جمهوری آذربایجان و محصولات کشاورزی

دانلود پایان نامه

این گونه از ایران جمع‌آوری و گزارش شده است. در سطح دنیا این گونه در آسیای میانی و ایران پراکنش دارد. گیاهان میزبان این سرخرطومی ناشناخته می‌باشند.
Larinus syraicus Gyllenhal, 1836
در ایران این گونه از استان‌های اردبیل، فارس، گلستان، کرمانشاه، مازندران و آذربایجان غربی جمع‌آوری و گزارش شده است. در سطح دنیا این گونه در جنوب اروپا، آسیای میانی، آسیای صغیر و ایران پراکنش دارد. گیاهان میزبان این سرخرطومی متعلق به جنسهای Carthamus، Cirsium و Tripleurospermum می‌باشند (ترمیناسین، 1967).
Larinus vitellinus Gyllenhal, 1836
در ایران این گونه از استان‌های اردبیل و آذربایجان شرقی جمع‌آوری و گزارش شده است. در سطح دنیا این گونه در ارمنستان، آسیای میانی و ایران پراکنش دارد. گیاهان میزبان این سرخرطومی ناشناخته می‌باشند.
Larinus modestus Gyllenhal, 1836
این گونه از ایران جمع‌آوری و گزارش شده است. پراکنش این گونه در سطح دنیا ناشناخته است. گیاهان میزبان این سرخرطومی ناشناخته می‌باشند.
Larinus ungulatus Gyllenhal, 1836
این گونه از ایران جمع‌آوری و گزارش شده است. پراکنش این گونه در سطح دنیا ناشناخته است. گیاهان میزبان این سرخرطومی ناشناخته می‌باشند.
1-6- سرخرطومی‌های جنس Larinus Dejean, 1821
بر طبق کاتالوگ جهانی زیرخانواده Lixinae (Cleoninae)، سرخرطومیهای جنسLarinus تقریبا شامل 180 گونه هستند، که نزدیک به 140 گونه آن در مناطق پاله‌آرکتیک، حدود 40 گونه در مناطق آفروتروپیکال و تنها 3 گونه در نواحی شرقی آسیا پراکنش دارند. بیشترین گونه‌های این جنس در مناطق مدیترانه یافت می‌شوند (گولتکین، 2008). ترمیناسین (1967) حدود 75 گونه از این جنس را از شوروی سابق گزارش کرد. مطالعات جامع تاکسونومی گونه‌های جنس Larinus موجود در مناطق پاله‌آرکتیک تنها توسط کاپیومونت و پتری به نقل از گولتکین و پرین (2006) انجام شده است. بعد از آن هیچ گونه بازبینی در خصوص تاکسونومی گونه‌های این جنس انجام نشده است (گولتکین و پرین، 2006). گولتکین و پرین (2006) و گولتکین (a2006 و c2006)برای شناسایی گونه‌های جنس Larinus از لکتوتیپها و هولوتیپهای توصیف شده توسط دسبروکرز استفاده کردند و در نتیجه گونهها و سینونیمهای جدید را گزارش کردند. دامنهی گیاهان میزبان جنسLarinus به گیاهان تیره Asteraceae محدود می‌شود (گولتکین، 2008). حشرات کامل Larinus معمولا در طبق گیاهان تیره Asteraceae فعالیت می‌کنند (ترمیناسین، 1967). تعدادی از گونه‌های Larinus نظیرL. obtusus Gyllenhal, 1836، L. minutus Gyllenhal, 1836، L. curtus Hochhuth, 1851 وL. carlinae (Olivier, 1807) به عنوان عوامل بیوکنترل گیاهان تیره Asteraceae معرفی شده‌اند (زولفر و همکاران، 1971 و کومبس و همکاران، 2004).
Larinus latus (Herbst, 1784) در ایالات متحده آمریکا (مکلای، 1988، سوبحین و فورناصری، 1994 و لانگ و همکاران، 1996) و زلاندنو (وودبرن و برایس، 1996) به عنوان عامل بیوکنترل علف‌های هرز تیره Asteraceae معرفی شده است. تنها تعداد کمی از گونه‌های Larinus به عنوان آفت محصولات کشاورزی گزارش شده‌اند. برای مثال گونه‌های Larinus afer Gyllenhal, 1836، Larinus scolymi (Olivier, 1807) و Larinus cynarae (Fabricius, 1787) به گیاه Cynara scolymus L. (کنگر فرنگی) خسارت می‌زنند (گولتکین، 2008). همچنین گونه‌های Larinus longirostris Gyllehal, 1836، Larinus grisescens Gyllenhal, 1836 و Larinus ovaliformis Capiomont, 1874 در مزارع گلرنگ خسارت می‌زنند (گولتکین، 2008). از نظر جغرافیایی مناطق عمده پراکنش گونه‌های این جنس در شرق منطقه مدیترانه است که در این مناطق دارای حداکثر تنوع گونه‌ای می‌باشد (ولر، 1987).
