تصمیم گیری چندمعیاره و تصمیم گیری چندشاخصه

دانلود پایان نامه

 راهبرد هر سازمان متاثر از فرایند تعامل آن با محیط بیرونی است و بنابراین پیش‌بینی وضعیت آینده نقشی اساسی در فرایند موفقیت سازمان و کشور دارد. در این میان شناخت عوامل محیطی و همچنین شناسایی عوامل درونی بسیار مهم می‌باشد.
روش SWOT به عنوان رایج ترین تکنیک، فاکتور های موثررا شناسایی می نماید و به تحلیل نقاط قوت، ضعف ،فرصت و تهدید می پردازد.(نوربخش وهمکاران،1390).
در واقع تحلیل SWOT به دنبال حداکثر ساختن نقاط قوت و فرصتها در مقابل حداقل ساختن تهدیدات و تبدیل نقاط ضعف به قوت و استفاده از امتیازات مرتبط با فرصت ها در راستای کاهش نقاط ضعف داخلی و تهدید های خارجی( ارسلان ،2008).
1-11-1-3.فرصت ها و تهدید ها
1-11-1-3-1.فرصت ها
فرصت یک موقعیت عمده در محیط موسسه می‌باشد. یعنی آن چه که موسسه را در رسیدن به اهدافش یاری نماید و به عنوان موتور محرکه‌ای است که شتاب حرکت موسسه را جندین برابر می‌کند. «سه منبع اصلی فرصت‌ها و تهدید‌ها عبارتند از 1- فشار‌ها و روند‌ها (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری) 2- مراجعان، مشتریان و پرداخت‌کنندگان مالیات 3- رقبا و همکاران. پس فرصت‌ها مطلوب موسسه بوده و باید کوشش نمایند تا آنها را به حداکثر رسانده و از آنها استفاده بهینه کنند.
1-11-1-3-2.تهدید ها
تهدید یک موقعیت نامطلوب عمده در محیط موسسه است و به عنوان مانعی بر سر راه موسسه قرار دارد و آن را از رسیدن به اهدافش باز می‌دارد. در مورد فرصت‌ها و تهدیدات می‌توان گفت که آنچه برای یک موسسه تهدید قلمداد می‌شود ممکن است برای یک موسسه دیگر عامل فرصتی باشد. پس فرصت یا تهدید بودن یک عامل نسبی است.
 موسسه تا جایی که می‌تواند باید محدودکننده‌ها و تهدیدات را به حداقل رسانده یا آنها را به عوامل فرصتی و مزیتی تبدیل کند. درک درست فرصت‌ها و تهدیدات محیطی فراروی سازمان به مدیران کمک می‌کند تا راهبرد سازمانی را با بینش و فراست بهتری اتخاذ نموده و مسیر حرکت سازمان را به طور اثر بخش‌تری تعین نمایند.
البته باید توجه داشت که آنچه برای یک سازمان تهدید قلمداد می‌شود ممکن است برای سازمان دیگر فرصت باشد و فرصت یا تهدید بودن یک عامل نسبی است. در مورد سطح کلان و کشور‌ها نیز می‌توان گفت که عواملی این چنین وجود دارند که باید مورد توجه قرار گرفته و در برنامه‌ریزی‌های کشوری لحاظ شوند.
1-11-1-4. نقاط ضعف و قوت
1-11-1-4-1. قوت ها
قوت منبع مهارت یا مزیت دیگری است نسبت به رقبا و نیاز‌های بازار‌هایی که موسسه در آنها کار می‌کند یا خواهد کرد قوت یک شایستگی ممتاز است که مزیت مقایسه‌ای موسسه در بازار می‌شود. قوت نقطه‌ی اتکای سازمان است که با استفاده از آن می‌خواهد به اهداف خود برسد «بر مبنای این نقاط قوت شاخه‌ی اجرایی را می‌توان به موتوری قدرتمند برای رشد تغییر نوآوری و خدمت تبدیل کرد.» پس هر سازمانی باید این نقاط قوت را برای جامه عمل پوشاندن به رسالتش به حداکثر رسانده و از آنها به عنوان مزیتی رقابتی در مقابل رقبا استفاده نماید.
1-11-1-4-2.ضعف ها
ضعف یک محدودیت یا کمبود در منابع مهارت‌ها و توانایی‌هایی است که جدا مانع عملکرد اثر بخش می‌شود. ضعف یک عامل درونی است که مختل‌کننده فعالیت‌های سازمان بوده و در رسیدن سازمان به اهدافش خلل ایجاد می‌کند پس لازم است تا سازمان این عوامل را در حد امکان به حداقل رسانده و یا در جهت رسیدن به اهدافش از آنها بهره‌برداری نماید.
ضعف‌ها عواملی هستند که هر سازمانی که وجود خارجی دارد قطعا با آنها رو به رو است و نمی‌تواند از آنها دوری گزیند بلکه باید با درکی صحیح آنها را نظارت کرده و مهار نماید. درک صحیح نقاط قوت و ضعف، اساساَ به سازمان کمک می‌کند تا با استفاده بهینه از قوت‌ها و به حداقل رساندن ضعف‌ها با اثربخشی بیشتری به اهداف رسیده و از هدر رفتن منابع و امکانات سازمان جلوگیری نمایند. در سطح ملی و کلان نیز باید این نقاط مورد شناسایی قرار گرفته و با بهره‌گیری مناسب قوت‌ها و اجتناب از ضعف‌ها راهبرد مناسب تدوین شده و به اجرا در آید.
1-11-1-5. تکنیک تاپسیس
مدل های تصمیم گیری چندشاخصه، که در دو دهه اخیر، مورد توجه محققین در حوزه تصمیم گیری بوده اند. این تکنیک ها مسائل مربوط به تصمیم گیری را در قالب یک ماتریس تصمیم گیری فرموله می کنند و تحلیل های لازم را روی آن ها انجام می دهند .تصمیم گیری چندشاخصه گوناگونی وجود دارند که هر یک، ویژگی ها و شرایط کاربرد خاص خود را دارد. در پژوهش حاضر، با توجه به الگوریتم پیشنهادی، از وزن دهی ساده برای تعیین وزن معیارها و از تاپسیس برای رتبه بندی اولویت هااستفاده می شود. تاپسیس، یکی از روش های مرسوم در تصمیم گیری چندمعیاره (MADM) می باشد که از قابلیت های قابل توجهی برخوردار است. برای استفاده از این روش، نیاز به یک ماتریس تصمیم گیری داریم که در سطرهای آن، گزینه ها و در ستون های آن، معیارها قرار دارند. با یک رو یکرد سیستمی می توان تکنیک تصمیم گیری تاپسیس را کار برد.
در واقع تاپسیس تکنیکی برای رتبه بندی ترجیحات با استفاده از مشابهت راه حل های ایده آل است.
(همتی،1390).
1-12. قلمرو تحقیق
1- 12-1. قلمرو موضوعی تحقیق
– قلمرو موضوعی این تحقیق در حوزه، استراتژی می باشد.