سیاست ها و خط مشی های مدیریت و مدیریت ریسک نقدینگی

دانلود پایان نامه

هر یک از این اجزا خود شامل جنبه کلی و خاصی از ریسک بازار است که از ساختار پر تفوی خاص بانک منشعب می شود . علاوه بر ابزارهای استاندارد ، ریسک بازار شامل ابزارهای گوناگون مشتقه نظیر اختیارات معامله ، اوراق مشتقه سهام و یا اوراق نرخ بهره و ارز نیز می شود .
2-3-6- ریسک نرخ بهره
کلیه مؤسسات مالی با ریسک نرخ بهره روبرو هستند . زمانی که نرخ بهره تغییر می کند هزینه ها و درآمدهای بانک ، ارزش دارایی ها ، بدهی ها وضعیت اقلام خارج ترازنامه نیز دستخوش تغییر و تحول می گردد . تاثیر این گونه تغییرات نیز در کل درآمد و سرمایه بانک منعکس خواهد شد . ریسک نرخ بهره اساسا از نوع ریسک رایج مالی محسوب می شود . بط.ر کلی ریسک نرخ بهره سیاست ها ، خط مشی و تکنیک های خاصی را برای مبارزه می طلبد . مهمترین ریسک نرخ بهره ، نرخ بندی مجدد بهره در اثر تغییرات زمان سررسید می باشد .
2-3-7- ریسک نرخ ارز
ریسک نرخ ارز حاصل تفاوت های موجود بین قیمت ارز رایج یک کشور و سایر ارزها می باشد و در اثر نوسانات نابرابر نرخ های ارز ایجاد می شود . این نوع ریسک ممکن است در طول دوره ای که بانک دارای قراردادهای داخل یا خارج از ترازنامه ، چه به صورت نقدی و چه به صورت سلف بر یک ارز خاص باشد ، در اثر تغییرات نامساعد نرخ ارز بانک را متحمل زیان کند.
اخیرا وجود بازارهایی با نرخ های ارز شناور ، به صورت یک قاعده کلی درآمده که این امر منجر به افزایش بروز ریسک نرخ ارز و فرصت های معاملات مخاطره آمیز شده است . سستی در کنترل و مهار ریسک نرخ ارز و بی ثباتی های فرامرزی سرمایه ، خود انگیزه مهمی در رشد بی رویه بازارهای مالی و بین المللی گردیده و حجم و رشد معاملات ارزی جهانی به رشد تجارت بین المللی و جریانات سرمایه سرعت بخشیده و منجر به پایداری بیشتر نرخ ارز و در نتیجه بروز ریسک نرخ ارز شده است .
ریسک نرخ ارز در نتیجه نابرابری میان ارزش دارایی ها و آن بخش از سرمایه و بدهی هایی است که بر حسب ارز نگهداری می شوند . نابرابری میان دریافت ها و پرداخت های ارزی که بر حسب پول داخلی بیان می شود نیز موجب ایجاد ریسک نرخ ارز می شود . این نابرابری همچنین ممکن است در بین پرداخت ها و دریافت های فرعی و اصلی نیز وجود داشته باشد.
2-3-8- ریسک نقدینگی
یکی از مهمترین ریسک های بازار مالی ، ریسک کمبود نقدینگی برای ایفای تعهدات مالی است . این ریسک بیانگر آن است که بانک برای پرداخت مطالبات خود ، از منابع نقدی یا دارایی قابل فروش کافی بهره مند نباشد .
مدیریت ریسک نقدینگی به درجه عمق اعتقاد در سیستم بانکداری بر می گردد . زمانی افت نقدینگی در یک موسسه مالی بازتاب وسیعی می یابد اهمیت نقدینگی از سایر موضوعات در موسسه پیشی می گیرد . بانک ها ذاتا شرایط بدهی های خود را تغییر داده تا به سر رسیدهای متفاوت دارایی در ترازنامه دست یابند . به همین منوال باید قادر باشند که از عهده تعهدات خود نظیر سپرده ها در زمان سر رسید آنها برآیند . جریانات داخلی و خارجی وجوه ضرورتا در برنامه ها منعکس نشده و ممکن است در زمان های مختلف تغییر کنند . در نتیجه بانک با نابرابری نقدینگی مواجه می شود که بایستی بلافاصله از سیاست ها و خط مشی های مدیریت ریسک نقدینگی خود استفاده نماید . ریسک نقدینگی زمانی مطرح می گردد که بانک به علت کافی نبودن وجوه قادر به انجام تعهدات خود نمی باشد .
