عوامل کلیدی موفقیت و فرآیند تصمیم گیری

دانلود پایان نامه

94
شکل 4-15. نمودار LSD با سطح اطمینان 95% برای شاخص SNS
95
شکل 4-16. نمودار LSD با سطح اطمینان 95% برای شاخص QM
95
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
زمانبندی و توالی عملیات یک فرآیند تصمیم گیری است که در بسیاری از صنایع خدماتی و تولیدی نقش کلیدی دارد. زمانبندی به معنی تخصیص مجموعه ای از منابع به مجموعه ای از فعالیت ها با در نظر گرفتن محدودیت های عملیاتی به منظور دستیابی به استفاده بهینه از منابع موجود با توجه به هدف و یا اهداف مورد نظر سازمان می باشد. به بیان بهتر زمانبندی در محیط های صنعتی به معنی تخصیص منابع (ماشین ها، اپراتورها، قالب ها، ابزارها و غیره) به مجموعه ای از عملیات های صنعتی می باشد. همان طور که می دانید در دنیای امروزی در اکثر امور زمان همواره یک محدودیت اساسی می باشد. بنابراین زمانبندی صحیح فعالیت ها منجر به حداقل کردن این منبع و به دنبال آن موجب کاهش هزینه های تولیدی و خدماتی می گردد.
منابع و فعالیت ها در یک سازمان می توانند اشکال مختلفی داشته باشند. منابع ممکن است، ماشین ها در یک کارگاه، خطوط هوایی در یک فرودگاه، کارگران در یک پروژه ی ساخت و ساز، واحد های پردازش در یک محیط محاسباتی و غیره باشند. فعالیت ها ممکن است عملیات در فرآیند تولید، فرودها و پروازها در فرودگاه، مراحل در پروژه ساخت، اجرای برنامه های کامپیوتری و غیره باشند. اهداف نیز می توانند با توجه به خط مشیهای مختلف هر سازمان اشکال مختلفی داشته باشند، بطوریکه یک هدف می تواند حداقل کردن زمان تکمیل آخرین فعالیت و دیگری میتواند به حداقل رساندن تعداد کارهایی که پس از زمان تحویلشان تکمیل شدهاند، باشد [1]. امروزه با افزایش روز افزون نیاز به محصولات و خدمات متنوع و به دنبال آن توسعه و شکوفایی صنایع تولیدی و خدماتی مختلف منابع در دسترس از قبیل نیروی انسانی، ماشین آلات، مواد اولیه و غیره به عنوان منابع بحرانی در تولید و فعالیتهای خدماتی در نظرگرفته میشوند که زمانبندی و تخصیص به موقع و مناسب این منابع منجر به ارتقا کارایی، بهرهوری و در نهایت سود آوری بیشتر میگردد.
با توسعه جهان صنعتی و با توجه به افزایش هزینههای مواد اولیه، نیروی انسانی، انرژی و حمل و نقل داشتن یک پروسه زمانبندی و توالی عملیات کارا، یک نقش اساسی را در برنامهریزی و بهره برداری از سیستمهای تولیدی و خدماتی بازی میکند. همچنین تعیین برنامه زمانبندی و توالی عملیات در مسائل برنامه‏ریزی تولید به عنوان یکی از عوامل کلیدی موفقیت در هر سازمان تولیدی، نقش مهم و موثری دارد، زیرا زمانبندی تولید باعث جلوگیری از انباشت سرمایه، تقلیل ضایعات، کاهش و یا حذف بیکاری ماشین‏آلات و تلاش برای استفاده بهتر از آنها، پاسخگویی بموقع به سفارش‏های مشتریان و تامین مواد اولیه و قطعات مورد نیاز در موقع مناسب می‏شود.
از آنجاییکه خواستگاه بسیاری از مسائل زمانبندی و توالی عملیات در محیطهای صنعتی میباشد، در بیان بسیاری از مفاهیم زمانبندی از واژههای بکاررفته در صنعت استفاده شده است. به عنوان مثال در مباحث زمانبندی از منابع بعنوان ماشینها و از فعالیتها بعنوان کار یاد میشود به نحوی که کارها اغلب بوسیله ماشینها در ایستگاههای مختلف کاری با توالی مشخص پردازش میشوند. معمولاً یک مسئله زمانبندی را با نماد های سه گانه توصیف میکنند. نماد ، محیط ماشین را توصیف میکند که فقط شامل یک ورودی میباشد. نماد ، ویژگیها و محدودیتهای عملیاتی فرآیند را نشان میدهد که ممکن است بدون ورودی یا با یک یا چند ورودی همراه باشد. نماد ، هدف یا اهدافی را که باید بهینه شوند را نشان میدهد. محیط های مختلف ماشین که در فیلد می توانند قرار بگیرند عبارتند از:
تک ماشین: حالت تک ماشین، ساده ترین محیط ماشین است ولی بررسی آن بدلیل اینکه حالت خاصی از سایر مدل های پیچیده تر میباشد از اهمیت بالایی برخوردار است.
