سازمان تامین اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی

دانلود پایان نامه

چکیده
هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین سیستمهای حسابداری مدیریت و توسعه سرمایه فکری در سازمان تأمین اجتماعی میباشد. بدین منظور رابطه سه معیار شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت، نوع اطلاعاتی که به وسیله سیستمهای حسابداری مدیریت تهیه میشود و نوع تصمیماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی و حمایت میشود با اجزای سرمایه فکری شامل سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه و تحلیل فرضیههای پژوهش نشان میدهد که به طور کلی، با توجه با آزمون ضرایب همبستگی بین متغیرهای پژوهش، از بین 12 فرضیه مطرح شده فقط چهار فرضیه پذیرفته شد که مربوط به رابطه بین متغیرهای شیوه استفاده از سیستمهای حسابداری مدیریت و سرمایه انسانی، نوع تصمیماتی که توسط سیستمهای حسابداری مدیریت پشتیبانی میشود و سرمایه ساختاری، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری، و سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری میباشد، مورد پذیرش واقع شد. در هر چهار فرضیه نیز رابطه بین متغیرها مستقیم می‏باشد.
واژههای کلیدی: سیستمهای حسابداری مدیریت، سرمایه فکری، سازمان تأمین اجتماعی
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه
هدف این فصل ارائه چارچوب و طرح کلی تحقیق است. پس از ارائه مقدمه به بیان مساله، اهمیت و ضرورت پژوهش و اهداف تحقیق پرداخته شده است. در ادامه نیز فرضیهها و روش تحقیق ارائه خواهد شد.
از دیدگاه حسابداری مالی سرمایه‌ها به دو دسته ملموس (مشهود) و غیرملموس(نامشهود) طبقه بندی می‌شوند. دارایی‌های و سرمایه‌های ملموس شامل تمامی امکانات فیزیکی مانند زمین ، ساختمانها وتجهیزات تولیدی می‌باشد، اما شناخت سرمایه‌های ناملموس برای سازمانها امری مبهم می‌باشد. مفهوم سرمایه انسانی ریشه در ادبیات اقتصادی دارد(بکر، 1996). در حقیقت ویژگی‌های کیفی افراد سرمایه آنها هستند. سرمایه انسانی نه سرمایه فیزیکی نه سرمایه‌ مالی محسوب می‌شود بلکه سرمایه انسانی به عنوان دانش، مهارت، خلاقیت وسلامت فرد تعریف شده است (بکر، 2002).
ادبیات مربوط به سرمایه فکری بیانگر ارزش و ماهیت نامشهود این منابع می باشد. نخستین تلاش های مرتبط با مفاهیم سرمایه فکری مرهون مطالعات مچلاپ در سال 1962 میلادی است، اما به لحاظ تاریخی ابداع مفهوم سرمایه فکری به سال 1969 توسط گالبرایس نسبت داده میشود. وی اعتقاد داشت سرمایه فکری چیزی فراتر از ذهن بوده و در برگیرنده اقدام فکری نیز می گردد. این امر بدین معنی است که در ادبیات سرمایه فکری در تشریح مفهوم سرمایه فکری، حرکت از داشتن دانش به سمت استفاده از دانش به این نکته اشاره دارد که روابط و فرآیندها برای اینکه به عنوان سرمایه فکری محسوب گردند، باید دانش را به محصول یا خدمتی تبدیل نمایند که برای سازمان، شرکت یا غیره ارزشمند است. همچنین این امر منجر به فرآیندی می گردد که ما را از داشتن دانش به سمت استفاده از دانش می برد که این موضوع نیز منجر به ارائه تعاریف مختلف از سرمایه فکری می گردد. ادوینسون و مالون میگویند سرمایه فکری اطلاعات و دانش مورد استفاده برای کارکردن، برای ایجاد ارزش است (واسیل، 2008). به تازگی، محققان تعریف جامعی دربارهی سرمایه فکری ارایه کرده اند در این تعریف شرایط لازم برای شناسایی این دارایی نیز بیان شده است. “سرمایه فکری