تعریف عملیاتی رضایت شغلی و تعاریف رضایت شغلی

دانلود پایان نامه

فرسودگی شغلی:نوعی اختلال است که به دلیل قرار گرفتن طولانی مدت شخص در معرض فشار روانی،درونی ایجاد می شود و نشانه های مرضی آن نیز فرسودگی هیجانی،ذهنی و جسمی است. ضمنا عزت نفس فرد مبتلا به این عارضه کم می شود و احساس نارضایتی می کند(افضلی،1382).
استرس شغلی:استرس شغلی وضعیت پویایی است که درآن یک فردبافرصتها،محدودیتها یانیازهای مربوط به آنچه که اوتمایل داردو نتیجه ای که ازاین وضعیت بدست می آیدبرایش مبهم ونامطمئن ودرعین حال بااهمیت است(رابینز،به نقل ازپارسائیان،اعرابی،1380).
استرس شغلی: کنش متقابل بین شرایط کار و وی‍‍‍‍ژگیهای فردی شاغل به گونه ای است که خواست های محیط کار و درنتیجه فشارهای مرتبط با آن بیش از آن است که فرد بتواند ازعهده آنها براید(رندال آراس،الیزابت ام آلتایمر به نقل از خواجه پور 1377).
1-6-2- تعریف عملیاتی
رضایت شغلی: دراین پژوهش ازپرسشنامۀ JDI توسط”اسمیت،کندال وهالین”(1969)تألیف شدکه شامل 72سئوال است ولی به دلیل طولانی بودن،این پرسشنامه توسط گریکسون(1987)به 30 سئوال کاهش پیداکردودارای پنج بعد،بعدحقوق،بعدهمکاران، بعدارتقاء،بعدکار،بعدسرپرستی می باشد.دراین تحقیق منظورازرضایت شغلی،نمره ای است که ازپرسشنامۀ رضایت شغلی به دست می آید.
فرسودگی شغلی:ازپرسشنامۀ 25 سئوالی مسلش(1991)،استفاده شده است.این پرسشنامه ازچهارخرده مقیاس خستگی عاطفی،عملکردشخصی،مسخ شخصیت،درگیری تشکیل شده است.دراین تحقیق منظورازفرسودگی شغلی،نمره ای است که ازپرسشنامۀ فرسودگی شغلی به دست می آید.
استرس شغلی:این پرسشنامه توسط نورعلی مشتاقی فردرسال (1377)، تدوین گردید.این پرسشنامه ازسه زیرمقیاس عوامل فردی،عوامل محیطی،عوامل سازمانی تشکیل شده است.ودارای دوقسمت سئوال می باشدکه قسمت اول این پرسشنامه دارای 28سئوال است که عوامل افزایش دهندۀ استرس شغلی مدیروقسمت دوم 23سئوال که عوامل کاهش دهندۀاسترس شغلی می باشد.دراین تحقیق منظورازاسترس شغلی،نمره ای است که ازپرسشنامۀ استرس شغلی به دست می آید.
مدیران مدارس: به افرادی اطلاق می شود که با ابلاغ رسمی مدیریت آموزش و پرورش به سمت مدیر یکی ازمدارس مقاطع (ابتدایی، راهنمایی و متوسطه) منصوب شده اند و در حال حاضر و براساس جنسیت مدیر مدارس ناحیه یک شهر شیراز می باشد.

