روش نمونه‎گیری و حجم نمونه

 

در تحقیق حاضر بر مبنای پیشنهاد‎هایی که در مورد حجم نمونه در روش الگویابی معادله ساختاری شده، تلاش شد که در هر منطقه ۲۰۰ علم‎آموز (۱۰۰ دختر و ۱۰۰ پسر) و مراقبان اصلی اونا به عنوان جمعیت نمونه انتخاب شن. در آخر، پس از بررسی پرسشنامه‎ها( با حذف علم‎آموزان دارای سابقه مریضی و مردودی) ۶۱۳ نفر علم‎آموز پایه دوم راهنمایی (۳۱۴ نفر دختر و ۲۹۹ نفر پسر) و مراقبان اصلی اونا (بیشترً مادران) نمونه تحقیق حاضر رو تشکیل دادن.

 

۴ـ۳ وسایل جمع آوری اطلاعات

واسه جمع آوری اطلاعات، هفت پرسشنامه در گروه نوجوانان و چهار پرسشنامه در مورد والدین به‎کارگرفته شد. هم اینکه هر دو گروه، پرسشنامه جمع‎بیاری اطلاعات رو که شامل سوال‎هایی در مورد مشخصات فردی و خانوادگی بوده تکمیل کردن (ملحق شد الف).

در انتخاب پرسشنامه‎ها، دو ملاک اصلی مدّ نظر قرارگرفت؛ اول اینکه پرسشنامه‎هایی انتخاب شدن که در تحقیق‎های زیاد در بخش مورد بررسی، مورد استفاده قرارگرفته‎ان و ویژگی‎های روان‎سنجی مناسبی واسه اونا گزارش شده. این از راه جستجوی کامپیوتری و مکاتبه با صاحب‎نظران قلمروی مورد تحقیق ممکن شد. دوم اینکه انجام یه تحقیق چند متغیره، لازمه بهره‎گرفتن از چندین پرسشنامه س. به خاطر همین به‎منظور دوری از افزایش سؤالات یا از فرم کوتاه‎شده پرسشنامه‎ها استفاده کرده شد و یا پرسشنامه‎هایی به‎کارگرفته‎ شدن که سؤالات کمتری داشتن ولی با ویژگی‎های روان‎سنجی مناسب، متغیرهای مورد بررسی رو اندازه‎گیری می‎کردن.

در اول، پرسشنامه‎ها ترجمه برعکس شدن؛ بدین‎ترتیب که فردی متخصص در بخش روان‎شناسی که به هر دو زبون انگلیسی و فارسی آشنایی کاملی داشت، پرسشنامه‎ها رو به زبون فارسی ترجمه کرد. بعد فرد متخصص دیگه با همون ویژگی‎ها، پرسشنامه‎های فارسی رو دوبارهً به زبون انگلیسی برگرداند. در مرحله بعد، این ترجمه با متن اصلی انگلیسی مقایسه شد و بعد ناهماهنگی‎های بین دو فرم به وسیله فرد متخصص سوم، مورد بررسی قرارگرفتند و در آخر، پرسشنامه‎ها آماده شدن.

واسه تضمین اعتبار محتوایی، پرسشنامه‎های آماده‎شده به چهار متخصص روان‎شناسی ارائه و پس از اعمال نظرهای ایشون، واسه اجرای اولیه آماده شدن. به دنبال این مرحله، پرسشنامه‎ها به‎طور مقدماتی در تعداد محدودی از افراد نمونه تحقیق (۳۰ نفر) اجرا شدن که نمره پایایی پرسشنامه‎ها با روش آلفای کرونباخ مبیّن ثبات داخلی وسایل اندازه‎گیری در تحقیق بودن.

پایایی پرسشنامه‎ها، در اجرای پایانی هم محاسبه شده ‎است. در این محاسبه از راه ”حذف گویه به شرط افزایش پایایی”استفاده شده. براساس این روش، اگه حذف گویه‎ای ضریب پایایی رو به مقدار زیادی زیاد کنه، این گویه حذف می‎شه. در این تحقیق در بعضی از پرسشنامه‎ها، با کاربرد این روش، گویه‎هایی حذف شدن. هم اینکه اعتبار دلیلی پرسشنامه‎ها که صورتی از اعتبار سازه س (سرمد و بقیه، ۱۳۸۳) از راه تحلیل عامل کشف و تأییدی بررسی شد. در بخش‎های بعدی گزارش، یافته ها به‎ دست اومده از تحلیل عامل کشف هر کدوم از زیرمقیاس‎ها گزارش می‎شن. از اونجا که در این فصل الگوی تحلیل دلیلی تأییدی کل زیرمقیاسها ارائه می شه، یافته های حاصل از تحلیل عامل تأییدی هر کدوم از زیرمقیاس‎ها در ملحق شدِ ب گزارش تحقیق، آورده شده‎ان. به استثنای اندازه هویت که واسه ارائه نمونه‎ای از روند کارِ تعیین اعتبار سازه پرسشنامه‎ها، یافته های هردو نوع تحلیل دلیلی گزارش شده.

