حمایت اجتماعی ادراک شده و مقیاس رضایت از زندگی

دانلود پایان نامه

2-30-مقایسه سبک‌های مقابله
مقایسه مسأله‌مدار و هیجان‌مدار
این دو سبک از مقابله هدف‌های نزدیک به هم اما متمایزی ‌دارند که تعیین کننده‌ی نوع پاسخ ارائه شده است. برای مثال، اگر هدف، جست‌وجوی حمایت، دست‌یابی به حمایت هیجانی و اطمینان مجدد باشد. هیجان‌مدار است. اما اگر هدف، دست‌‌یابی به تدبیر یا کمک ابزاری باشد، مسأله مدار همچنین مقابله مسأله‌مدار یا هیجان محور می‌‌توانند یکدیگر را تسهیل کنند. مقابله مسأله‌مدار کارآمد با کاهش تهدید، استیصال ناشی از آن را کاهش می‌دهد . مقابله هیجان‌مدار کارآمد با کاهش استیصال و در نظر گرفتن مسأله در شرایط آرام‌تر، امکان استفاده بهتر از مقابله مسأله‌مدار را میسر می‌سازد. ارتباط متقابل این دو نوع مقابله بسیار سودمند است و آنها را به عنوان کنش‌های مقابله‌ای مکمل یکدیگرند و نه دو مقوله مقابله کاملاً مجزا و مستقل از یکدیگر مطرح می‌کنند(نعمت طاووسی، 1391) .
مقابله درگیر کننده در برابر مقابله اجتنابی
مقابله درگیرکننده شامل مقابله مسأله‌مدار و برخی از اشکال مقابله هیجان‌مدار مانند کمک طلبی، نظم‌دهی هیجانی، پذیرش و بازسازی شناختی است. مقابله طفره رونده شامل پاسخ‌های اجتنابی مانند اجتناب، انکار و تفکر آرزومندانه است. مقابله طفره رونده اغلب متمرکز بر هیجان است چرا که متضمن کوشش برای گریز از احساس درماندگی است. در برخی مواقع مقابله طفره رونده به معنای کوشش برای عمل کردن است به گونه ای که عامل تنیدگی‌زا وجود ندارد و از این رو، نباید واکنش رفتاری یا هیجانی ابراز شود.
تفکر آرزومندانه و خیال‌پردازی دست کم به طور موقت فرد را از عامل تنیدگی‌زا دور نگه می‌دارند، و انکار مرزی بین واقعیت و تجربه فرد ایجاد می‌کند. برغم آنکه هدف مقابله طفره رونده گریز از استیصال است، این نوع مقابله معمولاً در کاهش استیصال در درازمدت موثر نیست. در واقع هر چه فرد از رویارویی با مسأله بیش‌تر اجتناب می‌کند، مسئله مشکل آفرین‌تر می‌شود(نعمت طاووسی، 1391).
به طور کلی نمی‌توان گفت که راهبرد مقابله‌ای خوب یا بد وجود دارد. هر کدام از این راهبردهای مقابله‌ای در موقعیت‌ها و شرایط خاص، به عنوان روش مبارزه با مسائل و مشکلات به کار می‌روند، به طوری که ممکن است هر کدام از این راهبردها حالت سازنده و یا غیرسازنده داشته باشند برای مثال فردی که راهبرد مقابله ای مسأله دار از نوع سازنده را به کار می‌گیرد معمولاً مسئولیت حل مسأله را می‌پذیرد، به دنبال کسب اطلاعات صحیح درباره مسأله است، در جست‌وجوی یاری از طرف دیگران می‌باشد، تصمیم‌های عملی واقع‌بینانه اتخاذ می‌کند، به تنهایی و یا به کمک دیگران سعی در انجام نقشه‌های طرح شده دارد، نسبت به انجام کارها و حل مشکلات دیدگاه خوشبینانه داشته و دارای خودکارآمدی و نیز شادکامی بالاست. در عوض فردی که راهبرد مقابله‌ای مسأله‌دار از نوع غیرسازنده را به کار می‌گیرد مسئولیت کمتری در قبال حل مسأله می‌پذیرد، به دنبال فردی که راهبرد مقابله‌ای مسأله‌دار از نوع غیرسازنده را به کار می‌گیرد مسئولیت کمتری در قبال حل مسأله می‌پذیرد، به دنبال اطلاعات ناکافی و ناصحیح است، از منابع نامناسب به جست‌وجوی کمک می‌پردازد، تصمیم‌های غیر واقع بینانه می‌گیرد، دیدگاه بدبینانه داشته و خودکارآمدی و شادکامی وی در سطح پایین است(کار، 2004؛ نقل از علی‌پور، 1385). همین مسأله درمورد راهبرد مقابله‌ای هیجان‌مدار نیز صادق است؛ فردی که راهبرد مقابله‌ای هیجان‌مدار از نوع غیرسازنده را به کار می‌گیرد به دنبال برقراری رابطه حمایتی به ویژه رابطه با دوستان می‌گردد. عقیده بر این است که برقراری چنین رابطه ای نقش برون‌ریزی عاطفی دارد.
