دانش آموزان متوسطه و پیامدهای اجتماعی

دانلود پایان نامه

آنچه موجب شد تا پژوهش فعلی با این عنوان در خصوص دانش آموزان متوسطه انجام شود به دلیل اشتغال به تدریس در مقطع متوسطه تهران است که مدام شاهد نگرانی های همکاران فرهنگی و هم چنین مراجعات مکرر اولیاء و اظهار نگرانی از وضعیت نوع دوستی فرزندانشان، بودم و با توجه به این که همه دبیران و اولیاء به اتفاق معتقد بودند که نسل فعلی با نسلهای قبلی بسیار متفاوت می باشد و یک شکاف نسلی عمیق احساس می کردند و از طرفی مشاهده برخی از رفتارها و حرکات و گرایشات در کلاس های درس مرا بر آن داشت تا در زمینه بحران نوع دوستی وسائل تاثیر گذاربرآن به صورت جدی به مطالعه بپردازم و بدین صورت زمینه تحقیق فراهم شد.
انسان جایگاه او در جهان مدت هاست که ذهن بشر را به خود مشغول کرده است و موضوع مناسبی برای تحقیق بوده است. در جامعه ی امروزی انسان از ابعاد گوناگون مورد مطالعه قرار گرفته است و از آنجا که نوع دوستی نیز بخش سهمی از وجود انسان است و زندگی شخصی و اجتماعی هر شخصی تحت تاثیر نوع دوستی است، بررسی نوع دوستی انسان ها بسیار قابل توجه است. نوع دوستی احساس تعلق و همبستگی به یک جامعه است فرد در مقابل معیارها و ارزش های جامعه فرد احساس تعهد و تکلیف کند و در امور مختلف آن مشارکت جوید، انتظارات جامعه را از خود پاسخ دهد و در مواقع بحرانی، سرنوشت جامعه و غلبه بر بحران برای او مهم باشد. در جامعه امروزی عواملی چون صنعتی شدن، توسعه- تکنولوژی، گسترش اقتصاد، سرمایه گذاری و توسعه ارتباط و فرادر داده های فرهنگی نه تنها زندگی مادی اقتصادی مردم، تکیه چارچوب نمادین آنها را نیز دگرگون می کنند. دانش مهارت ها، باورها، ارزش ها، سنتها و قواعد و رسوم اخلاقی و اجتماعی پیوسته مورد سوال و تردید قرار می گیرند.
در چنین شرایطی افراد به نوع دوستی نیاز دارند از طریق نوع دوستی می توان به انسان ها توانایی آن را بخشید که نظمی نسبی در زندگی خود در دنیا اطرافشان ایجاد کنند دسترسی انسان ها به طور عام و دانش آموزان به طور خاص به هویت واقعی خود باعث تثبیت موقعیت آنان و رسیدن به اهدافشان می شود.
به طوری که در تبعات منفی، روانی- اجتماعی، تربیتی این بحران نوع دوستی خسارت جبران ناپذیر و سنگین مادی و معنوی را بر جامعه وارد کرده است.
بنابراین امروزه بحران نوع دوستی به عنوان یک مساله اجتماعی مطرح شده است که دارای زمینه ها و پیامدهای اجتماعی است وبه نظر جامعه شناسان در تمامی جوامع معاصر اشکال مختلف وجود دارد. با وجود این عوامل اجتماعی داخلی و عوامل فراجهانی می دانند.
1-2- طرح و بیان مسئله
بسیاری از اندیشمندان معتقدند انسان، تنها به وسیله خودخواهی تحریک می شود و اساساً به دنبال برآورده ساختن نیازها و امیال خود است(باستون،1991).
آگوست کنت نخستین بار مفهوم نوع دوستی را به کاربرد و معتقد بود در هر انسانی دو نیرو یا انگیزه مجزا وجود دارد یکی از آن معطوف به خود در تعقیب منافع خود است که خودخواهی است و دیگری معطوف به دیگران ودرجهت منفعت دیگران است که نوع دوستی است.
در فرایند زندگی اجتماعی روزمره خصوصا در شهرهای بزرگ، وضعیت هایی اضطراری اتفاق می افتند که طی آن برخی شهروندان به طور ناگهانی دچار یک مسئله یا مشکل اساسی شده شدیدا به کمک دیگران نیازمند می شوند تا به جریان عادی زندگی برگردند. نوع دوستی اساسا یک ارزش والای اجتماعی و یک تکلیف اخلاقی اجتماعی است که تضعیف آن می تواند منجربه اختلال رابطه ای در جامعه گردد.
