین تعداد بودند. در ارقام روشن و یاواروس ردیف روزنه ای مشاهده نشد (جدول 4). اعمال تنش خشکی در ارقام ارگ و امید سبب افزایش معنیدار تعداد ردیف روزنه بالای لما گردید در حالیکه در رقم 78 S شرایط نرمال منجر به افزایش معنیدار تعداد ردیف روزنه بالای لما گردید. بهطور کلی واکنش ارقام نسبت به اعمال تنش خشکی از نظر تعداد روزنه متفاوت بود.
4-1-3- تعداد کرک
تعداد کرک در ریشک گلوم و لما تحت تاثیر رقم و اثر متقابل رقم در اعمال تنش خشکی قرار گرفت؛ اما تاثیر اعمال تنش خشکی از بین این خصوصیات تنها بر تعداد کرک پایین ریشک و پایین لما معنیدار بود (جدول 1).
رقم بک کراس در شرایط تنش دارای بیشترین تعداد کرک (7/139 کرک )در سطح بالایی ریشک بود، در مقابل رقم 78 Sدر این شرایط (33/36 کرک) کمترین تعداد کرک را در سطح بالایی ریشک داشت. واکنش ارقام به اعمال تنش از نظر این خصوصیت متفاوت بود. ارقام الوند، بک کراس و امید در شرایط اعمال تنش خشکی افزایش معنیداری نسبت به شرایط نرمال نشان دادند (بهترتیب 4/41، 58 و 4/41 درصد) این افزایش در ارقام ارگ و شیراز غیر معنیدار بود در حالیکه ارقام چمران، پیشتاز، روشن، 78 Sو یاواروس اگرچه بهصورت غیر معنیدار، از شرایط نرمال تعداد کرک بیشتری در بالای ریشک دارا بودند (جدول 4).
رقم بک کراس (با 102 کرک )از نظر تعداد کرک در سطح پایینی ریشک نیز افزایش معنیداری را در شرایط تنش نسبت به سایر ارقام در سطوح مختلف آبیاری نشان داد. روشن و 78 S در تنش به ترتیب با مقادیر 33/23 و 25 کرک، کمترین تعداد را دارا بودند. ارقام الوند، ارگ، بک کراس، چمران، روشن و شیراز در شرایط تنش خشکی افزایش معنیداری در تعداد کرک در سطح پایینی ریشک نشان دادند در مقابل ارقام امید، پیشتاز، 78 S و یاواروس در شرایط نرمال تعداد کرک بیشتری داشتند که البته این مقدار از نظر آماری غیر معنیدار بود (جدول 4).