سیر تحول کاربرد سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات

دانلود پایان نامه
در این فصل سعی شده است تا به تعاریف مختلف موجود برای استراتژی فناوری اطلاعات، سیستم‌های اطلاعات، کارکردها یا زیرسیستم‌های فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی پرداخته شود و در انتهای فصل به بررسی تحقیقاتی که با عناوین نزدیک به عنوان این پژوهش صورت گرفته است، پرداخته شود.

2-2- پیدایش‌ و سر تحول فناوری اطلاعات در سازمان‌ها

به‌منظور مدیریت مؤثر و استراتژیک سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات، پیش از هر چیز لازم است که با روند تحول نقش و کاربرد سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان‌ بیشتر آشنا شویم. طبیعی است که سازمان‌‌ها خواهان دقت و بلندنظری بیشتری در سرمایه‌گذاری‌های سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات خود هستند. وضعیت موجود آنها ریشه در تصمیمات و اقدامات دیروز آنها دارد. شاید برخی از آنها آرزو کنند که از نو برای سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات برنامه‌ریزی کنند؛ اما متاسفانه وجود سیستم‌های قدیمی به ما یادآوری می‌کند که چنین آرزوهایی دور از واقعیت است و سیستم‌ها و سخت‌افزارهایی که اکنون به ما ارث رسیده است، حاصل همان تصمیمات و اقدامات پیشین ما بوده است. بسیاری از بانک‌ها، شرکت‌های بیمه و سازمان‌های بزرگ ملی و جهانی، هنوز به سیستم‌هایی وابسته هستند که برای اولین بار نزدیک به 20 تا 30 سال پیش ایجاد شده‌اند. این را هم می‌دانیم که چیزی که دیروز سبب موفقیت ما شده است، لزوماً در آینده عامل موفقیت ما نخواهد بود، مگر آنکه قابلیت‌ها و دانش ما در طول زمان رشد و توسعه یافته باشد. یادگیری از تجربیات گذشته اعم از موفقیت‌ها و شکست‌های کسب شده، بخش مهمی از رویکرد استراتژیک می‌باشد. ارل نکته‌ای را در پژوهش‌های خود متذکر شده است مبنی بر این که، قابلیت‌های نهفته در سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات بیشتر از طریق تجربه و سعی و خطا به‌دست آمده و هرگاه سازمان‌ها با چالشی مواجه شده‌اند مجبور به یافتن راهکاری برای رفع آن بوده‌اند. بدین گونه مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات به طور مرتب در حال یادگیری است.
نیروهای متعددی بر پیشبرد و تحول کاربرد سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در سازمان‌ها مؤثر بوده‌اند. ارتباط و وزن هر یک از آنها در طول زمان متفاوت بوده است، همچنین از سازمانی به سازمانی دیگر، این نیروها متفاوت بوده‌اند. نیروهایی مانند قابلیت‌های فناوری، اقتصاد فناوری، کاربردهای در دسترس و امکان پذیر آن، مهارت‌ها و توانایی‌های موجود در داخل سازمان یا بیرون سازمان برای توسعه و ایجاد کاربردها؛ مهارت‌ها و توانایی‌های موجود در سازمان برای به‌کارگیری کاربردها و فشار بر سازمان‌هایی خاص و یا بر صنعتی خاص برای بهبود عملکرد خود؛ بخشی از نیروهای شناخته شده‌ای هستند که بر این تحول و سیر پویا تاثیر بسزایی گذاشته‌اند.
جدول 1-1- نیروهای مهم تاثیرگذار بر رشد کاربرد فناوری اطلاعات (وارد و پپارد 2002)
قابلیت‌های فناوری
اقتصاد فناوری
کاربردهای در دسترس و امکان پذیر فناوری
مهارت‌ها و توانایی‌های موجود برای توسعه و ایجاد کاربردها
مهارت‌ها و توانایی‌های موجود در سازمان برای به‌کارگیری کاربردها
فشار بر سازمان‌هایی خاص و یا بر صنعتی خاص برای بهبود عملکرد خود
2-2-1- سیر تحول کاربرد سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات
سیستم‌ها و فناوری‌های اطلاعاتی از بدو ورود خود به دنیای سازمان‌ها و کسب‌وکارها، سیر تحول و تغییر پرشتابی را داشته‌اند. این تغییر و تحول شتابان را از چند منظر می‌توان مورد مداقه قرار داد. نخست از منظر کاربردها و کارکردهای سیستم‌ها و فناوری‌های اطلاعاتی در سازمان‌ و سپس از منظر تحولات فناورانه (تکنولوژیک) مرتبط و یا تغییر در نقش واحد فناوری اطلاعات در سازمان‌ها. شناخت این سیر تحول به ما کمک خواهد کرد تا بتوانیم روند و سیر بلوغ سازمان‌ها در کاربرد سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات را بهتر درک کنیم. در این قسمت سیر تحول سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات از منظرهای متفاوت به طور اجمالی معرفی می‌شود.
سیر تحول تکنولوژیک و سخت‌افزاری در این حوزه را می‌توان به پنج دوره تقسیم کرد:
1- عصر نخستین: سال‌های پیش از 1960
2- عصر کامپیوترهای مین فریم : دهه 60 و 70 میلادی
3- عصر پیش از کامپیوترهای شخصی: دهه 60 و 70 میلادی