شاخص قیمت مصرف کننده و شاخص قیمت تولیدکننده

دانلود پایان نامه

کاهش ارزش اسمی رسمی زمانی رخ میدهد که تحت یک رژیم نرخ ارز ثابت ، نرخ ارز( قیمت پولهای خارجی) رسما افزایش یابد . پس کاهش ارزش اسمی رسمی بدین معناست که خارجیان بابت پولی که ارزشش کاهش یافته است ، مبلغ کمتری میپردازند و از طرف دیگر ساکنین کشوری که از آن کاهش ارزش اسمی رسمی صورت گرفته باید مبلغ بیشتری در قبال پولهای خارجی بپردازند به همین ترتیب کاهش نرخ ارز تحت یک نظام نرخ ارز ثابت را افزایش ارزش اسمی رسمی پول میگویند.
1-7-1-3-کاهش ارزش بازاری یا غیر رسمی – افزایش ارزش بازاری یا غیر رسمی
تحت رژیم نرخ ارز شناور ، تغییرات نرخ ارز اصطلاحا کاهش و یا افزایش بازاری نامیده میشود. در یک نرخ ارز شناور زمانی با کاهش ارزش بازاری یا غیر رسمی پول مواجه میشویم که بر حسب پولهای خارجی ، قیمت پول داخلی ارزانتر شده باشد. برعکس زمانی ارزش غیر رسمی یک پول افزایش مییابد که قیمت مبادلهای آن برحسب پول خارجی افزایش یابد. در این حالت نرخ ارز به صورت آزاد و شناور بوسیله نیروهای بازار تعیین میشود و مقدار آن با تغییر در سیاستهای کلان اقتصادی تعدیل میگردد.
1-7-1-4-اهمیت نرخ ارز و نوسانات ارزی
اگر چه به ظاهر نرخ ارز در واقع نرخ سادهای مینماید که نشانگر نرخ برابری دو پول داخلی و خارجی است اما از نظر تحلیلی و در عمل کم و کیف این نرخ اثرات بسیار عمیقی در عرصههای مختلف اقتصادی ، اجتماعی و … داشته و دارد.
دستاندرکاران مباحث اقتصادی به خوبی واقف هستند که در مباحث اقتصادی آنچه حائز اهمیت است نه قیمتهای مطلق بلکه قیمتهای نسبی است و چون نرخ ارز نیز چیزی جز قیمت نسبی پولهای داخلی و خارجی نیست ، بنابراین در مباحث اقتصادی مورد توجه و دارای اهمیت میباشد. پس علت اصلی اهمیت نرخ ارز آن است که این نه یک قیمت مطلق بلکه یک قیمت نسبی است. به زبان سادهتر ، نرخ ارز قیمت نسبی پول خارجی به پول داخلی است که افزایش(کاهش) آن از یک سو باعث ارزانتر (گرانتر) شدن کالاهای داخلی برای خریداران خارجی گشته و از سوی دیگر کالاهای وارداتی را برای مصرفکنندگان داخلی گرانتر (ارزانتر) خواهد نمود. بوضوح میتوان ادعا نمود که تخصیص منابع نیز در همین جهت شکل خواهد گرفت و الگوی مصرف کالای داخلی وارداتی نیز در همین امر متاثر خواهند شد . در اینجا به اجمال به نوسانات ارزی و اهمیت این نوسانات پرداخته میشود. نوسانات گسترده و وسیع نرخ ارز بدون توجه به زیرساختها و عواملی نهادی موجود در هر کشور میتواند عواقب بسیار نامطلوبی در پی داشته که یکی از این عواقب میتواندتورمهای بسیار شدید و لجام گسیختهای باشد که بافتهای تولیدی و سرمایهگذاری را فلج نموده و به ضعف اقتصادهای در حال توسعه دامن بزند. اگر نرخ ارز نوسانات شدیدی را ظاهر سازد صادرکنندگان و واردکنندگان بسته به میزتن خطرگریزی و وضعیت بازار داخلی میتوانند به یکی از حالات زیر متوسل شوند:
اول آنکه برخی از آنان بطور کلی دست از چنین معاملاتی برخواهند داشت . دوم آندسته از صادرکنندگان یا وارد کنندگان که معاملات را منقطع نمیسازند اما برای جبران آنچه اتفاق افتاده سود بیشتری مطالبه میکنند و چون عرضه و تقاضای هر کشور جزء کوچکی از عرضه و تقاضای کل را تشکیل میدهند و کشور مذبور قدرت تعیین قیمتهای جهانی را ندارد از این رو دستاندرکاران تجارت خارجی این این افزایش سود را با فروش گرانتر به خریداران داخلی تامین خواهند کرد و این امر به افزایش قیمتهای داخلی و تورم دامن خواهد زد. بنابراین و بطور اجمالی باید گفت که نوسانات نرخ ارز منجر به کاهش تولید داخلی ، افزایش قیمتها ، ایجاد تورم و تهدید تجارت خارجی خواهد شد.
