تجزیه و تحلیل شغل و معنی دار بودن

دانلود پایان نامه
4- افزودن تعدادی سئوال با ضریب دشواری متوسط، ضریب پایائی را افزایش می‌دهد.
5- اگر آزمون را بر روی گروهی از افراد اجرا کنیم که از نظر توانائی مورد سنجش تجانس کم‌تر با یکدیگر دارند، آزمون پایائی بیشتری خواهد داشت.
نمودار 5-2:مروری بر نکات مهم پایائی
نوع پایائی ویژگی ها توضیحات
آزمون – پس آزمون ثبات پاسخ ها در طول زمان در همان گروه پاسخ دهنده را اندازه گیری می کند. نیازمند اجرای پیمایش در یک گروه نمونه در دو فاصله متفاوت و مناسب زمانی است فواصل زمانی زیاد ممکن است منجر به برآورد پایین تر پایائی شوند که معرف تغییر بالفعل در متغیر مورد نظر در طول زمان است
تک مشاهده گر ثبات پاسخ ها را در طول زمان در میان همان افراد پاسخ دهنده اندازه گیری می کند. مستلزم تکمیل پیمایش توسط یک فرد در دو فاصله متفاوت و مناسب زمانی است فواصل زمانی زیاد ممکن است منجر به برآورد پایین تر پایایی شود که معرف تغییر بالفعل در متغیر مورد نظر در طول زمان است.
فرم جایگزین از بدنه سوال یا مجموعه پاسخ‌هایی با کلمات متفاوت برای کسب اطلاعات یکسان درباره موضوع معین استفاده می شود. نیازمند دو سوال است که جمله بندی آنها متفاوت است اما متغیر مشخص واحدی را هدف قرار می دهند و سطح کلمات آن دو یکسان است.
ثبات درونی تناسب و جور بودن چند سوال را در یک مقیاس برای یک گروه نمونه اندازه گیری می‌کند. معمولا برای انجام محاسبات به یک کامپیوتر نیازمند است
بین مشاهده گر اندازه گیری می کند که دو پاسخ دهنده یا بیش تر، یک پدیده واحد را تا چه حد یکسان درجه بندی می کنند ممکن است برای نشان دادن پایایی پیمایش به کار رود یا خود متغیر مورد نظر مطالعه باشد
(منبع: عباس زادگان، فتوت، 1384، ص 92)
15-3-2- اعتبار Validity :
اعتبار را چنین تعریف کرده اند: آیا چیزی را که می خواهیم اندازه بگیریم اندازه می‌گیریم؟ به بیان دیگر، آزمون باید چیزی را اندازه گیری کند که مورد نظر است و احتمال موفقیت یا عدم موفقیت داوطلب را در شغل مورد نظر پیش بینی کند و این پیش بینی وقتی نزدیک به واقعیت است که آزمون برای چیزی که باید اندازه گیری شود تهیه و تنظیم شده باشد. (کاظمی، 1380، ص 219) ابزار اندازه گیری ممکن است برای اندازه‌گیری یک خصیصه ویژه دارای اعتبار باشد در حالیکه برای سنجش همان خصیصه بر روی جامعه دیگر از هیچ گونه اعتباری برخوردار نباشد. روائی از این لحاظ با پایائی متفاوت است که به درستی و دقت بیش از ثبات و پایداری اشاره دارد. اعتبار، همچنین یک خاصیت درونی و ذاتی آزمون است در حالیکه روایی به کاربرد و استفاده از آزمون وابسته است. (میرسپاسی، 1361، ص 221)
در زیر به بررسی روش های برآورد روایی آزمون یا ابزار پژوهش پرداخته می شود.