یک نوع دارایی است که، توانایی بنگاه اقتصادی را برای ایجاد ثروت اندازه گیری می کند. این دارایی ماهیت عینی و فیزیکی ندارد و یک دارایی نامرئی است که ازطریق به کارگیری دارایی های مرتبط با منابع انسانی، عملکرد سازمانی و روابط خارج از بنگاه اقتصادی به دست می‏آید. همه این ویژگی ها باعث ایجاد ارزش در درون سازمان می شود و ارزش به دست آمده به دلیل این که یک پدیده کاملا درون سازمانی است، قابلیت خرید و فروش ندارد” (رس و بارونس، 2005). سرمایه فکری زاده عرصه علم و دانش است. هنوز این واژه در دوران تکوین خود بسرمی برد. علی رغم این که ، سیستم های بیشتری در حال استفاده از سرمایه فکری هستند، اما هنوز هم بسیاری از افراد شاغل در سازمان ها و بنگاه های اقتصادی اطلاعی از این مفهوم ندارند (زنجیردار و همکاران، 1387). نتایج تحقیقات نشان داده است که شرکتهایی که از سطح بیشتری از کنترل و تمرکز روی دارایی های نامشهود خود برخوردارند به نسبت شرکتهایی که نسبت به این داراییها و بطور اخص سرمایه های فکری بی توجه اند، دارای عملکرد و بازگشت سرمایه بهتر و نوسان قیمت سهام این شرکتها کمتر بوده است (برامهندکار، 2007).
1-2- بیان مسأله
در نیمه دوم قرن بیستم با توسعه اطلاعات و پیشرفت سریع فناوری، تحولی عظیم در تمام جنبههای زندگی و فعالیت های بشر ایجاد شده که این امر باعث حرکت به سمت اقتصاد دانش محور و تغییر پارادیم حاکم بر اقتصاد صنعتی شده است (همتی و همکاران، 1389). در چنین فضایی، دانش و دارایی های نامشهود بعنوان مهمترین منبع و مزیت رقابتی سازمان ها شناخته شده است. در حقیقت جهان پس از انقلاب کشاورزی و صنعتی که در آن زمین، سرمایه و نیروی کار منابع اصلی به حساب می آمدند شاهد انقلاب اطلاعاتی است که در آن منابع اصلی بر پایه دانش و اطلاعات شکل گرفته است. در عصر دانش، سرمایه فکری موضوعی با اهمیت می باشد که مدیریت صحیح آن در محیط پرتلاطم و چالش برانگیز امروزی، رمز موفقیت شرکتها محسوب می‏شود (مجتهدزاده، 1381).
یکی از مهمترین چالشها و مشکلات سیستم های حسابداری سنتی، عدم انعکاس ارزش سرمایههای فکری در صورتهای مالی و گزارشات واحدهای تجاری است. در حالی که امروزه نقش سرمایه های فکری در ایجاد ارزش برای شرکتها و واحدهای تجاری بسیار بیشتر از نقشی است که سرمایه های مالی در واحدها ایفا می کنند. آگاه شدن مدیران از نقشی که داراییهای نامشهود از قبیل سرمایه فکری در ایجاد ارزش برای سازمان دارد، نیازمند سیستمهای حسابداری است که ارزش سرمایه فکری را اندازهگیری و گزارش کند (مار و چاتزکل، 2004؛ تیلز و همکاران، 2007). در این میان، حرفه حسابداری و حسابداران نقش مهمی برای یافتن راههای موثر جهت کنترل و اندازه گیری و سنجش سرمایه های فکری بوسیله مدلها و روشهای ارزیابی این سرمایه ها بر عهده دارند. نواس و همکاران (2012) نیز بیان میکنند که حسابداری مدیریت میتواند روشی موثر برای منابع سازمانی و شرح ارتباط آن برای فرایند ایجاد ارزش در سازمان باشد. به همین دلیل، در نظر گرفتن حسابداری مدیریت به عنوان مکمل سرمایه فکری منطقی به نظر میرسد (نواس و همکاران، 2012). بنابراین در این پژوهش، به دنبال بررسی رابطه بین سیستمهای حسابداری مدیریت و سرمایه فکری در سازمان خواهیم بود تا این موضوع روشن شود که آیا سیستمهای حسابداری مدیریت و اطلاعاتی که فراهم میکند، با سرمایه فکری رابطهای دارد و آیا میتواند به مدیران در شناخت بیشتر نحوه ایجاد ارزش توسط سرمایه فکری در سازمان کمک کند.
