سازمان رسمی و سازمان غیررسمی و مکتب روابط انسانی

دانلود پایان نامه
2- تکنولوژی–فراگرد سازمان: یعنی جریان و گردش کار واحدهای مختلف، بیانگر تکنولوژی آن می‌باشد که در مؤسسات آموزشی شامل پایه‌ها و دوره‌های تحصیلی، روش‌ها، رویه‌ها و مراحل آموزشی و ابزار و ادوات مربوطه می‌باشد. اجزای تکنولوژی سازمانی در برگیرندۀ کلاس‌ها، آزمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها، کتابخانه‌ها، انواع وسایل و تجهیزات آموزشی، روش‌ها و وریه‌ها است.
3- ساختار: ساختار سازمان عبارت است از الگوی روابط رسمی‌اختیار در سازمان که به‌وسیلۀ نمودار سازمانی نشان داده می‌شود و در مؤسسات آموزشی شامل انواع پست‌ها و مقام‌های آموزشی، اداری و کمک‌آموزشی، ادارت و واحدهای مربوطه است. ساختار سازمان در برگیرندۀ مراتب سازمان، سلسله مراتب اختیار، ادرات، نقش‌ها ، جداول زمانی ، قوانین و مقام‌ها‌ می‌باشد.
4- فرهنگ: این عنصر سازمانی بیش از عناصر دیگر، از دیده‌ها پنهان است. با این همه به جهت توانایی نفوذ بالقوۀ آن در رفتار افراد، در سازمان بسیار مهم می‌باشد. اگر چه تعاریف فراوانی از فرهنگ داده شده است. باوجوداین، فرهنگ‌سازمانی را می‌توان هنجارها، ارزش‌ها و فرض‌های ضمنی دانست که همۀ اعضای سازمان در آنها سهیم هستند. فرهنگ سازمان که خود زاییدۀ زندگی سازمان‌های انسانی، در داخل زندگی جمعی آدمیان– است، علاوه‌ بر دادن هویت مشخص به سازمان، موجب یکپارچگی کارکنان نیز می‌گردد. به‌تدریج دارای هنجارها، ارزش‌ها و فرض‌های متعدد و معینی می‌شوند که اگرچه محصول زندگی سازمانی خود آنان است، ولی رفتار خود آنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بدین ترتیب هر عضوی از سازمان، ناچار از رعایت فرهنگ آن است. (عباس زاده،1374، 7).
فرهنگ به مفهوم فوق، واقعیتی است که در سازمان‌ها وجود دارد. در عین حال ادراک افراد از فرهنگ،
یعنی فضای سازمان که غالباً هم به اشتباه با فرهنگ‌سازمان و هم کیفیت ادراک آن از جانب انسان‌ها در
شکل 2-1: عناصر سازمانی ( عباس زاده، 1374، 78)
بیرون و درون سازمان، رفتار افراد را برانگیخته و بدین ترتیب بر عملکرد سازمان تأثیر می‌گذارد. فرهنگ
سازمان شامل دیدگاه‌ها، باورها، انتظارات، آداب و عرف حاکم بر سازمان می‌باشد، تا جایی‌که هر سازمانی به داشتن فرهنگ خاصی، متصف بوده و افراد با اصطلاحاتی نظیر جو خشک و بی‌روح، جو اداری ، جو انسانی، جو عاطفی و یا جو غیرعاطفی و … از آن یاد می‌کنند.
عناصر چهارگانه در هر سازمان آموزشی (شکل 2-1)، ضمن برخورداری از تعدد و تنوع اجزای مربوطه و نیز برخورداری از اهمیت و ارزش مختلف بر حسب نوع مدل سازمانی، بر یکدیگر مؤثر هستند. شناخت این عناصر و کمیت و کیفیت تعامل آنها، لازمۀ مدیریت اثربخش در مؤسسات آموزشی است. به‌علاوه در هر سازمانی یک نوع احساس هویت جمعی ظاهر می‌شود که تجمع سادۀ افراد را به شخصیت متمایز محل کار تبدیل می‌کند. «این احساس طبیعی ناشی از محل کار ، تحت عناوین متعدد از جمله خصوصیات سازمانی، محیط اجتماعی، جو، ایدئولوژی، اقلیم، فرهنگ، سیستم پیش‌آمده، و سازمان رسمی، تحلیل و مطالعه شده است». تحلیل ما از محیط داخلی محل کار، تنها به مفهوم جوسازمانی، توجه خواهد داشت که در ورای جنبه‌های رسمی‌و فردی زندگی سازمانی قرار می‌گیرد» (هوی و میسکل،1382).