1- روایی تجربی یا مربوط به معیار یا ملاکی:
اعتبار ملاکی عبارتست از کارآمدی یک ابزار اندازه گیری در پیش بینی رفتار یک فرد در موقعیت های خاص برای این منظور عملکرد هر فرد در آزمون با یک ملاک مقایسه می شود بعبارت دیگر ، اعتبار ملاکی یک ابزار اندازه گیری عبارتست از همبستگی بین نمرات آزمون هر نمره ملاک، اعتبار ملاکی به دو نوع تقسیم می شود اعتبار پیش بینی و اعتبار موازی یا همزمان (سرمد، 1382، ص 172)
الف) اعتبار پیش بین: این اعتبار مهمترین نوع اعتبار در آزمونها برای انتخاب صحیح کارکنان است. برای تعیین قدرت پیش بینی آزمون ، داوطلبان را در معرض پرسشهایی قرار می دهند و نتیجه را مشخص می کنند سپس داوطلبان را بدون توجه به نمره به دست آمده در آزمون به مشاغل مورد نظر می گمارند و پس از مدتی که عملا کارکنان به ایفای وظایف و تکالیف محوله مشغول شدند (معمولا 6 ماه تا یکسال) ، موفقیت آنها را با نمراتی که در آزمون بدست آورده اند مقایسه می کنند چنانچه کارکنانی که نمره آزمونشان بالا است در کار نیز موفق باشند و آنها که نمره آزمونشان پایین است در کار ناموفق ، معلوم خواهد شد که آزمون مورد نظر دارای اعتبار پیش بینی است (کاظمی، 1380، ص 221). تذکر این نکته ضروری است که به علت وقتگیر بودن و هزینه زیاد، استفاده از این روش همیشه مقدور نیست (سعادت، 1381، ص 149)
ب) اعتبار همزمان: اعتبار همزمان در مواردی به کار می‌رود که داده های حاصله از دو اندازه گیری در یک زمان در دسترس باشد در اینگونه موارد عملکرد در یک آزمون به عملکرد در آزمون دیگر مرتبط می گردد. این فرایند، اعتبار همزمان نامیده می شود. اعتبار همزمان در مواردی محاسبه می شود که هدف جانشین کردن یک ابزار اندازه‌گیری بجای ابزار دیگری باشد این امر بیشتر به علت ملاحظات مربوط به سهولت اجرای آزمون یا جانشین کردن یک آزمون کوتاهتر بجای یک آزمون طویل تر است. در این مورد نیز ضریب همبستگی بین نمره های حاصل از اجرای آزمون با نمره های بدست آمده از اجرای آزمون دیگر یا اندازه های حاصل از اندازه گیری دیگری که همزمان به عمل آمده است به عنوان میزان اعتبار اندازه گیری به کار می رود (سرمد، 1382. ص 172).
2- اعتبار محتوائی: اعتبار آزمون از نظر محتوایی زمانی حاصل می شود که پرسشهای مطرح شده در آزمون به طور منطقی با شغلی که داوطلب برای آن انتخاب می شود مربوط باشد (کاظمی، 1380، ص 219). روائی محتوایی عبارتست از اندازه های ذهنی در خصوص میزان متناسب بودن سوالها از نظر دسته ای از افراد که در مورد سوال ها اطلاعاتی دارند و در آنها تجدیدنظر می کنند. سنجش روایی محتوایی نوعاً شامل تجدید نظری سازمان یافته در محتوای پیمایش است تا اطمینان یابیم واجد تمامی چیزهایی که باید و فاقد تمام چیزهایی که نباید است. برای تعیین روایی محتوایی یک ابزار هیچ گونه روش آماری وجود ندارد بلکه از قضاوت متخصصان در این باره استفاده می شود که سوال های ابزار اندازه گیری تا چه میزانی معرف محتوا و هدفهای برنامه یا حوزه محتوایی هستند. روش محتوایی یک انداز علمی برای دقت ابزار پیمایش نیست با وجود این مبنای خوبی به دست می دهد تا سنجش به لحاظ روش شناسی سخت گیرانه روایی یک ابزار پیمایش را بر آن بنا کنیم (عباس زادگان، فتوت، 1384، ص 98)
تعیین اعتبار محتوایی، در ابتدا یک فرایند قضاوتی است که معمولا از تجزیه و تحلیل شغلی شروع می شود. اجزای تست در رابطه با این که آیا تستها با مهارتها و دانش مورد نیاز برای انجام مشاغل مطابقت دارند یا نه، مورد ارزیابی قرار می گیرند در این روش، گروهی از متخصصین تعیین می شوند تا معلوم شود آیا تستهای تعیین شده بیانگر ویژگیهای مورد نظر است یا نه. باید خاطر نشان کرد که در اعتبار محتوایی ، تجزیه و تحلیل شغل از اهمیت به سزایی برخوردار است. بدون تجزیه و تحلیل شغل نمی توان اعتبار محتوائی تستها را تعیین کرد. بعلاوه تجزیه و تحلیل شغل، باید توسط فردی که متخصص و آشنا به آن شغل است صورت گیرد از طریق اعتبار محتوایی می توان تعیین کرد که آیا آن معیارهائی که مد نظر بود مورد اندازه گیری واقع شوند به خوبی ارزیابی شده اند.(بقائی، 1381، صص 114-113).