در سطوری که به دنبال می‎آیند، قبل از بیان مشخصات هر کدوم از پرسشنامه‎‎ها و ویژگی‎های روان‎سنجی اونا، روش اجرای وسایل تحقیق، توضیح داده می شن.

 

۱ـ۴ـ۳ روش اجرای پرسشنامه‎ها

پس از تدارک پایانی پرسشنامه‎ها، با مراجعه به دفتر تحقیقات سازمان آموزش و پرورش شهرتهران، مجوز اجرای پرسشنامه‎ها با اعمال محدودیت‎هایی اخذ شد. بدین‎ترتیب که سه سؤال از پرسشنامه‎ای که رفتار مشکل‎آفرین رو براساس گزارش نوجوون می‎سبک و سنگین کرد و چهار سؤال از پرسشنامه‎ای که رفتار مشکل‎آفرین نوجوون رو براساس گزارش والدین اندازه‎گیری می‎کرد، به دلیل اینکه محتوای اونا به فعالیت جنسی و مصرف مواد مربوط بود، مجوز اجرا در مدارس راهنمایی رو دریافت نکردن و از مجموعه سؤالات حذف شدن.

به‎دنبال اخذ مجوز از دفتر تحقیقات، با مراجعه به مناطق آموزش و پرورش، فهرست اسامی مدارس راهنمایی دولتی دخترانه و پسرانه سه منطقه ۱، ۱۳ و ۱۹ دریافت شد. در مراجعه به مدارس منتخب، در جلسه‎ای با مدیر مدرسه پس از ایجاد رابطه مؤثر و بیان توضیحاتی در مورد تحقیق، در اول در مورد اجرای پرسشنامه‎های نوجوانان در کلاس، هماهنگی‎های لازم انجام شد و در مرحله بعد، واسه اجرای پرسشنامه‎های والدین، جلسه‎ای تعیین ‎شد تا مراقب اصلی نوجوون، یعنی، کسی که مسئولیت امور روزمره اون رو داره ـ که در فرهنگ ما به‎طور کلی مادران عهده‎دار اینجور مسئولیتی هستن ـ در اون جلسه حضور پیدا کنن.

کلیه پرسشنامه‎های نوجوانان در کلاس به‎طور گروهی و بدون ذکر نام اجرا شدن (قبلاً هر پرسشنامه براساس نام علم‎آموز در دفتر کلاس، کدگذاری شد).

هر نوجوون، دفترچه‎ای شامل هفت پرسشنامه دریافت می‎کرد. در اول هر دفترچه، راهنمایی تعبیه شده بود تا شرکت‎کنندگان به‎طور کلی با تحقیق آشنا شن و از پنهونی بودن یافته های اون مطمئن شن. با این حال، در اول پس از ایجاد رابطه با علم‎آموزان، به‎طور شفاهی هم در مورد تحقیق و اینکه یافته های اون محرمانه س، لزومی به گفتن نام نیس، اطلاعات فردی به صورت کلی تفسیر می شه و اینکه پاسخگویی به پرسشنامه‎ها ارتباطی به رابطه نوجوون با مدرسه نداره و در یافته های تحصیلی اونا بی‎تأثیره، توضیحاتی داده می‎شد و پس از کسب موافقت علم‎آموزان، پرسشنامه‎ها اجرا می‎گردید. واسه جلوگیری از خستگی علم‎آموزان، در صورت نیاز وقت استراحتی به اونا داده می‎شد. زمان پاسخگویی به کلیه پرسشنامه‎ها به‎طور متوسط ۵۵ دقیقه بود.

در مورد مراقبان اصلی نوجوون (بیشترً مادران)، در جلسه‎ تعیین‎شده پس از ایجاد رابطه، مادران دفترچه‎ای شامل چهار پرسشنامه دریافت می‎کردن. در اول هر دفترچه، راهنمایی قرار شده بود تا شرکت‎کنندگان به‎‎طور کلی با تحقیق آشنا شن و از پنهونی بودن یافته های اون مطمئن شن. با این حال، به‎طور شفاهی هم در مورد تحقیق و این که یافته های اون محرمانه س، لزومی به گفتن نام نیس (قبلاً پرسشنامه ـا براساس کد علم‎آموز، کدگذاری شده بود)، اطلاعات فردی به صورت کلی تفسیر می شه و اینکه پاسخگویی به پرسشنامه‎ها ارتباطی به رابطه اونا با مدرسه نداره و در یافته های تحصیلی فرزندان اونا بی‎تأثیره، توضیحاتی داده می‎شد و پس از کسب موافقت والدین، پرسشنامه‎ها اجرا می‎گردید. والدینی که سواد کافی واسه پاسخگویی به پرسشنامه‎ها رو داشتن، خود به تکمیل اونا اقدام کردن. در این گروه از مادران، زمان پاسخگویی به‎طور متوسط ۴۰ دقیقه بود، اما در مورد والدین بی‎سواد و کم سواد، آزمونگر سؤالات رو واسه اونا می‎خواند و بدین‎ترتیب پرسشنامه‎ها تکمیل می‎شدن.