دورکیم در بررسی تجربی خودکشی، نشان داد که با افزایش انسجام اجتماعی، خودکشی نوع دوستانه افزایش می یابد که طی آن افراد، خود را قربانی منفعت دیگران می کنند (نقل از ذکایی، 1380: 80). از نظر دورکیم، نوع دوستی یک تزیین دلپذیر برای زندگی اجتماعی نیست بلکه برای همیشه، مبنای اساسی آن خواهد بود (پیلیاوین و چارنگ، 1991). نوع دوستی اساسا یک ارزش والای اجتماعی و یک تکلیف اخلاقی اجتماعی است که تضعیف آن، می تواند منجر به اختلال رابطه ای در جامعه گردد. از نظر سی رایت میلز یکی از مسایل اجتماعی مهم جوامع امروزی، کاهش حس نوع دوستی است (الول، 2002: 62). که به ویژه در جوامع شهری، کاملا ملموس است (آرونسون، 2002: 398). به همین دلیل توجه به موضوع نوع دوستی و چگونگی تقویت آن در روابط اجتماعی بسیار مورد عنایت است.
شواهد بیانگر آن هستند که در ایران به ویژه در سطح کلان مانند وقوع زلزله و غیره بسیاری از مردم مایل هستند به قربانیان کمک کنند اما به نظر می رسد تمایل به نوع دوستی در سطوح خرد مانند روابط روزمره اجتماعی به خصوص در جامعه شهری، در حال کاهش است (محسنی،313:1379 ؛ رفیع پور، 96:1377 ).
براساس مستندات ایران یکی از بالاترین نرخهای وقوع حوادث طبیعی و غیر طبیعی را در جهان داراست (صدیق سروستانی 82:1382).
و این امر ضرورت بررسی نوع دوستی را در جامعه ایران آشکار می سازد. بنابراین امروزه نوع دوستی به عنوان یک مساله اجتماعی مطرح شده است در پاسخ به این که چرا در هنگام وقوع وضعیت های اضطراری برخی نوع دوستی و برخی بی تفاوت هستند دیدگاه های مختلف شکل گرفته اند. نوجوانان در هر جامعه ای سرمایه های اساسی جامعه برای ادامه حیات پویای خود نیاز به استفاده از نیروی فکری ذهنی دارند یکی از مساله های مهم در طول زندگی نوع دوستی است که ذهن هر فرد به ویژه جوانان را به خود مشغول می کند.
امروزه در ایران و سایر کشورهای جهان نوع دوستی به عنوان یک مساله اجتماعی مطرح شده است. هر چند بیشتر جامعه شناسان این پدیده را پدیده ی جهانی می دانند اما مسلماً زمینه ها و پیامدهای اجتماعی این پدیده در تمامی جوامع یکسان نیستند. برخی از صاحب نظران معتقدند منشا نوع دوستی دنیای غرب است.
بنابراین، نوع دوستی در جوامع مدرن غربی معلول چالش میان ارزشهای سنتی و مدرن بوده است. با وجود این- جوامع غیر غربی سرگذشتی متفاوتی نسبت به جوامع غربی داشته اند نوع دوستی در این جوامع معلول عوامل متنوع تر و پیچیده تری بوده است.
از یک سو جوامعی در قرون اخیر در معرض ارزشهای مدرن قرار گرفته اند که این پدیده ارزشها و هویت سنتی آنها را مورد چالش قرار داده است. از سوی دیگر آنها در عرصه داخلیف بنابراین علل قومی، زبانی، فرهنگی و سیاسی دارای درگیری ها و تعارضهای زیادی بوده اند.
وجود همین درگیریها و تعارض ها موجب پیچیدگی مسئله بحران نوع دوستی در چنین جوامعی شده است این امر توجه دانشمندان علوم اجتماعی را به خود جلب کرده است. (معیدفر،124:1379-118). نوجوانان در هر جامعه ای سرمایه های اصلی و نیروهای بالقوه ای هستند که جامعه برای ادامه حیات پویای خود نیاز به استفاده از نیروهای فکری و ذهنی آنان دارد اغلب نوجوانان با توجه به ویژگیها و خصایص روانی- اجتماعی که مختص این دوره سنی است قادر نیستند به صورت کامل برداشت و تجزیه و تحلیل واقعی از مسائل پیرامون زندگی خود داشته باشند.
در نتیجه تحت تاثیر رفتارهای احساسی و عاطفی قرار می گیرند. یکی از بحران های مهم در طول زندگی، بحران نوع دوستی است که در نوجوانان اتفاق می افتد ودر سازگاری شخصی، روابط اجتماعی- پیشرفت تحصیلی و طرح ریزی شغل نوجوانان اختلال عمده ایجاد می کند.