3- روایی ظاهری – منظور منطقی بودن، جالب بودن و تناسب ظاهری ابزار پژوهش است و زمانی اهمیت می یابد که ظاهر سوال ها انگیزش ، رغبت و تمایل آزمودنی را به همکاری و پاسخ دادن ایجاد نماید. روایی ظاهری مبتنی بر مرور سریع سوال ها توسط داوران ناکار آزموده مانند خواهر، دوست یا همکلاسی شما است. سنجش روایی ظاهری ممکن است فقط شامل نشان دادن پیمایش تان به چند فرد غیر مجرب باشد. تا این افراد ببینند آیا سوال ها به نظر آنها خوب است یا نه. این نوع روایی کمتر از همه انواع روایی علمی است و غالباً با روائی محتوائی اشتباه می شود گر چه این دو به یکدیگر شبیه هستند اما روایی ظاهری سنجش بسیار غیر رسمی تر از متناسب بودن سؤال هاست در حقیقت بسیاری از پژوهشگران روایی ظاهری را اصلا روایی محسوب نمی کنند. (عباس زادگان، فتوت، 1384، ص 97)
4- روایی سازه یا ساخت:
روایی سازه ارزشمندترین و در عین حال دشوارترین راه سنجش ابزار پیمایش است و مقصود آن است که نمرات حاصل از اجرای ابزار چقدر به مفاهیم یا سازه های نظریه مورد نظر مربوط است. روایی سازه از نظر درک، اندازه گیری و اعلام دشوار است. این نوع روایی اغلب پس از سالها استفاده از ابزار پیمایش تعیین می شود. این نوع روایی اندازه ای است مربوط به معنی دار بودن مقیاس یا ابزار پیمایش در کاربرد عملی آن.
روش های تعیین روایی سازه – به منظور تعیین روایی سازه ابتدا باید سازه یا متغیر مورد نظر را تعریف کرد بعد از تعریف نمودن سازه، آزمونی را برای اندازه گیری آن تهیه کرد. سپس با توجه به پیش بینی های نظریه، نمرات حاصل از این آزمون باید با متغیرهای دیگر مورد بحث در نظریه، روابط پیش بینی شده را نشان دهند. اگر روابط وجود داشت در نتیجه آزمون مورد نظر دارای روایی سازه است برای تعیین روایی سازه می توان راههای مختلف زیر را به کار برد.
الف) تعیین همبستگی آزمون با سایر آزمونهای روایی: یکی از راههای تعیین روایی سازه این است که بین نمرات آزمون مورد نظر و یک آزمون موجود دارای روایی که برای همان سازه ساخته شد. همبستگی گرفته شود در صورتی که آزمون جدید با آزمون موجود همبستگی زیادی داشته باشد می توان نتیجه گرفت که این دو آزمون، سازه واحدی را اندازه می گیرند و آزمون جدید نیز برای سازه مورد نظر آزمون روایی است. به این نوع روایی، روایی همگرا گفته می شود. روایی همگرا بدان معنی است که چند روش مختلف برای جمع آوری اطلاعات یکسان در مورد صفت یا مفهوم معینی نتایج مشابهی را بدست می دهند.