سازمان های مردم نهاد و حمایت از بزه دیدگان

دانلود پایان نامه

فصل اول: مفاهیم و مبانی نظری سازمان های مردم نهاد
در این فصل به مفهوم شناسی به مفهوم شناسی برخی از اصطلاخات ضروری می پردازیم. ابتدا مفهوم سازمان های مردم نهاد و سیاست جنایی مشارکتی را بیان خواهیم نمود و بعد از مفهوم شناسی پیشگیری و بیان انواع آن مفهوم مواد مخدر را بیان خواهیم نمود.
فصل دوم: عملکرد و پیشگیری از طریق سازمان های مردم نهاد
در این فصل به بررسی جایگاه، کارکرد، تاریخچه، نظریات مرتبط و نقش سازمان های مردم نهاد در گسترش امنیت در جامعه پرداخته می شود.
فصل سوم: سازمان های مردم نهاد و پیشگیری از گرایش به مواد مخدر
در این فصل به بررسی نقش سازمان های مردم نهاد در خصوص پیشگیری از گرایش نوجوانان به مواد مخدر خواهیم پرداخت.
فصل اول: مفاهیم و مبانی نظری سازمان های مردم نهاد
برای این که بتوان از موضوعی درک و فهم درستی داشت، لازم است در ابتدا با معنا و مفهوم اصطلاحات مربوط به آن موضوع آشنا شد و از آن ها فهم درستی پیدا کرد. از این رو در این فصل به بیان معنا و مفهوم اصطلاحات سازمان ها مردم نهاد، سیاست جنایی مشارکتی، پیشگیری از جرم و انواع کنشی آن و نیز مفهوم ماده مخدر و روان گردان و جرایم ناشی از آن که مرتبط با موضوع تحقیق هستند، پرداخته خواهد شد.
1-1- مفاهیم سازمان های مردم نهاد و سیاست جنایی مشارکتی
از یک سو، سازمان های مردم نهاد به دنبال این است تا با مشارکت دادن نهادهای مختلف و اجرای طرح های عمومی در قالب اقداماتی چون مبارزه با علل ریشه ای جرم و کاهش فرصت های مجرمانه و نیز حمایت از بزه دیدگان از ارتکاب جرم پیشگیری کند. از سوی دیگر سیاست جنایی مشارکتی، بر مشارکت دست اندرکاران و مسئولین دولتی و جامعوی و نیز همکاری نهادهای مردمی تاکید دارد. از این رو در این قسمت به بررسی این دو مفهوم را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
1-1-1- مفهوم سازمان های مردم نهاد
سازمان غیردولتی از دیدگاه های مختلف تعاریف متنوع و گوناگونی دارند که هرکدام از آنها در جایگاه خود صحیح است. بانک جهانی، سازمان غیردولتی را «سازمانهای خصوصی بر می شمارد که فعالیّت های خود را در حوزه های کاهش امراض، ارتقاء منافع و مصالح فقرا، حفظ محیط زیست، ارائه خدمات اجتماعی اساسی و یا توسعه اجتماعی برنامه ریزی و اجرا می کنند». یکی از محققان علوم اجتماعی نیز می گوید «در جهان سوم، واژهNGO با گستره بسیار وسیعی تعریف شده است و به طور کلی اشاره به سازمان هایی دارد که درگیر امور مربوط به توسعه شده اند». در یکی دیگر از تعاریف سازمانهای بین المللی امده است: «سازمان مردم نهاد، تشکل یا سازمانی از گروه های داوطلب مردمی است که غیردولتی و غیرانتفاعی بوده و هدف آن رفع نیاز کل جامعه یا گروه هایی از جامعه می باشد»(مرجانی نژاد: 1390، 36).