1-7-2-شاخص قیمت
شاخص کمیتی است که به عنوان نماینده کمیتهای همگن متعدد بکار میرود و میتواند جهت و میزان تغیر کمیتهای مورد نظر را در طول زمان نشان دهد. به طور مثال برای تعیین تغییرات بهای کالاهای موجود در گروه کالاهای خوراکی میتوانیم با ارائه نوعی شاخص مشخص کنیم که در مجموع قیمت کالاهای یک گروه چگونه تغییر کرده است.
بنابراین اولین ویژگی یک شاخص این است که به عنوان نماینده از چندین کمیت همجنس مورد استفاده قرار میگیرد . دومین ویژگی آن نیز این است که معمولا این کمیت برحسب مقدار آن در سال پایه سنجیده میشود. مقدار شاخص برای سال پایه را معمولا 100 فرض میکنند.
شاخصهای قیمت سطوح و تغییرات در قیمتهای خاص و یا گروهی از قیمتها را اندازه گیری میکنند. هنگامی که شاخصهای قیمت برای تبدیل ارقام قیمتهای جاری به قیمتهای ثابت مورد استفاده قرار میگیرند این شاخصها تعدیل کننده قیمت نامیده میشوند. همچنین از شاخصهای قیمت برای اندازهگیری تورم استفاده میشود.
برای محاسبه شاخص قیمت نمیتوان از میانگین معمولی قیمتها استفاده نمود. بنابراین باید به هر کالا متناسب با اهمیت آن کالا در تولید یا مصرف ، وزن و ضریب متفاوتی داده شود تا در نتیجه این امر کالاهایی که ممکن است در مجموع تولید یا مصرف نقش اساسی نداشته باشند ولی قیمت آنها بالا باشد یا تغییرات زیادی داشته باشد ، نتوانند بر کل شاخص اثر قابل ملاحظهای اعمال نمایند.
همچنین شاخص قیمتها تنها باید منعکس کننده تغییرات سطح قیمتها باشد . یعنی مقادیر کالاها برای سالهای مختلف باید یکسان فرض شود. برای محاسبه شاخص قیمتها از چند روش استفاده میشود که از جمله این روشها میتوان به روش لاسپیرز ، روش پاشه و روش فیشر اشاره نمود.
1-7-2-1-شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی(CPI)
شاخص قیمت خرده فروشی هزینه سبدی از کالا و خدمات خریداری شده از سوی یک خانوار متوسط را ارزیابی میکند که ترکیب و اوزان سبد معمولا بر مبنای ارزیابی عادات مخارج خانواده یا خانوارها قرار دارد.
بنابراین CPI برای سنجش سطح عمومی قیمتهای خرده فروشی کالاها و خدماتی است که توسط خانوارهای شهری کشور مصرف میشود. نظر به اینکه قیمتهای خرده فروشی بهایی است که خانوارها برای کالاها و خدمات مصرفی میپردازد ، این شاخص بیانگر سطح هزینه زندگی و تغییرات آن است.
در صورتی که کالاهای یارانهای و کالاهایی که قیمت آن تحت کنترل دولت است در محاسبه شاخص قیمت مصرف کننده منظور شود ، تورم قیمت مصرف کننده را کمتر گزارش میدهد.
1-7-2-2-شاخص قیمت تولیدکننده(PPI)
شاخص قیمت تولیدکننده ، قیمت کالاهای تولید داخلی را در محل کارخانه ارزیابی میکند. اغلب شاخصهای قیمت تولیدکننده ، قیمتهای بازده کالاها را پوشش میدهد. اگر چه برخی از کشورها شاخص قیمت دادهها برای مواد خام خریداری شده توسط صنعت را نیز تهیه میکنند.
1-7-3-اثر اشاعهای نرخ ارز
اثر اشاعهای نرخ ارز عبارتست از:مقدار تغییر در قیمتهای محلی در ازای یک واحد تغیر در نرخ ارز(گلدبرگ و کنتر،1970)