امروزه مساله نوع دوستی توجه بسیاری از دانشمندان علوم اجتماعی قرار گرفته است. یکی از مهمترین علتهای این پدیده تغییر پذیری بیشتر هویت های انسانی- اجتماعی در دنیای مدرن است در حالی که در بخش مهم از تاریخ بشر اندیشها و هویت های انسانی- اجتماعی- کمتر در معرض تغییر و دگرگونی بوده اند. در این زمینه مدرنیته و جهانی شدن آن از مهمترین عوامل موثر بوده است پیدا شدن شخصیت سالم و آگاه در نوجوانان مستلزم بهره گیری صحیح از نهادهای اجتماعی است اگر نهادهای اجتماعی و بخصوص نهادهای آموزشی و فرهنگی کارکردهای خود را به نحواحسن برای انتقال میراث فرهنگی و هویت واقعی جامعه به نوجوانان انجام دهند میزان آگاهی و بینش آنان افزایش پیدا می کند. افزایش آگاهی از گذشته واقعی، فرهنگ و تغییرات آن در جریانات سیاسی- فکری- اجتماعی در کسب نوع دوستی موثر است.
اگر شرایط اجتماعی- سیاسی فرهنگی جامعه به گونه ای باشد که آگاهی سطحی و کاذب در مورد رویدادهای مختلف به نوجوانان داده شود بحران کم شدن نوع دوستی در آنان افزایش خواهد یافت. افزایش بحران نوع دوستی، علوم اعتماد به نفس را موجب شده و در بی اعتمادی و بد بینی نوجوانان موثر واقع می شود در نتیجه نوجوانان رضایت خاطر واقعی بدست نیاورده وبه دنبال گمشده خود می گردند. در چنین شرایطی امکان نفوذ عناصر و فرهنگی بیگانه در شخصیت و رفتار آنان افزایش یافته وبه این ترتیب ممکن است تقلید کورکورانه از سوی آنان صورت گیرد.
بنابراین، جدیترین بحران نوع دوستی یا عدم توانایی فرد در هر گروه سنی در قبول نقشی که جامعه از او انتظار دارد می باشد که ناموفق بودن در رویارویی با آن پیامدهای منفی بسیاری دارد. چنین شخصی در ادمه زندگی مشکلات فراوانی پیش رو خواهد داشت و دچار سردرگمی، آشفتگی برای پذیرش نقش ها خواهد بود.(بابایی فرد، 6:1382).
در این وضعیت بحرانی در برخورد با مسائل اجتماعی- اخلاقی، اعتقادی وسیاسی جامعه دچار تنش، پراگندگی آزار، و عقاید می گردد. که در جامعه کنونی شاهد آن هستیم. کمابیش این بحران باعث دگرگونی در باورهای مذهبی و حتی کاهش علاقه به مذهب کمرنگ شده است.
بدین صورت عوامل موثر برنوع دوستی دانش آموزان دبیرستان های شهر تهران در سال 92 چیست؟
3-1- اهمیت و ضرورت تحقیق
در فرآیند زندگی اجتماعی روزمره، خصوصا در شهرهای بزرگ، وضعیت هایی اضطراری اتفاق می افتند که طی آن برخی شهروندان به طور ناگهانی دچار یک مسئله یا مشکل اساسی شده، شدیدا به کمک دیگران نیازمند می شوند تا به جریان عادی زندگی برگردند. در بسیاری از این گونه وضعیت ها، شاهدان و ناظران اقدام به نوعدوستی می کنند و فرد نیازمند را با کمک رسانی مورد حمایت قرار می دهند، اما در بسیاری از موارد دیگر شاهدان و ناظران تمایلی به کمک رسانی ندارند و با بی اعتنایی و بی تفاوتی از کنار صحنه می گذرند. در پاسخ به این که چرا در هنگام وقوع وضعیت های اضطراری برخی نوع دوستی و برخی بی تفاوتند دیدگاه های مختلفی شکل گرفته اند.
پژوهشی جدید نشان می دهد شاید خصیصه های نوع دوستانه انسان ها در نتیجه «مالیاتی» فرهنگی تکامل یافته که ما در ابتدای تکامل مان به یکدیگر می پرداخته ایم. این تحقیق همچنین آنچه را درباره آرایش ژنتیکی نیاکان شکارچی گردآورمان می دانستیم، تغییر می دهد. خاستگاه نوع دوستی انسان، زیست شناسان تکاملی را سال ها به خود مشغول کرده است.