شاخص قیمت مصرف کننده و نوسانات نرخ ارز

دانلود پایان نامه

یکی از موضوعاتی که بسیار مطرح است و تاکید می شود این است که رابطه ی نرخ ارز و تورم متناسب است، بنابراین متناسب با قیمت و تورم نرخ ارز هم باید تغییر کند . اساسا این رابطه مقتضای نظریه ی برابری قدرت خرید در مورد تعیین نرخ ارز است ، اما در عمل اینگونه نیست و این رابطه به طور متناسب شکل نمی گیرد.
به طور کلی مبنای ،هزینه های تولید و قیمتهای تمام شده است .لذا قیمت تمام شده در رقابت پذیری بازاری کالاها در سطح تجارت بین الملل بسیار مهم است . به طوری که کشورها برای تامین رقابت پذیری بازاری سعی می کنند قیمت کالاهای خود را تثبیت کرده یا حتی کاهش دهند .بعد از تامین کیفیت و روز آمدی بازارها این قیمت تمام شده است که برای رقابت پذیر شدن بین المللی کالاها حرف اول را میزند . کشورهایی مثل اعضای اتحادیه اروپا،ژاپن و کره جنوبی در دهه های اخیر سعی کرده اند علاوه بر ارتقای فنی، ایجاد نوآوری و بالا بردن کیفیت کالای خود ،از طریق ثبات قیمت تمام شده نیز صادرات خود را ارتقا داده و مزیت رقابتی کسب کنند اما در اقتصاد ایران وضعیت متفاوت است . قیمت تمام شده کالاها در اقتصاد ایران کاملا بی ثبات است . این بی ثباتی ،خود مولود بی انضباطی بنگاهها ،سوء مدیریت و تعیین بی مبنای قیمت نهاده ها و کالاهای واسطه است .رقابت پذیری فنی و کیفی هم در اقتصاد ایران تامین نیست.
بسیاری از صاحب نظران و افراد ذینفع چاره را در این می بینند که نرخ ارز را بالا ببریم تا هم کمبودهای فنی و کیفی و هم بی ثباتی قیمت تمام شده را جبران نموده و رقابت پذیری را برایمان تامین کند. براین اساس این کار را باید به دفعات تکرار کنیم چون در هر دو زمینه ، رقابت پذیری کالاهای تولید داخلی در معرض تهدید قرار دارد . این آسان ترین روش علاج کوتاه مدت برای درمان این مشکل است اما هزینه های زیادی را هم بر اقتصاد تحمیل می کند و اقتصاد را در مارپیچ هزینه های تولید و نرخ ارز گرفتار می کند.
تاثیر نوسات نرخ ارز هم برای سیاست گذارن و هم برای جامعه ی دانشگاهی مهم است .
جفری در مقاله ای با عنوان اثر اشاعه نرخ ارز در پاکستان(2010)بیان می کند که: تغیرات نرخ ارز می تواند از کانالهای مستقیم و غیر مستقیم بر قیمتهای داخلی اثر بگذارد. کانال مستقیم به این ترتیب که یک افزایش در نرخ ارز می تواند باعث افزایش در قیمتهای تمام شده در داخل شود که این کالاها می توانند شامل کالاهای نهایی یا مواد اولیه باشند. اما کانال غیر مستقیم به این گونه است که افزایش نرخ ارز باعث ارزانتر شدن کالاهای داخلی برای خارجیان می شود در نتیجه تقاضای آن افزایش می یابد و به این ترتیب قیمتهای داخلی افزایش خواهد یافت و از آنجا که دستمزدهای اسمی در کوتاه مدت ثابت است باعث کاهش دستمزدهای حقیقی خواهد شد و باز هنگامی که دستمزدهای واقعی در طول زمان به سطح واقعی خود برسد هزینه ی تولید را افزایش می دهد و سطح قیمتها به طور کلی افزایش می یابد.
میزان انتقال تغییرات نرخ ارز بر قیمتها به نوع شاخص مورد استفاده و نحوه ی قیمت گذاری کالاها در بازارها بستگی دارد بدین صورت که راهبردهای قیمت گذاری مختلف نظیر قیمتهای رایج تولیدکننده که در آن قیمت گذاری بر اساس پول کشور تولیدکننده می باشد ،قیمتهای رایج محلی که در آن قیمت گذاری بر اساس پول کشور مصرف کننده صورت می گیرد و نیز راهبردهای دیگری که در بین این دو حد نهایی قرار می گیرند.
با توجه به اهمیت موضوع نرخ ارز و ساز و کار اشاعه ی آن به شاخص قیمتها تمرکز و توجه بیشتری بر ساز و کار انتقال آن به شاخص قیمتها صورت می گیرد . در ارتباط با نحوه ی انتقال تغییرات نرخ ارز به شاخص قیمتها قابل ذکر است که اولین بار “دورنبوش” (1987) به طور دقیق و با استفاده از مدل به این موضوع پرداخته است به عبارتی مطالعه دورنبوش پایه گذار سایر مطالعات درباره ی نحوهی اشاعه ی نرخ ارز بر قیمتها بوده است.