2-1 مقدمه
اشتغال از جمله مسائلی است که همواره ذهن انسانها، دولتها و ملتها را به خود مشغول داشته است. هر چند شغل و حرفه به ظاهر، به بُعد اقتصادی ـ معیشتی انسانها مربوط میشود، ولی با بُعد فردی، خانوادگی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آنان نیز ارتباطی تنگاتنگ دارد. رضایت شغلی حوزهای است که در آن دیدگاههای روانشناختی اجتماعی، جامعه شناختی، اقتصادی، علوم سیاسی و تربیتی هر یک به سهم خود در آن سخن گفتهاند. امروزه در هر کشوری، هزاران هزار شغل و حرفه وجود دارد که افراد به آن اشتغال داشته و از این طریق، به زندگی خود ادامه میدهند. آنچه همواره مورد توجه روانشناسان و اندیشمندان علوم اجتماعی بوده رضایت شغلی افراد و آثار این رضایت در روحیه آنها و بازدهی کارشان میباشد.
اگر کسی به شغل خود علاقهمند باشد، خلاقیت و استعداد وی در زمینه کاریاش شکوفا خواهد شد و هرگز دچار خستگی و افسردگی نخواهد شد. به عکس، اگر کسی از حرفهاش راضی نباشد، هم خودش دچار افسردگی و سرخوردگی میشود و هم کارش بینتیجه خواهد بود و از این رهگذر، جامعه نیز دچار آسیب خواهد شد(میر دریکوندی، 1379).
رضایت شغلی در مجموع، احساس مطبوع، مثبت و خوشایندی است که فرد از شغل خود دارد. بیشتر دانشمندان بطور کلی عوامل اجتماعی، محیط کار و نقش کار را در رضایت شغلی مؤثر میدانند همه نظریههای رضایت شغلی به نحوی به تأمین نیازهای افراد، مادی یا روانی اهمیت میدهند و توجه به خواستها و انتظارات شاغل را مهم میدانند.
از گزارشها و آمار چنین بدست میآید که در کشور ما، مسأله شغل، رضایت شغلی و جوانب آن هنوز بصورت کارشناسانه مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار نگرفته است. از سوی دیگر، طبق اظهار نظرها، کم کاری در کشور، به وفور مشاهده میشود، تا جایی که بعضی میگویند: میزان کار مفید و روزانه در ایران قریب نیم ساعت است.
امروزه که نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام الهی ـ اسلامی نوپا و منحصر به فرد در جهان ادعا دارد خواهان پیاده کردن عدالت انسانی ـ اجتماعی است، ضروری به نظر میرسد که محققان مسلمان در زمینه شغل و اشتغال دست به تحقیقات گسترده و دقیق بزنند(میر دریکوندی، 1379).
فشار روانی در صورتی که کم باشد بصورت یک نیروی انگیزشی عمل میکند و باعث افزایش کار میشود. اگر فشار روانی زیاد باشد اختلالهایی را در عملکرد فرد ایجاد میکند. فشارهای ناشی از شغل نوعی فشار روانی است و باعث نارضایتی در شغل میشود و تأثیر منفی بر زندگی فردی، اجتماعی و خانوادگی میگذارد.
یکی از عوارض فشارهای ناشی از شغل فرسودگی شغلی است. واژه فرسودگی برای توصیف پاسخهایی است که آدمی در برابر فشارهای روانی از خود بروز میدهد. فرسودگی شغلی یک حالت خستگی مفرط است که از کار سخت و بدون انگیزه و بدون علاقه ناشی میشود(فرید نبرگر، 1975).
به نظر مسلش و جکسون (1981). فرسودگی شغلی یک سازه چند بعدی است و شامل خستگی عاطفی، خود گمکردگی و احساس عدم موفقیت میشود.
بین فشارهای روانی و فرسودگی شغلی ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. فشارهای روانی وقتی رخ میدهد که عدم تعادل بین مطالبات و خواستههای محیطی با توانایی فرد برای پاسخ دادن به آنها وجود داشته باشد.
هر چه مطالبات و خواستههای محیطی افزایش یابد و توانایی فرد برای پاسخ دادن به آنها کاهش یابد فشار روانی ایجاد میشود و باعث تجربه منفی در فرد و فرسودگی شغلی میگردد. در واقع فرسودگی شغلی در اثر فشار روانی پدید میآید(فاربر، 1983).
فشار روانی برخی از مشاغل نسبت به مشاغل دیگر بیشتر است. مدیران آموزشی غالباً بیشترین فشار روانی را تحمل میکنند. این گروه مسئولیت سنگینی بر عهده دارند و باید در جهت تحقق اهداف سازمان آموزشی و نیازها و انتظارات اعضاء حرکت کنند. تحقیقات مدیریتی، مدیریت میانی را به عنوان پر فشارترین پست سازمانی تعیین نموده است. مدیریت آموزشی مسئولیتی کلیدی را برای اصلاح و بهبود کار مدارس دارد و یک پست مدیریت میانی بین مدیر منطقه، معاونین با دبیران و دانش آموزان است. با توجه به فشاری که بر این مدیر میانی وارد میشود احتمال بروز فرسودگی شغلی در آنان بالاست(مزر، 1987).
اگر کنش متقابل بین شرایط کار و ویژگیهای فردی شاغل به گونهای باشد که خواستهای محیط کار بیش از آن باشد که فرد بتواند از عهده آن بر آید استرس شغلی نامیده میشود. این تعریف به بافت روابط فرد با محیط نظر دارد و این امکان را بوجود میآورد تا بتوانیم سهم هر یک از ویژگیهای فردی شاغل، شرایط کار و تأثیر آنها را در پدید آوردن استرس شغلی بیان کنیم(رندال آر. اس. خواجهپور، 1380).
در این فصل به ادبیات تحقیق که شامل دو بخش میباشد: الف) مبانی نظری، ب) پیشینه عملی تحقیق میپردازیم.
2-2 رضایت شغلی
2-2-1 تعاریف رضایت شغلی
میردریکوندی (1379) به بیان چند تعریف از رضایت شغلی می پردازد:
جورج و جونز (1999) رضایت شغلی را مجموعه ای از احساسات و باورها می دانند که افراد در مورد مشاغل کنونی خود دارند.