1-7- بیواکولوژی سرخرطومیهای جنس Larinus
ویژگیهای چرخه زندگی اغلب گونه‌های این جنس و تعاملات آنها با گیاهان میزبان کمتر مطالعه شده است (گولتکین، 2008). بر اساس مطالعات بیواکولوژی انجام یافته روی گونه‌های مختلف سرخرطومی جنسLarinus در ایران (کریم پور، 1387 و نصیرزاده و همکاران، 1384)، ترکیه (گولتکین و گوسلو، 2003؛ گولتکین d2006 و 2008؛ گولتکین و همکاران، 2008) و ایالت متحده آمریکا (سوبحین و فورناصری، 1994) مشخص شده است که اغلب گونههای این جنس یک نسل در سال دارند و زمستان را به صورت حشره کامل سپری می‌کنند. حشرات کامل در اوایل بهار و با رویش گیاهان از محل‌های زمستان‌گذران خارج شده و به سمت گیاهان میزبان پراکنده می‌شوند. حشرات کامل پس از اندکی تغذیه از برگ جفت‌گیری کرده و سپس ماده‌ها با خرطوم خود حفره‌ای را در طبق (تاج) گل یا در محل اتصال برگ به ساقه ایجاد کرده و تخم‌های خود را به صورت انفرادی داخل حفره قرار می‌دهند. ماده‌ها روی تخم‌ها را با ماده مترشحه از مخرج به منظور حفاظت در برابر عوامل محیطی نظیر باران، نور خورشید و دشمنان طبیعی می‌پوشانند. رنگ این ترشحات پس از مدتی سیاه می شود. این سرخرطومی‌ها دارای پنج سن لاروی هستند. طول دوره‌ی نشو‌و‌نمای لاروی حدود شش تا نه هفته طول می‌کشد (نصیرزاده و همکاران، 1384؛ کریم پور، 1387؛ گولتکین و گوسلو، 2003). حشرات کامل ظاهر شده نسل جدید زیر خاک، بین بقایای گیاهی و سنگ و کلوخ و پوستک تنه درختان زمستان را سپری می‌کنند (کریم پور، 1387 و گولتکین، 2003). نصیرزاده و همکاران (1384) با مطالعه پارامترهای زیستی سرخرطومی Larinus vulpes Oliv. گزارش کردند که نشوونمای مراحل نابالغ این سرخرطومی در گونههای مولد مان در کپسول ایجاد شده روی ساقه و در گونه‌های غیر مولد مان در طبق گل کامل می‌شود.
1-8- نقش سرخرطومیهای جنس Larinus در کنترل بیولوژیک علف‌های هرز
به طور کلی حشرهی تک‌خواری که از گونه‌ی خاصی از علف‌های هزر به عنوان منبع غذایی تغذیه می‌کند، به عنوان عامل بیوکنترل مناسب برای کنترل علف‌ هرز محسوب می‌شود. سرخرطومی‌های جنس Larinus به عنوان عامل بیوکنترل علف‌های هرز گل‌توری و گل‌ستاره‌ای از تیره Asteraceae مطرح هستند (اولیویری، 2008). زیست‌شناسی سرخرطومی طبق خارپنبه Larinus latus (Herbst) به عنوان عامل بیوکنترل علف هرز Onopordun sp. و تاثیر آن روی تولید بذر این گیاهان در منطقه ارومیه بررسی شد (کریم پور، 1387). این سرخرطومی تخم‌های خود را به صورت انفرادی در طبق خارپنبه قرار می‌دهد. پس از تفریخ شدن تخم‌ها لاروها با سوراخ کردن طبق به درون آن نفوذ کرده و از نهنج و بذرهای در حال تشکیل تغذیه می‌کنند. لاروهای این سرخرطومی به شدت تغذیه میکنند، به طوری که یک لارو آن به تنهایی قادر به از بین بردن کلیه بذرهای موجود در طبقی به قطر 20 تا 30 میلی‌متر است (کریم پور، 1387). سرخرطومیL. latus مهمترین حشره بذرخوار گونه‌های مختلف خارپنبه است. این سرخرطومی از نواحی شرقی حوضه‌ی مدیترانه تا نواحی مرکزی آسیا انتشار دارد. به دلیل محدود بودن دامنه میزبانی این سرخرطومی به گونه‌های مختلف جنس Onopordun و کارایی بالا در تغذیه از بذور این گیاهان سرخرطومی L. latus جزو مهم‌ترین عوامل بیوکنترل علف‌های هرز متعلق به این جنس است. این گونه سرخرطومی در کنترل بیولوژیک علف‌های هرز Onopordun acanthium L. و Onopordun illyricum L. در استرالیا در قرن نوزدهم استفاده شد (برایس و همکاران، 1990؛ وود برن