سازمان بین المللی کار و سازمان بهداشت جهانی

دانلود پایان نامه

) اهمیت سلامت روانی
سلامت از نیازهای اساسی انسان است که در توسعه پایدار نقش حیاتی دارد(صفری و همکاران، 2003 به نقل از عبدی ماسوله و همکاران، 1386). اگر چه در ابتدا فقط به سلامت جسم به عنوان سلامتی توجه می‌شد؛ با پیشرفت علم و رسیدن به سطحی قابل قبول از سلامت جسمی‌و با مبارزه علیه بسیاری از بیماری‌ها، بشر به جنبه‌های دیگر سلامت از جمله سلامت روان توجه کرده است(قادری، 1381). مفهوم سلامت روان شامل احساس درونی خوب بودن و اطمینان از کارآمدی خود، اتکاء به خود، ظرفیت رقابت، وابستگی بین نسلی و خودشکوفایی توانایی‌های بالقوه فکری و هیجانی و غیره می‌باشد. البته با در نظر گرفتن تفاوت‌های بین فرهنگ‌ها، ارائه تعریف جامع از سلامت روان غیرممکن می‌نماید. (عبدی ماسوله و همکاران، 1386).
با وجود این، بر سر این امر اتفاق نظر وجود دارد که سلامت روان چیزی فراتر از نبود اختلالات روانی است و آنچه مسلم است این است که حفظ سلامت روان نیز مانند سلامت جسم حائز اهمیت است(عباس زاده و همکاران، 1382).
طبق دست آورد تحقیقاتی دانشکده بهداشت دانشگاه‌هاروارد، سازمان جهانی بهداشت و بانک جهانی، اختلالات روانی به عنوان یکی از مهمترین و معنی‌دارترین اجزای بار کلی بیماری‌ها به شمار می‌رود. توجه به بهداشت روانی در تمام عرصه‌های زندگی از جمله زندگی کاری فرد حائز اهمیت بوده و جای بحث دارد. عوامل موجود در محیط کار بطور وسیعی با سلامت و بیماری افراد شاغل در ارتباطند. به گزارش سازمان بین المللی کار (2000) از هر سه نفر مستخدم یک نفر از کشمکش بین کار و محیط خانواده به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات زندگی یاد می‌کند(ILO, 2000 به نقل از عبدی ماسوله و همکاران، 1386).
امروزه تنش روانی جزء لاینفک زندگی بشر گردیده و تعیین سلامت یا بیماری افراد دارای اهمیت فراوان است. تنش روانی در درازمدت می‌تواند به ایجاد و یا تشدید اختلات جسمی‌یا روانشناختی بیانجامد(کاظمی‌نژاد و علوی، 2008). داشتن سلامت روان و رضایت شغلی از عوامل بسیار مهم در موفقیت شغلی هستند و از عوامل مهم افزایش کارآیی و احساس رضایت فردی نیز بشمار می‌روند.
سلامت روانی عمومی‌در واقع تعادل بین جنبه‌های مختلف زندگی جسمانی، اجتماعی، روحی، معنوی و هیجانی است. نحوه ای که ما محیط پیرامون مان را اداره می‌کنیم و برای زندگی خود تصمیم می‌گیریم از اهمیت خاص برخوردار می‌باشد؛ بنابراین مشخص می‌شود که سلامت روانی بخش جدایی ناپذیری از سلامت جسمانی ما می‌باشد(سازمان بهداشت جهانی، 2005).
سلامت روانی نقش مهمی‌ در تضمین پویایی و کارآمدی هر جامعه ایفا می‌کند(جهانی‌هاشمی، 1386؛ حدادی کوهسار و همکاران، 1385 به نقل از مهری و صدیقی، 1390: 298).
سلامت روانی به عنوان پدیده ای روان شناختی و اجتماعی نه تنها در کیفیت روانی تک تک افراد نقش دارد، بلکه نوعی زندگی سالم و مثبت برای کل افراد جامعه و در نتیجه یک محیط اجتماعی فراهم می‌کند(صادقیان و حیدریان پور، 1388 به نقل از نصیری ولیک بنی و همکاران، 1391).
) وضعیت سلامت روانی در جهان و ایران
طبق گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، جهان در طی دو دهه آینده شاهد تغییرات عمده ای در زمینه همه گیری بیماریها ونیازهای بهداشتی افراد خواهد بود، به گونه ای که بیماریهای غیرواگیر همچون بیماری‌های روانی به سرعت جایگزین بیماری‌های عفونی و واگیردار می‌شوند و در صدر عوامل ایجاد کننده ناتوانی و مرگهای زودرس قرار می‌گیرند. در حال حاضر در سرتاسر جهان حدود 450 میلیون نفر ازمردم دنیا از مشکلات روانی، عصبی و رفتاری رنج می‌برند و اختلالات روانی مسئول کمی‌بیش از یک درصد مرگ و میرها می‌باشند. 11درصد بار کلی بیماری‌های جهان بر عهده همین عوامل می‌باشد. پیش بینی می‌شود تا سال 2020 میزان اختلالات روانی و عصبی حدود 50 درصد افزایش یابد و حدود 15درصد کل بار جهانی بیماریها را شامل شود که این میزان افزایش در سهم نسبی، حتی بیش از افزایش بیماری‌های قلبی و عروقی خواهد بود. مطالعات انجام شده درکشور نیز میزان شیوع اختلالات روانی را بین 9/11 تا 2/30درصدگزارش کرده اند(امامی‌و همکاران، 1386 به نقل از مهری و صدیقی،1390: 299).