2-2-2: سازمان رسمی و سازمان غیررسمی
یکی از نتایجی که مطالعات‌هاثورن و سپس سایر محققان مکتب روابط انسانی به بار آورد، کشف وجود سازمان‌ها و گروه‌های غیررسمی‌بود. برای توضیح آن ابتدا سازمان رسمی‌و سپس سازمان غیررسمی‌را توضیح می‌دهیم.
2-2-2-1: سازمان رسمی
«سازمان رسمی‌عبارت است از اختیارات مقامات و ورابط بین آنها و کارکنان بر حسب مقررات و قواعد وضع شده». بدین ترتیب سلسله روابط بین مشاغل و مقامات سازمان‌ها برای دستیابی به هدف مشخص که بر اساس طرح و نقشه قبلی برقرار می‌شود و حدود آن نیز به‌وسیله مقررات و یا به‌وسیله مدیران مشخص می‌گردد. سازمان رسمی ‌نامیده می‌شود.
2-2-2-2: سازمان غیررسمی
صاحب‌نظران دانش و مدیریت گفته‌اند که سازمان‌های رسمی‌و بوروکراتیک بدون توجه به روابط و سازمان غیررسمی‌قادر به تحقق هدف‌های سازمان، بخصوص هدف‌های انسانی آن نیستند.
2-2-3: خصوصیات سازمان‌های غیررسمی
1- از آن‌جا که سازمان‌های غیررسمی‌بر اثر خواسته‌های افراد، بخصوص خواسته‌های درونی آنها بوجود آمده است، نمی‌توان آنها را با دستورالعمل‌های اداری معنی کرد یا از بین برد.
2- برخلاف سازمان‌های رسمی‌که اختیارات از بالا به پایین واگذار می‌شود، در سازمان‌های غیررسمی‌ معمولاً اختیارات به صورت افقی و یا از پایین به بالا جریان پیدا می‌کند.
3- سازمان‌های غیررسمی، بر خلاف سازمان‌های رسمی‌که ممکن است خیلی بزرگ و گسترده باشند، غالباً کوچک و محدود هستند و تعداد آنها از چند نفر تجاوز نمی‌کند.
4- اختیارات و تفویض آن در سازمان غیررسمی‌بیشتر براساس اعتماد است در حالی‌که در سازمان رسمی‌براساس سلسله مراتب و مشاغل قرار دارد.
5- رهبران سازمان‌های غیررسمی، با معیارهایی از قبیل شخصیت، نفوذ معنوی، لیاقت، کبر سن و نظایر آن انتخاب می‌شوند که در حالی‌که در سازمان رسمی‌ممکن است مسئول یا مدیری، هیچ‌یک از این خصوصیات را نداشته باشند.
6- گروه‌های غیررسمی‌نسبت به تغییر و تحول سازمان رسمی‌یا غیررسمی‌مقاومت نشان می‌دهند.
7- در محتوای شبکۀ ارتباطات غیررسمی‌شایعات تأثیر زیادتری می‌گذارد و اطلاعات درست نیز سریع‌تر انتقال پیدا می‌کند.
انگیزه و تحرک در فعالیت‌های اعضای یک سازمان، روابط داخلی آنها با یکدیگر، برداشت‌ها وقضاوت‌ها و عکس العمل‌های آنان در قبال مسائل مختلف «رفتار سازمانی» نامیده می‌شود که ابتدا مورد توجه مکتب روابط انسانی قرار گرفت و موجب کشف گروه‌های غیررسمی‌شد.