و برایس، 1996). پارامترهای زیستی، رفتار تخمگذاری و نرخ بقای سرخرطومی L. latus در زیستگاه بومی آن در یونان مطالعه شد (برایس، b1996 و a1996). وودبرن و برایس (1996) گزارش کردند که این سرخرطومی کارایی بالایی در کنترل علف‌ هرز O. acanthium L. در استرالیا دارد. همچنین برایس (2000) گزارش کرد که لاروهای L. latus در کاهش تعداد بذر تولید شده توسط بوته‌های چند گونه خارپنبه نقش مهمی دارند. گولتکین و گوسلو (2003) با مطالعه پارامترهای زیستی این سرخرطومی روی O. bracteatum به عنوان یکی از رایجترین علف‌های هرز مرتعی در ترکیه، گزارش کردند که حشرات کامل زمستانگذران در اوایل ماه ژوئن به مراتع مهاجرت کرده و از برگها، طبقهای گل و گردههای گل این علف هرز تغذیه میکنند. پس از جفتگیری، مادهها تخمهای خود را در حفره ایجاد کرده در
گلچههای گیاه میزبان میگذارند. لاروها در اوایل ماه جولای از تخم خارج شده و وارد طبقگل میشوند و از گل و بذرها تغذیه میکنند. لاروها پس از تکمیل نشوونما محفظه شفیرگی را در حاشیه طبقگل یا کپیتلوم ایجاد میکنند و در هفته سوم ماه جولای داخل محفظه شفیرگی تبدیل به شفیره میشوند. حشرات کامل نسل جدید از اوایل ماه آگوست تا شروع ماه سپتامبر از شفیرهها خارج میشوند. حشرات کامل 3 تا 5 روز بعد از ظهور به ارتفاعات بالاتر (تا ارتفاع 2400 متری از سطح دریا) به منظور
زمستانگذرانی مهاجرت میکنند. این گونه سرخرطومی در شرایط منطقه ارزروم یک نسل خود را در یک سال کامل میکند. همچنین سرخرطومی طبق خارپنبه، L. latus، یکی از مهم‌ترین عوامل بیوکنترل علف‌های هرز O. acanthium و O. leptolepis در منطقه ارومیه است که با تغذیه از بذرهای این گیاهان، از افزایش تراکم و پراکنش این گیاهان جلوگیری میکند (کریم پور، 1387). شدت تاثیر عوامل بیوکنترل روی علف‌های هرز به شرایط اقلیمی منطقه، باروری و تغذیه حشره بستگی دارد (راوو، 2000).
چرخه زندگی L. filiformis به عنوان عامل بیوکنترل گل ستاره‌ای زرد (Centaurea solstitialis) در ترکیه ارزیابی شد و مشخص گردید که این سرخرطومی از اواسط ماه می تا اواخر ماه جولای فعالیت میکند. تخمگذاری مادهها از اواسط ماه ژوئن تا اواسط ماه جولای ادامه دارد. مادهها تخمهای خود را به صورت انفرادی درون طبقگل قرار میدهند. لاروهای این سرخرطومی تمام بذرهای موجود در طبقگل را با تغذیه تمام یا قسمتی از بذر تخریب میکنند. این سرخرطومی 25 تا 75 درصد طبقهای گل این علف هرز را در مراتع آلوده میکند. گونهی L. filiformis در ترکیه یک نسل در سال دارد. حشرات کامل نسل جدید از اواسط ماه سپتامبر تا اواسط ماه اکتبر به محلهای زمستانگذران خود مهاجرت
میکنند. از آنجا که این سرخرطومی روی تعداد محدودی از گیاهان تیره Asteraceae فعالیت میکند، لذا نقش موثری در کنترل بیولوژیک گیاهان این خانواده دارد (گولتکین و همکاران، 2008). سرخرطومی
L. filiformis در آمریکا، جمهوری آذربایجان، ترکیه و بلغارستان نیز از روی علف‌های هرز جمع‌آوری و گزارش شده است (ترمیناسین، 1967؛ گولتکین و همکاران، 2006). همچنین این سرخرطومی جزو عوامل بیوکنترل علف هرز C. solstitialis در غرب ترکیه نیز میباشد (گولتکین و همکاران، 2008).
سرخرطومی‌های جنس Larinus جزو عوامل بیوکنترل علف‌های هرز متعلق به تیره Asteraceae می‌باشند. برای مثال L. minutus Gyllenhal از علف هرز C. diffusum تغذیه می‌کند (سیتد و همکاران، 2003؛ استوری و همکاران، 2004). سرخرطومی L. curtus به عنوان عامل بیوکنترل