تصاویر ماهواره ای و کارشناسی ارشد

دانلود پایان نامه

صادقی (1372) در مطالعه فرسایش و رسوب حوزه آبخیز اوزن دره یکی از زیرحوزه‎های رودخانه قزل‎اوزن از روش‌های داگلاس، فورنیه، MPSIAC, EPM استفاده نموده و نتیجه گرفته است که از بین روش‌های یاد شده روش MPSIAC مناسبترین روش برای تخمین فرسایش و رسوب در حوزه آبخیز سفیدرود می‎باشد.
پاک پرور (1373) در پایان‎نامه کارشناسی ارشد در بخشی از حوزه لتیان دو مدل تجربیPSIAC و EPM را مورد بررسی و مقایسه قرار داده و نتایج حاصله را با آمار رسوب موجود مقایسه نموده است. وی چنین نتیجه گرفته است که در دو زیرحوزه از سه زیر حوزه مورد مطالعه برآورد مدل EPM سه برابر و در یک زیرحوزه شش برابرمقدار رسوب مشاهده شده بوده است.
ابراهیمی و قدوسی (1380) چهار مدل MPSIAC، فورنیه، داگلاس و هیدرولوژیکی را جهت برآورد رسوب در حوزه آبخیزدره قنبرلو ـ پارس‎آباد دامغان مورد بررسی قرار داده و نتیجه گرفته‎اند که هر چند مقادیر رسوب برآورد شده با استفاده از مدل‌های انتخابی اختلاف زیادی با یکدیگر دارند اما روند رسوب‌دهی در واحدهای کاری همگن از یک روند افزایشی پیروی می‎کند. مدل MPSIAC نیز به دلیل لحاظ شدن 9 عامل مؤثر در فرسایش مناسب‎ترین مدل در بین مدل‌های انتخابی است، زیرا مدل‌های دیگر تنها عوامل مورفومتریک را در نظر می‎گیرند که چندان با ماهیت فرسایش سازگاری نداشته و بیشتر بیان کننده حمل رسوب هستند.
6- فرایندها و اشکال مختلف فرسایش در حوزه های آبخیز
شکل ظاهری فرسایش آبی با شکل ظاهری فرسایش بادی تفاوت دارد . به علاوه فرسایش آبی یا بادی خود بر اثر شدت و ضعف عوامل فرسایشی و مساعد یا نامساعد بودن شرایط محیطی برای فرسایش به اشکال مختلف در می‌آید . روی همین اصول است که در نقاط مختلف و در شرایط متفاوت ، زمین به درجات مختلف و به اشکال مختلف فرسایش یافته است. نظر به اینکه در حوزه آبخیز شمشک انواع فرسایش در روی دامنه های مجاور حتی روی یک دامنه در کنار یکدیگر مشاهده می شد از این رو برای تهیه نقشه اشکال فرسایش از تفسیر عکسهای هوایی و تصاویر ماهواره ای به همراه بازدید زمینی بهره گرفته شد. در پاره ای موارد طبقه بندی اشکال فرسایش به تفکیک یک شکل فرسایشی روی نقشه عملی نشد، لذا واحدهای نقشه بر اساس ترکیب دو نوع اصلی شکل فرسایشی تعریف گردیدند. در بعضی از واحدها به دلیل سطح زیاد برون زدگی سنگی و توده های سنگی، خاک بسیار کم بوده و لذا تعیین شکل فرسایش برای آنها به ترتیب سایر واحدها انجام نگرفت. در این واحدها واریزه و ریزش سنگ اهمیت زیادی دارند، همچنین برای مناطق مسکونی ( روستاها ) اشکال بدون فرسایش تعریف شدند. در ذیل ابتدا اشکال مختلف فرسایش بررسی شده و در مواردی که آن نوع فرسایش خاص در حوزه تشخیص داده شده است، توضیحات مربوط به آن آورده شده است.
با توجه به اینکه اکثر سازندهای موجود در منطقه از نظر حساسیت از درجه بالایی برخوردار هستند و جزء سه گروه سازند حساس موجود در زاگرس به شمار می آیند. از اینرو انواع اشکال و رخساره های فرسایشی در آنها قابل شناسایی و تفکیک از یکدیگرند که به شرح زیر می باشد.
6-1- فرسایش ورقه‌‌ای (Sheet Erosion )
فرسایش ورقه‌ای ممکن است در اثر جریان هرز آبهای سطحی ناشی از باران یا ذوب برف به وجود آید . در وقوع این فرسایش رواناب سطحی نقش کوچکی در جدا سازی مستقیم ذرات دارد (مگر در مواردی که سرعت جریان آب زیاد باشد)، به طوری که عامل عمده در به وجود آمدن فرسایش ورقه ای ضربه قطرات باران است در فرسایش ورقه‌ای شیارها یا آبراهه‌های مشخصی در سطح زمین مشاهده نمی‌شود ، بنابراین آثار این نوع فرسایش پس از یک بارش به سادگی قابل تشخیص نیست ولی وجود آن را می توان از روی علائم زیر تشخیص داد:
ـ وجود لکه‌هایی به رنگ روشن در لایه سطحی خاک
ـ وجود سنگریزه و قلوه سنگها در روی سطح خاک
ـ یکدست نبودن پوشش گیاهی و گیاهان کشت شده در مزرعه
– نمایان شدن ریشه بوته‌ها و درختان به همراه تجمع مواد و خاک در پای گیاهان انتقال یافته.
از آنجا که مواد به وسیله فرسایش ورقه‌ای غالبا ذرات ریز رس و مواد آلی می‌باشد ، این فرسایش با از بین بردن مواد غذایی خاک ، لطمه شدیدی به حاصلخیزی خاک وارد می‌سازد . بنابراین برای جبران کم شدن حاصلخیزی خاک باید به آنها کود بیشتری نسبت به خاک مشابه فرسایش نیافته داده شود . این مساله به ویژه در مورد کود ازتی تقریبا قطعی است ولی در مورد کودهای فسفری و پتاسی ممکن است همواره صادق نباشد ، زیرا خاکها معمولا این عناصر را در لایه‌های زیرین خود به صورت ذخیره دارند(شکل2-1).
این نوع فرسایش در روی عکس‌های هوایی با تغییراتی که در رنگ و متن عکس به وجود آمد . با رنگ خاکستری متمایل به سفید مشخص می‌گردد. همچنین این نوع فرسایش در حوزه به طور عمده در اراضی زراعتی دیده می‌شود. از آنجایی که در ایامی از سال که شرایط پوشش سطحی به دلیل محدودیت های اقلیمی در وضعیت مناسبی از لحاظ تاج پوشش گیاهی نمی باشد، در پی وقوع بارندگی های طولانی مدت و یا کوتاه مدت با شدت بالا، قشر سطحی خاک مستهلک شده و فرسایش ورقه ای پدید می آید، بررسی عکس های هوایی و نیز دو نوبت بازدید صحرایی موکداً بیانگر این مطلب بوده اند. همانطور که در بحث قبلی ذکر شد این نوع از فرسایش در کنار فرسایش بارانی به عنوان یک شکل ترکیبی قابل تفکیک از سایر صور فرسایشی می باشند.
شکل 4-1- فرسایش ورقه ای در روی سازند آغاجاری

