سازگاری و مقایسه

دانلود پایان نامه
ارقام الوند و بک کراس در شرایط نرمال بهترتیب با 8/238 میکرومتر و 4/235 میکرومتر بیشترین و ارقام پیشتاز، روشن، امید و چمران در همین شرایط کمترین طول سلول اپیدرمی پایین لما را دارا بودند. تغییرات در ارقام بک کراس و پیشتاز در شرایط مختلف آبیاری معنیدار بود و سایر ارقام تفاوت معنیداری از نظر این خصوصیت نشان ندادند. واکنش این دو رقم به شرایط آبیاری متفاوت بود، رقم بک کراس در شرایط نرمال طول بیشتری نسبت به تنش خشکی داشت و رقم پیشتاز در تنش خشکی بهطور معنیداری نسبت به آبیاری نرمال افزایش نشان داد (جدول 4).
بیشترین طول سلول اپیدرمی پایین گلوم مربوط به ارقام الوند و امید در شرایط نرمال (به ترتیب با 3/211 میکرومتر و 1/202 میکرومتر) و کمترین طول مربوط به رقم شیراز در تنش خشکی بود. واکنش ارقام نسبت به اعمال سطح آبیاری از این نظر نیز متفاوت بود برخی ارقام مانند الوند، پیشتاز و شیراز در شرایط نرمال افزایش معنیداری نسبت به تنش نشان دادند در برخی ارقام مانند بک کراس و چمران، شرایط تنش سبب افزایش معنیدار در طول سلول اپیدرمی پایین گلوم گردید، سایر ارقام واکنش خاصی به شرایط نشان ندادند (جدول 4).
4-1-5- مساحت سلولهای اپیدرمی
مساحت سلولهای اپیدرمی در ریشک، لما و گلوم بهطور معنیداری تحت تاثیر اثر متقابل رقم در آبیاری قرار گرفت. در بین ارقام نیز از این نظر تفاوت معنیداری مشاهده گردید در حالیکه اثر تیمارهای آبیاری از بین این خصوصیات تنها بر مساحت سلولهای اپیدرمی بالای ریشک معنیدار بود (جدول 1).
ارقام یاواروس در تنش خشکی (6399 میکرومترمربع) و شیراز در نرمال (6351 میکرومترمربع) بیشترین و امید در تنش خشکی (1521 میکرومترمربع ) کمترین مساحت سلولهای اپیدرمی بالای ریشک را بهخود اختصاص دادند. در شرایط تنش خشکی رقم روشن با یاواروس و در شرایط نرمال نیز ارقام بک کراس و چمران با شیراز اختلاف معنیداری نشان ندادند. اعمال تنش خشکی منجر به بروز واکنشهای مختلفی در ارقام از نظر مساحت سلولهای اپیدرمی بالای ریشک گردید. ارقام بک کراس، چمران و شیراز با تنش خشکی از این نظر کاهش معنیدار و ارقام روشن و یاواروس با تنش خشکی افزایش معنیداری نسبت به شرایط نرمال نشان دادند (جدول 4).
در شرایط نرمال آبیاری رقم چمران با 5989 میکرومترمربع بیشترین مساحت سلولهای اپیدرمی سطح پایین ریشک را دارا بود و فقط با رقم امید در این شرایط اختلاف معنیداری نشان داد. در شرایط تنش خشکی نیز ارقام ارگ، امید، پیشتاز، روشن و شیراز با این رقم در شرایط نرمال، تفاوت داشتند که از این بین رقم ارگ دارای کمترین میانگین بود (1401 میکرومترمربع ). تنش خشکی تنها در ارقام ارگ و شیراز سبب کاهش معنیدار این صفت گردید و در دیگر ارقام واکنش معنیداری مشاهده نگردید (جدول 4).
از نظر مساحت سلولهای اپیدرمی بالای لما، در شرایط نرمال رقم امید و در شرایط تنش خشکی 78 S بیشترین مقادیر را بهخود اختصاص دادند که تفاوت ارقام چمران، پیشتاز نیز در شرایط نرمال با آنها معنیدار نبود. ارگ در شرایط تنش خشکی دارای کمترین مقدار بود. واکنش ارقام نسبت به تنش خشکی متفاوت بود، بهطوریکه ارقام ارگ، چمران، امید و پیشتاز با تنش خشکی کاهش معنیداری نشان دادند در مقابل رقم 78 Sبا تنش خشکی افزایش معنیداری در صفت مذکور در مقایسه با شرایط نرمال آبیاری نشان داد (جدول 4).
بک کراس در آبیاری نرمال با میانگین 9796 میکرو متر مربع افزایش معنیداری در مساحت سلولهای اپیدرمی پایین لما نسبت به سایر ارقام در اعمال تنش خشکی مختلف نشان داد و رقم چمران در شرایط تنش خشکی با 4629 میکرو متر مربع کمترین میانگین را برای صفت مذکور دارا بود. ارقام الوند و پیشتاز با اعمال تنش خشکی افزایش معنیداری در این صفت نشان دادند در حالیکه رقم بک کراس در شرایط نرمال نسبت به تنش خشکی برتری معنیداری نشان داد.