دستگاه‌های دولتی جمهوری اسلامی ایران نیز تعاریف مشابهی از سازمان مردم نهاد دارند. برای مثال، وزارت کشور «کلیّه مؤسساتی را که توسط گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی و به صورت داوطلبانه تأسیس شده باشد و اهدافی غیردولتی و غیرسیاسی را مطابق با اساسنامه خود پیگیری نماید» را سازمان مردم نهاد می نامد. مرکز امور مشارکت زنان سازمانهای مردم نهاد را «مجموعه ای از تشکل های غیردولتی و نهادهای واسط در جامعه مدنی می داند که از گروهی افراد داوطلب و دارای هدف مشترک تشکیل شده اند که به صورت غیرانتفاعی، بدون وابستگی به دولت و در قالب تشکیلاتی سازمان یافته و متناسب در جهت اهداف و موضوعات معین به فعالیت می پردازد». سازمان ملّی جوانان نیز به عنوان یکی از متولیان تأسیس سازمانهای مردم نهاد جوانان، سازمان مردم نهاد را بدین شکل تعریف می‌کند: « سازمان مردم نهاد، نهادی است با اهداف خیرخواهانه، دارای شخصیت حقوقی مستقل، غیردولتی و غیرانتفاعی که برای انجام فعالیت داوطلبانه با گرایشات غیرسیاسی و بر اساس قانونمندی و اساسنامه مدون و رعایت چهارچوب قوانین موضوعه کشور و مفاد آئین نامه های اجرایی آن فعالیت می‌نمایند»( پیشین، 42).
اگرچه تعاریف بسیاری برای معرفی سازمانهای مردم‌نهاد در طول سالهای اخیر ارائه شده است ولی این نکته حائز اهمیت است که معرفی سازمان مردم نهاد در یک تعریف چند خطی امری محال و کاملاً غیرمنطقی است، با این وجود در این قسمت به ارائه یکی از این تعاریف می پردازیم که می توان گفت از نظر بیشتر متخصصین امر کامل ترین تعریف برای یک سازمان مردم نهاد ب شمار می رود. سازمان مردم نهاد یا NGO به گروهی از افراد هم هدف اتلاق می گردد که برای تحقق یک هدف مشترک گردهم جمع می شوند. در سازمانهای مردم نهاد مشارکت و همسویی افراد، یکی از مهمترین و اساسی ترین اصول است. خانواده و گروه دوستان اولین، کوچکترین و طبیعی ترین قالب حضور هم هدف و همسوی افراد است. اگر بتوان اصول و ضوابط حاکم بر ساختار یک خانواده و یا گروه دوستان را به گونه ای سازمان یافته به گروه های بزرگتری تسری داد، یک نهاد مدنی جدید با نام سازمان یا تشکلمردمی به وجود خواهد آمد(بشریه: 1380، 93).
چنانچه بخواهیم تعریف مستقلی برای یک سازمان مردم نهاد داشته باشیم باید بگوییم که، سازمان مردم نهاد به یک مجموعه از افراد هم هدف و داوطلب با گرایشات غیر سیاسی، غیر انتفاعی و غیر اقتصادی گفته می شود که برای تحقق یک هدف مشترک خیرخواهانه گرد هم جمع شده و طبق ضوابط و قوانین خاصی به انجام فعالیتهای مشخص می پردازند. این تعاریف در سطح بین المللی و به ویژه غرب کمی متفاوت است وگاهی حتی همه سازمانهای غیرانتفاعی و خصوصی در این جایگاه قرار می گیرند، از جمله مدارس، موزه ها، اتحادیه های تجاری و سازمانهای غیردولتی. گروهی از صاحبنظران نیز تنها سازمانهایی را که وابسته به توده مردم باشند و فراتر از سطح محلی فعالیت کنند را به عنوانNGO می شناسند(مجیدی و حمیصی: 1392، 46).
