رشد و توسعه اقتصادی و تولید ناخالص داخلی

دانلود پایان نامه

هدف این مطالعه پاسخ به این سوال است که آیا ساختار سرمایه انسانی، که در فصل اول توضیح دادیم، در استان‌های مختلف کشور متفاوت است و سطح توسعه یافتگی استان‌ها بر نیازشان برای جذب نیروی کار با تحصیلات عالی اثر می‌گذارد؟ با توجه به مطالعات اندک داخلی و خارجی انجام شده در این زمینه که باقری و همکاران (1391) ضمن بررسی اثر سرمایه‌انسانی در استان‌های مختلف این نتیجه برایشان حاصل شده است که هرچند که سرمایه انسانی بر رشد همه استان‌ها تاثیر گذاشته اما اثر آن بر رشد استان‌های توسعه‌یافته بیشتر بوده است. ژانگ و همکاران (2010) ضمن بررسی اثر ساختار سرمایه‌انسانی در استان‌های مختلف چین دریافتند که نحوه اثرگذاری سرمایه‌انسانی بر استان‌های مختلف با سطح توسعه‌یافتگی آنها مرتبط است و نیروی‌کار با تحصیلات عالی بر استان‌های توسعه یافته اثر بیشتری می‌گذارند، در حالی که برای رشد استان‌های کمتر توسعه‌یافته نیروی کار با سطح تحصیلات ابتدایی و راهنمایی اثرگذاری بیشتری دارند. ما نیز به منظور تقسیم‌ بندی استان‌های مختلف کشور برای بررسی اثرگذاری متفاوت ساختار سرمایه‌انسانی در هر استان از دو طریق اقدام کرده‌ایم: در روش اول از نسبت ارزش افزوده بخش‌های مختلف هر استان به کل تولید ناخالص داخلی و در روش دوم با مقایسه میانگین درآمد سرانه هر استان در سال‌های مختلف با میانگین درآمد سرانه کل به منظور تقسیم‌بندی استان‌ها استفاده شده است.
لیست نهایی استان ها طبق روش اول به شرح زیر است:
جدول 4-2-1 استان‌ها بر اساس ارزش افزوده
استان‌های کشاورزی
اردبیل، چهارمحال‌بختیاری، خراسان‌جنوبی، زنجان، فارس، کرمان، کهکیلویه‌وبویراحمد، گلستان، مازندران، همدان
استان‌های صنعتی
آذربایجان‌شرقی، اصفهان، بوشهر، خوزستان، سمنان، قزوین، گیلان، مرکزی، هرمزگان، یزد
استان‌های خدماتی
آذربایجان‌غربی، ایلام، تهران، خراسان‌رضوی، خراسان‌شمالی، سیستان و‌ بلوچستان ،قم، کردستان، کرمانشاه، لرستان
جدول 4-2-2 استان‌ها بر اساس تولید‌ ناخالص‌ داخلی ‌سرانه
استان‌های غنی
اصفهان، بوشهر، تهران، خراسان‌جنوبی، خراسان‌شمالی، خوزستان، سمنان، قزوین، مرکزی، هرمزگان، یزد
استان‌های فقیر
آذربایجان‌غربی، اردبیل، ایلام، چهارمحال‌بختیاری، سیستان و بلوچستان، کردستان، کرمانشاه، کهکیلویه و بویراحمد، گلستان، لرستان، همدان

دوره‌ی مورد بررسی برای برآورد مدل سال‌های 90-1384 است. علت انتخاب این محدوده زمانی دسترسی به داده‌های اصلی برای این تحقیق یعنی نیروی‌کار به تفکیک سال‌های تحصیلی مختلف و همچنین دسترسی به داده‌های سری زمانی برای استان‌های خراسان جنوبی و خراسان شمالی در این بازه زمانی می‌باشد.
4-2-2 متغیرهای مورد بررسی تحقیق
مشکل اصلی در مطالعات تجربی‌ای که به بررسی اثر سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی می‌پردازند، تعیین متغیر مناسب به عنوان نماینده‌ای برای سرمایه انسانی است. ما در این تحقیق از متوسط سطح تحصیلات نیروی‌کار به عنوان متغیر نماینده برای سرمایه‌انسانی استفاده کرده‌ایم که این متغیر عموماً نماینده‌ی بهتری نسبت به نرخ ثبت‌ نام دانش‌آموزان در مدارس و نسبت تعداد دانش آموزان به کادر آموزشی مدارس که اغلب در مطالعات گذشته از آنها استفاده شده، می‌باشد.
از آنجایی که متغیرهای زیادی وجود دارند که بر رشد اقتصادی اثر می‌گذارند، در این تحقیق سعی شده است از متغیرهای مرتبط‌تر با رشد به عنوان متغیرهای کنترلی استفاده شود. در ادامه به معرفی هر کدام از متغیرهای استفاده شده در این تحقیق و همچنین نحوه گردآوری داده‌های مربوط به آنها می‌پردازیم.
تولید ناخالص داخلی استانی (تولید ناخالص منطقه‌ای):
متغیر وابسته در معادله رشد این تحقیق لگاریتم تولید سرانه واقعی هر استان می‌باشد که معیاری برای رشد و توسعه اقتصادی می‌باشد.
در رابطه با نحوه گردآوری آمار مربوط به این متغیر لازم به توضیح است که مرکز آمار ایران اقدام به انتشار آمار مربوط به تعدادی از استان‌های کشور از سال 1376 کرده و سپس از سال 1379 با انتشار سالنامه‌های مختص هر استان آمار مربوط به استان‌ها به صورت تفکیک گردآوری شده است. مجموعه آماری که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده است شامل: محصول ناخالص داخلی، ارزش افزوده و مصارف واسطه‌ای رشد فعالیت‌های اقتصادی کشور به تفکیک استان‌ها برای سال‌های 1379 الی 1390 است.
لازم به ذکر است که از سال 1379 تعداد استان‌های کشور از 28 استان به 30 استان افزایش یافته است. (استان خراسان در سال 1383 به استان خراسان رضوی، خراسان جنوبی و خراسان شمالی تقسیم شد). در این تحقیق به دلیل محدودیتی که در زمینه داده‌های مربوط به نیروی‌کار تحصیل کرده داشتیم، جامعه آماری ما محدود به سال‌های 1384 الی 1390 شده است.