 

۲ـ۴ـ۳ پرسشنامه جمع‎بیاری اطلاعات

واسه رسیدن به اطلاعات جمعیت‎شناختی، پرسشنامه‎هایی شامل مواردی از مشخصات فردی و خانوادگی هم واسه نوجوانان (۱۵مورد) و هم واسه والدین (۲۰مورد) تدارک شد که هر دو گروه اونا رو تکمیل کردن
    براساس اطلاعات به‎ دست اومده از پرسشنامه‎های جمع‎بیاری اطلاعات، از کل ۶۱۳ علم‎آموز (۵۱ درصد دختر و ۴۹ درصد پسر)، ۳۳ درصد به منطقه ۱، ۳۳ درصد به منطقه سیزده و ۳۴ درصد به منطقه نوزده تعلق داشته‎ان. ۸۸ درصد از علم‎آموزان و ۵۵ درصد از والدین متولد تهران و ۱۲درصد علم‎آموزان و ۴۵

درصد والدین در شهرستان تولد یافته‎ان. ۹۱ درصد از والدین شرکت‎کننده رو مادران (۸۶ درصد خونه دار، ۵۱ درصد دارای تحصیلات دبیرستانی و دیپلم) و ۹ درصد رو پدران (۶۰ درصد دارای شغل آزاد، ۴۲ درصد دارای تحصیلات دبیرستانی و دیپلم) تشکیل داده‎ان. ۸۳ درصد از خونواده‎ها، تا پنج نفر عضو داشته‎ان.۸۳ درصد از علم‎آموزان هم در خونواده با پدر، مادر و خواهران و برادران زندگی کرده‎ان.

 

۳ـ۴ـ۳ بافت خونواده

همون‎طور که پیش‎تر بیان شد (فصل یه: تعریف‎های مفهومی و عملیاتی متغیرها)، در تحقیق حاضر، بافت خونواده طبق متغیرهای (۱) دل‎مشغولی والدین در مورد زندگی نوجوون، (۲) والدگری مثبت، (۳) رابطه

والد ـ نوجوون و در آخرً (۴) پشتیبانی خونواده عملیاتی شده. هم والدین و هم نوجوانان کلیه اندازه‎های مربوط به چهار بیان کننده رو تکمیل کردن.

واسه کلیه اندازه‎های والدگری، سؤالات مشابهی واسه گزارش‎های نوجوون و والد استفاده شد، لکن متناسب با گزارش‎دهنده، فقط تطبیق‎های جزئی در بیان سؤال داده شد. مثلا، جمله “وقتی با مادرم صحبت می‎کنم، اون به من گوش می‎دهد”(گزارش نوجوون) به جمله”وقتی فرزندم با من صحبت می‎کنه، من به اون گوش می‎دهم”تغییریافت.

الف) اندازه روش‎های والدگری

دل‎مشغولی والدین در مورد زندگی نوجوون و والدگری مثبت با بهره گرفتن از اندازه”روش‎های والدگری” گورمن ـ اسمیت و بقیه (۱۹۹۶، اقتباس از شوارتز و بقیه، ۲۰۰۵) اندازه‎گیری شدن.

زیرمقیاس دل‎مشغولی والدین (گزارش نوجوون: ۱۱سؤال و گزارش والد: ۲۱ سؤال) اندازه تمایل والدین و نگرانی اونا رو در باره زندگی نوجوون می‎سنجد. جواب‎ها بر مبنای اندازه لیکرت درجه‎بندی شده‎ان. نمره ـای بالاتر در این زیرمقیاس مبیّن تمایل و نگرانی بیشتر والدینه (مثلا، “وقتی خونه نیستین، والدین‎تون می‎دانند که با چه کسائی بیرون هستین؟”).

زیرمقیاس والدگری مثبت (گزارش نوجوون: ۱۰سؤال؛ گزارش والد: ۹ سؤال) اندازه به کار گیری جایزه ـای مثبت و تشویق رفتار مناسب از طرف والدین رو می‎سنجد. جواب‎ها بر مبنای اندازه لیکرت سه درجه‎ای (تقریباً هیچوقت، ۱؛ بعضی وقتا، ۲؛ بیشتر اوقات، ۳ ) درجه‎بندی شده‎ان (مثلا،”وقتی شما کاری انجام داده باشین که والدین‎تون دوست دارن یا اون رو می‎پسندند، اونا به شما لبخند می‎زنند؟”).
لبخند

گورمن ـ اسمیت و بقیه (۱۹۹۶)، پایایی زیرمقیاس‎ها رو ۶۸/۰ تا ۸۱/۰ گزارش کرده‎ان. این زیرمقیاس ها در چندین تحقیق مورد استفاده قرارگرفته‎ان (مثلا، شوارتز و دیگران۲۰۰۶؛ شوارتز و بقیه ۲۰۰۹). این محققان پایایی زیرمقیاس‎های نامبرده رو ۷۵/۰ تا ۸۹/۰ گزارش کرده‎ان.

در ادامه، به یافته ها به‎ دست اومده در مورد پایایی و اعتبار دلیلی این زیرمقیاس‎ها در اجرای پایانی می پردازیم.