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دیدگاه هوشمندی بازار کوهلی و جاورسکی و دیدگاه بازاریابی استراتژیک روکرت

6-2- فرسایش شیاری (Rill Erosion )
منشاء این شکل تخریب ، اغلب باران است و در پیدایش آن عامل شیب بسیار مؤثر می‌باشد . فرسایش شیاری ، در دامنه کوه ها و حتی در سطح زمینهای کم شیب نیز به سهولت دیده می‌شود . این شکل فرسایش ، پیشرفته‌‌تر از فرسایش ورقه‌ای بوده و ممکن است. بصورت خطوط موازی نیز ظاهر شود که ابتدا کم عمق است ولی به سرعت عمیق‌تر می‌شود . آب در مواقع بارندگی و آب شدن برف و یخ فقط در این جویهای باریک کم عمق (شیار ) جاری می‌گردد. این شکل فرسایش تا زمانی که سنگ مادر ظاهر نشده است ، به نام فرسایش شیاری خوانده می‌شود .
شیارها پس از به وجود آمدن، به طرف بالا دست و پایین دست خود گسترش می‌یابند. سرعت این پسروی به مقدار جریان ، شیب زمین و مقاومت خاک بستگی دارد.
در اراضی مزروعی فرسایش شیاری غالبا در خاکهای تازه شخم شده یا تازه کشت شده به وجود می‌آید . زیرا آب در شیارها شخم یا کشت و کار جمع می‌شود . از علائم این نوع فرسایش می توان به وجود شیارهای موازی یا در هم در روی شیب ها اشاره نمود. این نوع فرسایش در سازندهای سست دانه منطقه و عمدتاً در تشکیلات مارنی حوزه دیده می‌شود. در حوزه آبخیز تالوگ و سردشت نیز به علت شیب اراضی و حساسیت سازند ها که پتانسیل اولیه در جهت ایفای نقش فرسایش شیاری می باشد، این نوع از فرسایش را در سطح گسترده ای از حوزه مشاهده می کنیم(شکل2-2).

شکل 4-2- فرسایش شیاری روی دامنه
6-3- فرسایش آبراهه‌ای ( Stream Erosion )
در مناطقی که بارندگی بیش از 300 میلیمتر است ، فرسایش شیاری توسعه یافته و به آبراهه تبدیل می‌گردد . پروفیل آبراهه V شکل و ابعاد آن بین 50 سانتیمتر تا 100 سانتیمتر تغییر می‌کند . یکی از روشهای شناسایی فرسایش آبراهه‌ای بر روی دامنه‌ها ، ته نشست مواد آبرفتی از قبیل سنگ ریزه و گراول در بستر آبراهه می‌باشد در حوزه مورد مطالعه نیز ، الگوی فرسایش آبراهه‌ای به خوبی قابل رویت می‌باشد ، به همین لحاظ بررسی محل های احتمالی تقاطع آبراهه های موجود از جهت پاکسازی محل کالورتها و نیز آبگذرهای طبیعی امری ضروری تلقی می گردد. در محدوده‌ مورد مطالعه نیز در بخش هایی از حوزه فرسایش آبراهه ای توسعه یافته دیده‌ می شود. که محل عمده آنها بر روی نقشه اشکال فرسایش جانمایی شده است.