زمینه های همکاری و اندازه گیری

دانلود پایان نامه

:سهم کالای i در صادرات کشور a در بازار c
:سهم کالای i در صادرات کشور b در بازار c
یعنی تشابه صادرات دو کشور a و b برابر با جمع می نیمم سهم صادرات کالا iام در کل صادرات کشور a و سهم صادرات کالای iام در کل صادرات کشور b است که به صورت درصد بیان می شود.( Finger & Keinin, 1988,455).
معیار F-K در واقع دو کشور a و b را با یک بازار سوم در نظر می گیرد و بدین ترتیب تشابه صادرات را بین دو کشور اندازه گیری می کند و البته تنها آن قسمتی از تجارت را محاسبه می نماید که در یک زمان رخ می دهد.این معیار نیز بین دو عدد بحرانی صفر و یک تغییر می کند، اما چنانچه آن را برای سهولت اندازه گیری به شاخص تبدیل کنند،بین دو عدد صفر و صد قرار می گیرد. در اینجا بر خلاف معیار Cosine دو مفهوم تشابه و درجه تکمیل همسان نبوده و متضاد می شوند ، یعنی تشابه کامل در صادرات بین دو کشور (100 درصد) نشان دهنده عدم درجه تکمیل تجاری است.در این صورت دو کشور رقیب تجاری یکدیگر خواهند بود و عدد صفر عکس حالت فوق را نشان می دهد.برای ساده تر شدن انجام محاسبات می توان معیار F-K را به صورت زیر نشان داد:
S=Σ Min (Xibc/Xac, Xibc/Xbc)
و پس از انجام اعمال ریاضی : S=1-0.5 Σ Min (Xibc/Xac- Xibc/Xbc)
در این صورت کافی است که مجموع تفاضل سهم صادرات کالای X از کل صادرات کشور a و سهم صادرات کالای X از کل صادرات کشور b را محاسبه نمود و در فرمول فوق قرار داد.این فرمول نیز بین دو عدد بحرانی صفر و یک در تغییر است(Lbid, 456).
2-10-5-معیار کسینوس(Cosine)
این معیار برای اولین بار در کتاب اقتصاد ریاضی “روی آلن” در سال 1975 مطرح گردید.وی درجه اکمال تجاری را بر اساس کسینوس زاویه دو بردار صادرات و واردات دو کشور اندازه گرفت(رحمانی،عابدین مقامکی،1387،157) بدین منظور دو ماتریس n×1 که یکی صادرات کشور i به جهان و دیگری واردات کشور j از جهان است تعریف می شود.سپس با تعیین زاویه بردار در فضای کالای n بعدی می توان این دو بردار را با هم مقایسه نمود.زاویه کوچک نشان می دهد که ترکیب کالایی صادرات کشور i شبیه به ترکیب کالایی واردات کشور j است و همچنین زاویه بزرگ نشان می دهد که ساختار صادرات کشور i و ساختار واردات کشور j غیر مشابه هستند و قابلیت انطباق ندارند.بزرگی زاویه دو بردار کالا به طور متداول بر حسب کسینوس اندازه گیری می شود(Panchamuchi & Etal, 1995, 125).
معیار کسینوس به صورت زیر تعریف میشود:
Eik:صادرات کشورi از کالای X به جهان.
Mjk:واردات کشور j از کالای k از جهان.
اگر حاصل کسر یک باشد نشان دهنده درجه اکمال کامل است، یعنی الگوی کالایی کشور صادر کننده و وارد کننده دقیقا شبیه به هم می شود. و اگر صفر باشند، واضح است که تجارت بین دو کشور ممکن نیست. یعنی بردارهای Ei و Mj بر هم عمودند و هیچ درجه تکمیلی وجود ندارد. بنابراین کسینوس می تواند بین دو ارزش بحرانی صفر و یک قرار بگیرد.
2-10-6-معیار تشابه(EIS)
معیار دیگری برای محاسبه تشابه صادرات – واردات وجود دارد که به آسانی از شاخص تشابه صادرات فینگر – کرینین به دست می آید، شاخص تشابه EIS است که به صورت زیر تعریف می شود.این معیار برای اندازه گیری درجه تشابه صادرات و واردات نیز استفاده می شود.هر چه تشابه در این مورد بیشتر باشد نشان دهنده وجود پتانسیل و زمینه های همکاری تجاری بین آنهاست.بدین ترتیب می توان معیار EIS را به صورت زیر نشان داد.
در رابطه فوق:
Xik:سهم کالای k در کل صادرات کشور i به جهان
Mjk: سهم کالای k در کل واردات کشور j به جهان
تشابه صادرات کشورi با واردات کشور j برابر است با جمع حداقل سهم صادرات کالای k ام در کل صادرات کشور i و سهم واردات کالای kام در کل واردات کشو j است که صورت عددی بیان می شود(حسن پور و ثاقب،1383،149).