در صورتی که اگر فردی راهبرد مقابله‌ای هیجان‌مدار از نوع غیرسازنده را به کار گیرد اقدام به برقراری روابط مخرب خواهد کرد، به انکار مسائل خواهد پرداخت و به جای تفکر سازنده به تفکر تخیلی و جادویی روی خواهد آورد(علی‌پور، 1385 )
‌2-31-پیشینه پژوهش
2-31-1-پیشینه داخلی پژوهش
1- تمنایی فر و همکار (1391) در پژوهشی با هدف بررسی رابطه ی بین پنج عامل بزرگ شخصیت با سبک های مقابله ای در دانشجویان پرداختند. نتایج نشان داد که بین روان رنجور خویی با سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد و میان عامل روان رنجور خویی با سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی مثبت معنا دار وجود دارد، در حالی که روان رنجور خویی با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی معنا داری نشان نمی دهد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که برون گرایی با سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت معنا دار دارد، برون گرایی و سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی معنا دار دارد و برون گرایی با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد بین انعطاف پذیری با سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت معنا دار وجود دارد، بین انعطاف پذیری با سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد و بین انعطاف پذیری با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد. همچنین نتایج پژوهش حاکی از آن است که بین سازگاری و سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت و معنا دار وجود دارد، بین سازگاری با سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد و بین سازگاری با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد. همچنین این پژوهش نشان داده است که بین وظیفه شناسی با سبک مقابله ای مسئله مدار رابطه ی مثبت معنا دار وجود دارد، بین وظیفه شناسی با سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد و بین وظیفه شناسی با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ای وجود ندارد.
2- شفیع زاده (1391) در پژوهشی به بررسی رابطه ی پنج عامل بزرگ شخصیت با تاب آوری در همه ی ساکنان شهرستان مبارکه اصفهان پرداختند نتیاج نشان داد بین روان رنجور خویی با تاب آوری رابطه ی منفی قوی و با برون گرایی و انعطاف پذیری، سازگاری و وظیفه شناسی رابطه ی مثبت دارند.
3-شکری و همکاران (1391) در مطالعه ای با هدف بررسی نقش میانجی گر سبک‌های مقابله در بررسی رابطه بین تنیدگی تحصیلی و بهزیستی ذهنی نشان دادند که از بین سبک‌های مقابله تنها سبک مقابله مسأله‌مدار است که به طور معناداری رابطه منفی بین تنیدگی تحصیلی و عاطفی مثبت را کاهش داده، بین همین سبک‌ها تنها سبک مقابله هیجان‌مدار به طور معناداری رابطه منفی بین تنیدگی تحصیلی و عاطفه منفی را کاهش می‌دهند.
همچنین سبک مقابله مسأله‌مدار و هیجان‌مدار به طور معناداری رابطه منفی بین تنیدگی تحصیلی و مقیاس رضایت از زندگی را کاهش می‌دهند.
4-خباز و همکاران(1390) در پژوهشی تحت عنوان رابطه حمایت اجتماعی و سبک‌های مقابله، با تاب‌آوری در پسران نوجوان به این نتیجه رسیدند که همبستگی بین حمایت اجتماعی و سبک‌های مقابله با تاب‌آوری در نوجوانان مثبت و معنادار است.