مساحت سلولهای اپیدرمی بالای گلوم رقم روشن در آبیاری نرمال (9957 میکرومترمربع) افزایش معنیداری نسبت به سایر ارقام در تیمارهای آبیاری مختلف نشان داد و شیراز در تیمار تنش خشکی (1796 میکرو متر مربع ) کمترین مساحت را داشت. رقم امید در شرایط نرمال بهطور معنیداری مساحت کمتری در سلول های اپیدرمی بالای گلوم داشت در مقابل رقم روشن در این شرایط افزایش معنیدار نسبت به تنش خشکی نشان داد. واکنش سایر ارقام در شرایط مذکور معنیدار نبود (جدول 4).
از نظر مساحت سلولهای اپیدرمی پایین گلوم، ارقام چمران و بک کراس بهترتیب با 7478 میکرومترمربع و 7005 میکرومترمربع در شرایط تنش خشکی، و ارقام روشن و بک کراس در شرایط نرمال بهترتیب با 6934 میکرومترمربع و 6563 میکرومترمربع بیشترین مساحت را داشت که رقم امید در تنش خشکی (6215 میکرومترمربع) نیز تفاوت معنیداری با این ارقام نشان نداد. کمترین مساحت مربوط به رقم شیراز در شرایط تنش خشکی بود (1629 میکرومترمربع) . ارقام بک کراس و چمران در تنش خشکی نسبت به آبیاری نرمال، افزایش معنیداری در مساحت سلولهای اپیدرمی پایین گلوم نشان دادند، این در حالی است که روشن وبک کراس در شرایط نرمال نسبت به تنش برتری معنیدار داشتند. سایر ارقام پاسخ معنیداری به اعمال تنش خشکی نشان ندادند (جدول 4).
کاهش در اندازه سلول اپیدرمی تحت شرایط تنش رطوبتی ممکن است به عنوان مکانیزم سازگاری با خشکی در نظر گرفته شود (81).
جونز و همکاران کوچکتر شدن سلول‌های اپیدرمی را درLolium perenne در اثر تنش آب گزارش دادند(64). آرتمیوس و گئورگ گزارش کردند؛ که اندازه سلول‌های اپیدرمی و مزوفیل در برگ دو رقم زیتون تحت شرایط کاهش آب به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد(44). در سورگوم مساحت سلول های اپیدرم بالایی برگ در شرایط تنش خشکی 20-18 درصد نسبت به شرایط نرمال آبیاری کاهش یافته است (71).
جدول 3- مقادیر میانگین خصوصیات مختلف آناتومیکی ریشک در ارقام مختلف گندم رشد یافته تحت شرایط نرمال و تنش خشکی
تعداد ردیف روزنه تعداد
روزنه رقم
پایین لما بالای لما پایین گلوم بالای گلوم پایین ریشک بالای ریشک پایین لما بالای لما پایین گلوم بالای گلوم پایین ریشک بالای ریشک
3/67bc 2/67abc 3/17cde 2/33bc 2/83d 2/33bcd 10/83bcd 7/83bc 7/83e 5/50e 11/83c 9/33b الوند
4/50abc 3/67a 5/17ab 2/50bc 3/17bcd 2/83b 16/33a 8/50b 14/00abc 8/17bc 20/00a 14/17a ارگ
3/33bc 1/67c 3/83cd 3/17ab 4/17ab 3/67a 9/67cd 5/83d 12/00cde 7/50cd 18/83a 15/50a بک کراس
5/83a 2/50bc 4/17bc 2/50bc 3/33bcd 2/00cd 12/17a-d 6/33cd 12/67bcd 6/00de 13/17bc 7/50b چمران
4/83ab 3/00ab 4/33bc 2/50bc 4/00abc 2/67bc 14/00abc 8/83ab 13/67abc 7/67c 14/17bc 8/83b امید
4/67ab 3/67a 5/67a 3/17ab 4/83a 2/33bcd 14/83ab 10/33a 16/83ab 10/17a 16/50ab 11/00b پیشتاز
3/33bc 0/00d 2/33e 1/17d 2/67d 1/83d 8/17d 0/00e 7/67e 3/00f 14/17bc 7/83b روشن
3/33bc 1/83c 2/67de 1/50cd 3/00cd 2/83b 8/67d 5/83d 8/50de 3/83f 13/50bc 10/67b S78
4/17bc 3/17ab 4/00bc 3/83a 3/17bcd 2/17bcd 11/33bcd 8/83ab 17/67a 9/67ab 11/33c 8/17b شیراز
2/83c 0/00d 3/83dc 3/00ab 3/50bcd 2/50bcd 9/17d 0/00e 14/00abc 7/00cde 12/17c 7/83b یاواروس
در هر ستون داشتن حرف مشترک بیانگر عدم اختلاف معنیدار براساس آزمون چند دامنهای دانکن در سطح احتمال 5 % میباشد/