صرفه های ناشی از مقیاس و تولید ناخالص داخلی

دانلود پایان نامه

قلمرو زمانی
اطلاعات ثانویه این تحقیق از سالهای 2001 تا 2011 می باشد.
قلمرو مکانی
قلمرو مکانی این تحقیق شامل 10 کشوری است که طی سالهای مورد مطالعه بیشترین حجم تجارت با ایران را داشته اند.و عبارت است از: امارات متحده عربی– چین– جمهوری کره– ترکیه–سوئیس– آلمان – هند – ایتالیا – فرانسه – ژاپن – انگلیس – عراق و افغانستان .
3-4-بررسی و تحلیل آماری متغیرهای تحقیق
سعی شده است ،ساختار مدل به گونه ای باشد که عوامل مؤثر بر پتانسیل تجاری کشور ایران با کشورهای را تشریح نماید.لذا با توجه به ویژگی داده های به کار گرفته شده که شامل ترکیب سری زمانی و مقطعی است، الگوی مزبور به روش پنل دیتا می باشد.در این قسمت از مطالعه متغیرهای موثر تبیین میشود وسپس برای تصریح هر چه بهتر تابع ، از نمودار پراکنش جهت نمایش ارتباط بین متغیر وابسته و متغیرهای مستقل استفاده می کنیم
3-4-1-متغیر وابسته
حجم تجارت ایران با کشورهای منتخب (مجموع واردات و صادرات)
افزایش مبادلات تجاری کشور ایران ، افزایش رفاه و صرفه های ناشی از مقیاس را در پی خواهد داشت ، لذا حجم مبادلات ایران با کشورههای منتخب به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است و عوامل تاثیر گذار بر آن تحت عنوان متغیر وابسته در زیر آمده است.در نمودار زیر حجم مبادلات کشور ایران با 13 طرف تجار نشان داده شده است .کشورهای مورد نظر طی سالهای مورد مطالعه بیشترین حجم تجارت ایران را تشکیل داده اند.و همانطور که مشاهده میگردد از این بین ، امارات متحده عربی بیشترین سهم و افغانستان کمترین سهم را دارا هستند. اطلاعات متغیر مزبور از سایت اتاق بازرگانی ، صنایع ، معادن و کشاورزی تهران استخراج شده است.
نمودار 3-1- میانگین حجم مبادلات کشور با کشورهای منتخب طی سالهای 2011-2001
3-4-2-متغیر های توضیحی
تولید ناخالص سرانه داخلی ایران و شرکای تجاری منتخب(GDP و GDPI)
هر چه اندازه یک اقتصاد بزرگ تر و ظرفیت های تولیدی آن بیشتر باشد،امکان تولید بیشتر با هزینه کمتر فراهم می شود و در نتیجه در بازارهای بین المللی دارای مزیت نسبی خواهد بود و امکان تجارت بیشتر میسر می شود.در مطالعه حاضر تولید ناخالص داخلی ایران و شرکای تجاری منتخب آن ، معیار اندازه اقتصادی و ظرفیت تولیدی کشور در نظر گرفته شده است که انتظار میرود با حجم مبادلات بین کشورها رابطه مستقیم داشته باشد. تولید ناخالص داخلی کشورها از سایت بانک جهانی استخراج شده است که پس از تقسیم بر جمعیت کشور مربوطه تولید ناخالص سرانه داخلی بدست آمده است.در نمودار زیر ارتباط حجم مبادلات کشور و تولید ناخالص داخلی نمایش داده شده است و مشاهده میگردد که ارتباط مثبت و مستقیمی وجود دارد.
نمودار 3-2- ارتباط حجم مبادلات و تولید ناخالص داخلی ایران
جمعیت ایران و شرکای تجاری منتخب (POPI , POP)
جمعیت کشور وارد کننده POPj و جمعیت کشور صادرکننده POPi یکی از عوامل مهم در توضیح مدل جاذبه می باشند که می تواند هم اثر مثبت و هم منفی در مبادلات بین دو کشور داشته باشد چرا که از یک طرف با افزایش جمعیت و اتکاء به بازارهای داخلی ، میزان تولیدات در داخل کشور بیشتر شده و در نتیجه میزان واردات کاهش می یابد و در نتیجه حجم مبادلات بین دو کشور کاهش می یابد.همچنین با اضافه کردن جمعیت به مدل می توان نتیجه صرفه جویی های ناشی از مقیاس،تقسیم ناپذیری تولید و نفوذ درآمد سرانه برتنوع بخشی به واردات را نیز مد نظر قرار دارد.از طرفی جمعیت عاملی است که انگیزه تجاری را با افزایش اندازه ی بازار داخلی و ارتقای سطح فعالیت در داخل ، کاهش می دهد.چرا که کشورهایی با جمعیت بالاتر ، گرایش بیشتری به داخل دارند.زیرا بهتر می توانند از مقیاس اقتصادی نشات گرفته از بازارهای داخلی خویش بهره برداری نمایند.(لطفعلی پور و دیگران ،1390،ص89)اطلاعات مربوط به جمعیت کشورها از سایت بانک جهانی استخراج شده است.با توجه به نمودار پراکنش زیر مشاهده میگردد که بین حجم مبادلات و جمعیت ایران و نیز میانگین جمعیت کشورهای منتخب رابطه مثبتی وجود دارد.
نمودار 3-3- حجم مبادلات و جمعیت ایران
نمودار 3-4–حجم مبادلات و میانگین جمعیت کشورهای منتخب
فاصله پایتخت کشور ایران با پایتخت شرکای تجاری منتخب(DIS)