5-کاکابرایی و همکاران ( 1390) مطالعه‌ای جهت بررسی و مقایسه بهزیستی ذهنی، سبک‌های مقابله و حمایت اجتماعی ادراک شده والدین کودکان عادی و استثنایی انجام دادند. نتایج نشان داد میان دو گروهدر سبک‌های مقابله‌ای مسأله‌مدار و هیجان مدار تفاوت وجود دارد، اما در سبک‌های مقابله‌ای اجتنابی تفاوتی مشاهده نگردید. والدین دارای کودکان استثنایی نمره بالایی در سبک مقابله‌ای هیجان‌مدار و والدین کودکان عادی، نمره بالایی در سبک مقابله‌ای مسأله‌مدار بدست آوردند.
6-خدایی و شکری در پژوهشی که در سال 1388 انجام دادند به این نتیجه رسیدند که بین زنان و مردان از نظر عامل برون‌گرایی و روان رنجورخوی، سبک‌های مقابله مسأله‌مدار، هیجان مدار و اجتنابی و عاطفه مثبت و منفی و رضایت از زندگی رابطه معناداری وجود دارد. نتایج نشان داد که اگر فرد در عامل روان رنجورخوی و سبک مقابله هیجان مدار نمره پایین و در مقابل در عامل برون گرایی نمره بالایی کسب کرده باشد بهزیستی ذهنی بالایی خواهد داشت. همچنین رابطه بین عامل برون‌گرایی و روان رنجورخویی تنها به وسیله سبک مقابله هیجان‌مدار میانجی‌گری شد.
7-جعفر نژاد و همکاران (1383) در پژوهشی به بررسی رابطه میان پنج عامل بزرگ شخصیت با سلامت روان و سبک های مقابله ای پردختند. نتایج نشان داد که بین روانرنجور خویی و سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی منفی وجود دارد، بین روان رنجور خویی و سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی مثبت و معنی دار وجود دارد، درحالی که روان رنجور خویی با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی معنا داری نشان نمی دهد. همچنین نتایج نشان داد که بین روان و برون گرایی با سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت و معنی دار وجود دارد، بین برون گرایی و سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی و معنا دار وجود دارد و بین برون گرای و سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد. همچنین نتابج نشان داد بین انعطاف پذیری با سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت معنادار وجود دارد، بین انعطاف پذیری و سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد و بین انعطاف پذیری با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد. همچنین نتایج پژوهش حاکی از آن است که بین سازگاری و سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت و معنا دار وجود دارد، بین سازگاری با سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی و معنا دار وجود دارد و بین سازگاری و سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد. همچنین در این پژوهش نشان داده شد که بین وظیفه شناسی با سبک مقابله ای مسأله مدار رابطه ی مثبت و معنی دار وجود دارد، بین وظیفه شناسی و سبک مقابله ای هیجان مدار رابطه ی منفی معنا دار وجود دارد و بین وظیفه شناسی با سبک مقابله ای اجتنابی رابطه ای وجود ندارد.
2-31-2-پیشینه خارجی پژوهشی
1-از بررسی‌هایی که به نقش صفات شخصیت در تاب‌آوری پرداخته‌اند، می‌توان به پژوهش‌هایی اشاره کرد که رابطه پنج عامل بزرگ شخصیت (نوروزگرایی، برون‌گرایی، گشودگی، مقبولیت و وظیفه‌شناسی) را با تاب‌آوری بررسی کرده‌اند. این پژوهش‌ها در چندین نتیجه با هم هماهنگ بودند. اول اینکه تاب‌آوری با نوروزگرایی رابطه منفی معناداری دارد ( کمیل و همکاران، 2006؛ بشارت، 1386؛ کلیم، کاون و وایمن، 2000).
پژوهش‌های دیگر معلوم کرد دانشجویانی که در نوروزگرایی نمره بالایی گرفتند، بیشتر رویدادها را ناگوار و غیرقابل کنترل می‌دانستند (ماکنوس، دینر، فوجیتا و پاوت، 1993). دوم اینکه نتیجه بیشتر این مطالعات نشان داد که تاب‌آوری با برون‌گرایی رابطه مثبت دارد (بشارت،1386، لنگوا،2002؛ توکیدوفردریکسون، 2004؛ همینوور، 2003) . در بررسی 100 مرد و زن دانشجو معلوم شد آنهایی که از نظر برون‌گرایی بالا بودند بهتر از آنهایی که از این نظر پایین بودند؛ توانستند با استرس روزمره زندگی مقابله کنند.