باید یادآور شد که وضعیت اختلالات روانی در ایران نیز مطابق نتایج پژوهش‌های مشابه دیگر کشورهاست. آمارها در ایران تقریباً شبیه آمارهای جهانی است و از همان روند تبعیت می‌کند. بر اساس نتایج پژوهشی در ایران روشن شد که عملکرد روانی به طور بنیادی با عملکرد فیزیکی، اجتماعی و پیش آگهی سلامت در ارتباط است(نصیری ولیک بنی و همکاران، 1391).
) اصول سلامت روانی و ارتقاء آن
هدف اصلی ایجاد سلامت روانی، پیشگیری و ایجاد محیط فردی و اجتماعی سالم است. چون سلامت روانی هم افراد اجتماع را به صورت فردی و هم به صورت دسته جمعی در بر می‌گیرد. لذا اصل کلی در سلامت روانی، سالم سازی محیط فردی و اجتماعی است و برای نیل به این منظور این اصول باید به کار برده شوند:
1) اعتماد به نفس داشتن و احترام به شخصیت خود و دیگران: یکی از شرایط اصولی بهداشت روانی احترام به شخص خود است و اینکه فرد خود را دوست بدارد و به عکس، یکی از علائم بارز غیرعادی بودن، تنفر از خویش است. اصول بهداشت روانی مبتنی بر تقویت افراد است، نه تخریب شخصیت آنها، بر اساس این اصول باید نسبت به دیگران اغماض و بردباری داشت و به عوض تنبیه، تشویق را پیش بینی کرد و خلاصه اینکه، برای شخصیت افراد احترام قائل شد؛
2) شناختن قدرت، شایستگی‌ها، محدودیت‌ها در خود و دیگران: یکی از اصول مهم بهداشت روانی، روبرو شدن مستقیم با واقعی زندگی است. برای رسیدن به این مقصود، نه تنها لازم است که عوامل خارجی را شاخته و بپذیریم، بلکه ضروری است تا شخصیت خود را آن طور که واقعاً هست قبول نماییم؛
3) دانستن و آشنایی به این که رفتار انسان معلول عوامل و تابع تمامیت وجود او است: رفتار بشر تمامیت وجود اوست، بدین معنی که هر انسانی بر اثر ارتباط خصوصیات روانی و جسمی‌خود دست به انجام عمل می‌زند. هیچ رفتاری جداگانه و در خلا انجام نمی‌گیرد و هیچ عملی مستقل از سایر اعمال و خصوصیات موجود بروز نمی‌کند، مثلا ناراحتی‌های جسمی، اختلالات روانی را باعث می‌شود و بالعکس، نارسائی‌های روانی سبب بروز علائم جسمانی خواهد شد؛
4) شناسایی نیازها، غرایز و محرک‌هایی که سبب ایجاد رفتار و عمل فرد می‌گردد: بهداشت روانی مستلزم دانستن و ارزش دادن به احتیاجات اولیه افراد بشر است. بعضی از این احتیاجات جسمانی است، مانند نیاز به آب و غذا گروهی از آنها روانی می‌باشد مانند احتیاج به پیشرفت. بشر دائماً تحت تاثیر این نیازهاست و به نسبت محرومیت و یا ارضا آنها رفتار می‌کند، بنابراین زندگی او هیچ وقت در حالت سکون مطلق نیست، بلکه دائماً در کشمکش و تلاش برای به دست آوردن غذا، آب، مسکن و عشق به پیشرفت موقعیت اجتماعی و امنیت جسمی‌و روانی است. شخصی که این اصول را بداند و بپذیرد، واقع بینانه با مشکلات زندگی مقابله نموده و دارای سلامت روانی خواهد بود(پورسلطانی، 1382: 36).
تودور (1996) نیز هشت عنصر را برای بهداشت روانی و ارتقای آن ذکر کرده است این عناصر همان عواملی هستند که برای رشد فرد مورد توجه هستند. این عناصر عبارتند از: 1)مهارتهای مقابله ای، 2)مهارت تنش و استرس، 3) هویت و خود پنداره، 4) عزت نفس، 5) رشد خود، 6)خود مختاری، 7)تغییر و حرکت و 8) حمایت اجتماعی.
) مشخصه‌های سلامت روانی