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش
بسیاری از سیستم های حسابداری فعلی از نقش و اهمیت فزاینده حق مالکیت معنوی و دانش در سازمان هایی عصر نوین غافل بوده و از توان سنجش ارزش واقعی داراییها در محاسباتشان ناتوانند. به عبارت دیگر، صورتهای مالی در تشریح ارزش واقعی شرکتها از محدودیتهای بسیاری برخوردار هستند. در جوامع دانش محور کنونی، بازده سرمایه فکری بکار گرفته شده بسیار بیشتر از بازده سرمایه‏های مالی به کار گرفته شده، اهمیت یافته است این به آن معناست که در آینده در مقایسه با سرمایه های فکری، نقش و اهمیت سرمایه های مالی در تعیین قابلیت سودآوری پایدار، کاهش چشم گیری خواهد یافت. این موضوع موج ایجاد فاصله بین ارزش واقعی شرکت ها و سازمان ها با آنچه که در محاسبات حسابداری سنتی اعمال میگردد، شده است. افزایش شکاف بین ارزش واقعی و دفتری شرکتها ، توجه محققان را برای توضیح ارزش نامرئی که در این بین از صورتهای مالی حذف شده، جلب کرده است. ارزشی که از آن تحت عنوان سرمایه فکری نام برده میشود و در تمامی ابعاد سازمان همچون یک پیکره دانش حضور دارد، اما نادیده گرفته میشود.
از طرفی، یکی از سیستمهای اطلاعاتی که میتواند سازمان را در اندازهگیری و استفاده صحیح و بهینه از سرمایه فکری یاری کند، حسابداری مدیریت میباشد. حسابداری مدیریت، که در طول قرن بیستم ارزش خود را از دست داده بود (جانسون و کاپلان، 1987)، در حال حاضر چشم انداز و مجموعه ای از ابزار است که به ویژه گسترش حوزههای خود را گسترش داده و در نتیجه، فرصتی مناسب است برای برخورد با برخی چالشهای مستقیم یا غیر مستقیم مربوط به سرمایه فکری و تاثیر آن بر سازمان. پارادایم حسابداری مدیریت در حال حاضر روش مدیریت موثر منابع سازمانی و ارتباط آن را برای فرایند ایجاد ارزش در سازمان نشان میدهد. به همین دلیل، در نظر گرفتن حسابداری مدیریت به عنوان مکمل سرمایه فکری منطقی به نظر میرسد (نواس و همکاران، 2012).
در سازمان تأمین اجتماعی هم مانند بسیاری از سازمانهای نیرو محور دیگر، سرمایه انسانی از عوامل اصلی موفقیت سازمان به شمار میرود. لذا انجام پژوهشهایی در این زمینه از اهمیت فراوانی برخوردار است. در این مطالعه نیز به بررسی رابطه بین سیستمهای حسابداری مدیریت و سرمایه انسانی در سازمان تأمین اجتماعی خواهیم پرداخت.
1-4- هدف پژوهش
اهداف این در سه حوزه کاربردی، محتوایی و کاربردهای خاص به صورت زیر است:
کاربردی: هدف کاربردی کمک به مدیران سازمان تامین اجتماعی است تا با ارزیابی ارتباط سیستمهای حسابداری مدیریت خود با توسعه سرمایه فکری، بتوانند از این دارایی با ارزش استفاده کنند.
محتوایی: هدف محتوایی این پژوهش بررسی رابطه بین سیستمهای حسابداری مدیریت و توسعه سرمایه فکری در سازمان تأمین اجتماعی میباشد.
کاربردهای خاص: نتایج این پژوهش میتواند مورد استفاده مدیران سازمان تأمین اجتماعی، مدیران سایر سازمانها و پژوهشگران حوزه سرمایه فکری قرار بگیرد.