1-2- شرح مسئله و بیان سوالهای اصلی پژوهش
تجزیه و تحلیل منشا فشارهای تورمی یکی از مهمترین مسائلی است که علم اقتصاد در سالیان اخیر در پیش روی خود داشته است . یکی از اهداف پژوهش حاضر بررسی راجع به یکی از عوامل عمده متعدد است که به نظر میرسد منشا شتابدهنده روند صعودی قیمتها باشد . امروز اثرگذاری نوسانات نرخ ارز بر شاخص قیمتها و تورم در سطوح کلان و ملی یکی از رایجترین مباحث در بحثهای اقتصادی است. مطالعاتی از این دست تلاشی است ماورای تلاشهای محدود یا گسترده در تئوریهای مطرح شده گذشتگان. امروز این نکته بهطور گسترده مطرح میشود که قیمتهای داخلی تمایل دارند هرچه سریعتر با قیمتهای خارجی و نرخهای ارز از طریق تغییر در انتظارات ، منطبق و تعدیل شوند.
لذا در واقع در غالب سوالات زیر قصد داریم به بحث راجع به اثرات اشاعه ای نرخ ارز بر تورم بپردازیم:
1-مقدار و سرعت اثر اشاعه ای نرخ ارز چقدر است؟
2-آیا اثر اشاعه ای نرخ ارز به انتخاب معیار نرخ ارز بستگی دارد؟
3-آیا اثر اشاعه نرخ ارز در شاخص قیمت مصرف کننده نسبت به شاخص قیمتی تولید کننده متفاوت است؟
1-2-1-فرضیات پژوهش
الف) اثر اشاعه نرخ ارز در تورم زیاد و سریع است.
ب) اثر اشاعه ای دلار از یورو بیشتر و سریعتر است.
ج) اثراشاعه نرخ ارز در شاخص قیمتی تولیدکننده نسبت به شاخص قیمتی مصرف کننده متفاوت است.
1-3-ضرورت انجام تحقیق
یکی از مهمترین مسائل اقتصادی مسئله تورم است . تورم در دهه های اخیر بویژه پس از جنگ جهانی دوم ذهن بسیاری از سیاستگذاران و اقتصاد دانان را به خود جلب نموده و طیف وسیعی از ادبیات اقتصادی را به خود اختصاص داده است . توجه به تورم و جلو گیری از افزایش بی رویه قیمتها به دلیل ایجاد ثبات اقتصادی و امنیت اقتصادی دارای اهمیت است . تورم در سطح بالا علاوه بر آنکه نظام قیمتها را مختل می کند موجب کاهش پس اندازها ، از بین بردن انگیزه سرمایه گذاری ، تحریک فرار سرمایه از بخشهای واقعی به سمت فعالیتهای سفته بازی و نهایتا کند شدن رشد اقتصادی می گردد. از دیگر اثرات تورم می توان به توزیع ثروت و درآمد به نفع افراد ثروتمند و به ضرر افراد فقیر بدون توجه به ضابطه کار و کارایی اشاره کرد . چنین توزیع مجددی در بسیاری از موارد از نظر اجتماعی عادلانه نیست که می تواند آثار روانی خاص و بسیار مضری را در سطح جامعه بوجود آورد و باعث کاهش سریع و اساسی کارایی تولید گردد . همچنین تورم قیمت نسبی کالاها و خدمات صادراتی کشور در بازارهای صادراتی را افزایش داده و قیمت نسبی کالاها و خدمات واردی به کشور را کاهش می دهد که این امر باعث کاهش صادرات و افزایش واردات می گردد که منجر به عدم تعادل در تراز پرداختهای کشور می شود.بنابراین با توجه به اثرات گسترده تورم بر تمامی ساختارهای اقتصادی و اجتماعی جامعه بسیار روشن است که امروزه تورم به عنوان یک معضل اقتصادی مورد توجه بسیاری از محققین قرار بگیرد.
در اقتصاد ایران طی سه دهه اخیر نوسانات نرخ تورم قابل ملاحظه بوده است.افزایش سریع سطح قیمتها طی چند سال گذشته تورم را به صورت یکی از مشکلات عمده اقتصادی ایران تبدیل کرده است. بنا به تعریف هاربرگر تورم زمانی مزمن و دارای سختی است که اقتصاد برای دوره های حدودا 10 ساله تورمی بیش از 20% داشته باشد .در ایران متوسط نرخ تورم طی 20 سال گذشته بیش از 20 % بوده است به این ترتیب تورم در ایران به نوع مزمن آن تبدیل گشته است . بنابراین شناخت عوامل تشکیل دهنده تورم و کنترل آن گامی مثبت در جهت دستیابی به ثبات و رشد پایدار اقتصادی است.
همانگونه که بیان گردید نرخ ارز یکی از متغبرهای مهم در نظام اقتصادی است که نوسانات آن به طور گسترده بر متغیرهای مختلف اقتصادی از جمله صادرات ، واردات ،توزیع درآمد ، تخصیص منابع و سطح عمومی قیمتها تاثیر می گذارد.کاهش ارزش پول از طریق تاثیر بر هزینه به دلیل افزایش قیمت داده های واسطه ای باعث ایجاد تورم می شود.همچنین به دلیل افزایش تقاضا برای کالاها تولید داخل به دلیل افزایش قیمت نسبی کالاهای خارجی به داخلی موجب افزایش سطح عمومی قیمتها می شود.