همه تعاریفی که در بالا ذکر شد به نوعی از تعاریف سازمانهای مردم نهاد هستند و نمی توان هیچ یک از آنها را نفی نمود، ولی با توجه به قوانین موجود و شرایط فرهنگی هر کشور خواسته یا ناخواسته تغییراتی در ساختار سازمانهای مردم نهاد بوجود می آید که این اتفاق امری طبیعی است. با این همه نوعدوستی و فعالیت داوطلبانه که از مهمترین ویژگیها در سازمانهای مردم نهاد هستند، جزء ثابت و لاینکف تعاریف متفاوت این سازمانها در سراسر دنیا می باشد. اگر چه شکل گیری نسل جدید سازمانهای مردم نهاد در ایران امری نوپاست، ولی در طول همین چند سال اخیر که شاید سابقه آن به بیش از دودهه نیز نرسد، علی رغم رشد چشمگیری که در شکل گیری این سازمانها به وجود آمده، آنها به سرعت به سمت تخصصی شدن حرکت می نمایند. این روند افق روشنی برای آبادانی جوامع بشری می باشد.
1-1-2- سیاست جنایی مشارکتی
مسلما بسیاری از اختلاف نظرهای موجود در در یک رشته علمی، ریشه در مبانی فکری و اعتقادی صاحبنظران آن رشته دارد، به گونه ای که با یافتن آن مبانی، به نحو دقیقتر و موثرتری می توان به حل مسائل موجود در آن علم پرداخت. نام به گونه ای برگزیده می شود که به خودی خود بیانگر هر رشته ی مطالعاتی، عموما محتوای آن رشته باشد و حدود آن را هم مشخص کند. مثال جرم‌شناسی به خوبی گویای محتوا و حدود این رشته است. ولی رشته ی سیاست جنایی از این اصل مستثناست و ابهام‌آمیزی ذاتی در عنوان آن موجب شده‌است که محتوا و حدود این رشته در هاله‌ای از ابهام قرار گیرد(لازرژ: 1375، 23).
بنابراین الزم است معنای مورد نظر آن مشخص شده و تبیین گردد. هر جامعه برای حفظ بقای خود ناچار باید با متخلفان برخورد کرده و آنها جنبه‌ی فردی داشت و توسط خانواده را مجازات نماید. در گذشته مجازاتها نوعا یا قبیله اعمال می شده یعنی بحث عدالت مطرح بوده است. با پیشرفت جوامع و دستیابی آنها به قانون اساسی، قانون اساسی در بدو امر، سخن از بافت سیاسی و حکومتی داشت، لیکن به تدریج متحول و کامل شد تا جایی که تمامی جوانب، حقوق، سیاست و جزئیات جامعه را در برگرفت و اینجا بود که قانون اساسی حاوی خطوط سیاست جنایی نیز گردید. برای سیاست جنایی، معانی متعددی ذکر شده است. لکن هر معنایی در زمره‌ی سیاست‌های کلان حکومت از ویژگی‌های هر سیاست کلان، هماهنگی و انسجام میان عناصر و مولفه‌های آن می باشد(تسلیمی: 1386، 9).
اگر سیاست جنایی را به منزله‌ی تدابیر مواجهه با جرم تلقی کنیم، هیچ حکومتی در طول تاریخ فاقد سیاست جنایی نبوده است، زیرا به هر حال در مقابل جرم، واکنش خاصی داشته است. حتی «عدم واکنش» نیز خود نوعی سیاست جنایی است( الوان: 1379، 2).
1-1-2-1-مفهوم سیاست جنایی
1-1-2-1-1-مفهوم لغوی
اصطلاح «سیاست جنایی» به عنوان یک رشته ی مطالعاتی علمی، نخستین بار توسط آن سلم فون فوئر باخ، به کار رفته است. این عنوان از دو جزء سیاست و جنایی، تشکیل شده‌است. واژه‌ی سیاست در معانی متعددی استعمال می شود. سوس به معنی ریاست است و سیاست نیز در مفهوم «تصدی برای حفظ مصالح مردم» می باشد( ابن منظور: 1408، ج6، 108).
سیاست به معنای اداره‌ی کشور و حکم راندن و رعیتداری است(دهخدا: 1377، ج9، 13869).