2-3-9- ریسک قانونی
ریسک قانونی عبارتست از ریسکی که طی آن سیستم قانونی دارایی های سهامداران و سپرده گذاران بانک ها را تهدید نماید. بعنوان مثال ، این نوع ریسک مسائلی همچون طرح دعوی حقوقی بر علیه بانک ها را در بر می گیرد . اگرچه به نظر می رسد این موضوع کمی بی ربط بوده و برآورد آن تقریبا غیر ممکن به نظر می رسد ، ولی مقوله ای از ریسک است که باید مد نظر مدیریت بانک قرارداشته باشد .
2-3-10- ریسک منابع انسانی
این ریسک به سیاست های پرسنلی یک شرکت نظیر استخدام ، آموزش ، انگیزش و حفظ کارمندان مربوط می شود . ریسک منابع انسانی مواردی مانند ریسک از دست دادن کارکنان کلیدی و ریسک انگیزش ناکافی را شامل می شود .
2-3-11- ریسک محصول
احتمال منسوخ یا غیر رقابتی شدن خدمات مالی را ریسک محصول می گویند . بعنوان مثال بکارگیری دستگاه های خودپرداز که همزمان از سوی شرکت های سازنده و بانک ها گسترش یافت یکی از موارد ریسک محصول به شمار می رود . وقتی برتری دستگاه های خودپرداز شرکت ها بر دستگاه های بانک ها به اثبات رسید بانک ها با چنین ریسکی مواجه می شوند .
2-4- رویکردها و ابزارهای مدیریت ریسک در بانک
گستره مدیریت ریسک بسیار وسیع بوده و می توان این مباحث را به در بخش رویکردها و ابزارهای مورد استفاده تقسیم نمود . بنابراین با توجه به نوع دارایی ها و ترکیب آن مشخص می شود که کدامیک از رویکردهای مدیریت ریسک مناسب تر می باشد . سپس می توان تعیین نمود که در اجرای رویکرد مورد نظر از چه ابزارهایی می توان استفاده نمود . بطور کلی مجموعه اقدامات مدیریت ریسک را می توان به 3 رویکرد اصلی تقسیم نمود که هریک دارای ابزارهای متفاوتی می باشد . این ابزارها بیانگر چگونگی اجرای هر یک از رویکردهای منتخب می باشند.(مدیریت ریسک اعتباری- فلاح شمس و رشنو)
2-4-1- حذف و اجتناب
بخشی از ریسکی که در معاملات و دارایی های مالی بانک ضروری نیست و یا مواردی که متناسب با ویژگی دارایی های مالی آن نیست قابل حذف می باشد . با استفاده از فروش در بازار نقد و یا استفاده از ابزارهای مشتقه می توان ریسک های سیستماتیک بانک را کاهش داده و از این طریق پوشش های لازم برای چنین ریسک هایی ایجاد نمود .
یکی دیگر از روش های حذف و اجتناب از ریسک ، متنوع نمودن ترکیب دارایی ها خصوصا پرتفوی تسهیلات اعتباری می باشد . متنوع کردن پرتفوی موجب حذف ریسک های غیر سیستماتیک با ریسک های خاص عملیات بانک می گردد . همچنین بانک ها از طریق خرید بیمه در شکل اختیار معامله نیز می توانند از پذیرش ریسک اجتناب نمایند . بعنوان مثال بانک می تواند پرتفوی دارایی های خود را در مقابل ریسک وقایع بیمه نماید .
بانک ها از طریق تدوین خط مشی فعالیت ها و کسب و کار خود می توانند از پذیرش ریسک اجتناب نمایند . بعنوان مثال بانک ها با تعیین استانداردهای نظارت و پیگیری مطالبات از مشتریان کنترل فرآیند و تعیین استاندارد و رویه های اعطای تسهیلات ، بخش زیادی از ریسک اعتباری و عملیاتی خود را کاهش می دهند .