ماشینهای موازی: در این محیطm ماشین به صورت موازی قرار دارند که هر کار می تواند توسط همهی این ماشین ها پردازش شود. ماشین ها در محیط موازی بر اساس زمان پردازش کارها به سه دسته عمده طبقه بندی می شوند: ماشین های موازی یکسان (Pm) ، ماشین های موازی یکنواخت (Qm)و ماشین های موازی نامرتبط (Rm). در حالتی که زمان پردازش هر کار بر روی همهی ماشین ها یکسان باشد، ماشین های موازی یکسان نامیده می شوند. اگر ماشین ها دارای سرعت متفاوت باشند یعنی زمان پردازش کارها بر روی ماشین ها متناسب با میزان سرعت در نظر گرفته شده باشد، ماشین های موازی یکنواخت نامیده می شوند. در حالتی که زمان های پردازش یک کار بروی ماشین های مختلف بطور دلخواه متفاوت باشند، ماشین های موازی نامرتبط نامیده می شوند [2].
جریان کارگاهی: در این محیط m ماشین به صورت سری قرار دارند که آن را با نماد (Fm) نمایش میدهند. در مدل عمومی این محیط هر کار باید روی هر یک از m ماشین پردازش شود. همهی کارها باید خط و مسیر یکسانی را دنبال کنند به عبارتی، ابتدا روی ماشین 1، سپس روی ماشین 2 و به همین صورت ادامه می یابد. بعد از اتمام کار روی یک ماشین، کار به صف ماشین بعدی ملحق میشود. معمولاً فرض می شود که همهی صفها طبق نظم اولین ورودی اولین خروجی (FIFO) انجام میشوند. حالت تعمیم یافته جریان کارگاهی، جریان کارگاهی انعطاف پذیر (FFc) می باشد با این تفاوت که بجای m ماشین به صورت سری، c ایستگاه به صورت سری وجود دارند که در هر ایستگاه تعدادی ماشین همسان بصورت موازی قرار دارند [1].
کار کارگاهی: در یک کار کارگاهی (Jm) با m ماشین، هر کار مسیر از پیش تعیین شده خود را دنبال می کند. بین کار کارگاهی که در آن هر کار نهایتاً یک بار هر ماشین را ملاقات می کند و کار کارگاهی که هر کار می تواند بیش از یک بار یک ماشین را ملاقات کند، تمایز وجود دارد. حالت تعمیم یافته کار کارگاهی، کار کارگاهی انعطاف پذیر (FJc) می باشد با این تفاوت که بجای m ماشین به صورت کارگاهی، c مرکز کاری، هر کدام شامل تعدادی ماشین همسان موازی وجود دارند [1].
کارگاه باز: در محیط کارگاه باز (Om) تعداد m ماشین وجود دارد بطوریکه هر کار باید روی هر کدام از m ماشین پردازش شود. هر چند زمان بعضی از این پردازش ها ممکن است صفر باشد. هیچ محدودیتی در خصوص مسیر هر کار از بین ماشین ها وجود ندارد. برنامه ریز مجاز است برای هر کار یک مسیر تعریف کند و کارهای مختلف می توانند مسیرهای متفاوت داشته باشند [1].
محدودیت های عملیاتی فرآیند، مشخص شده در فیلد ممکن است شامل چند ورودی باشد. ورودی های ممکن در فیلد عبارتند از:
زمان آزادسازی کار : این علامت در فیلد نشان دهنده ی این است که کار j نمی تواند پردازش خود را قبل از زمان آزادسازیش شروع کند.
قطع کار : قطع کار به این معناست که لازم نیست کاری را روی یک ماشین از زمان شروع تا زمان تکمیل، نگاه داشت. برنامه ریز مجاز است که پردازش کار را در هر نقطه زمانی قطع کند و کار متفاوتی را روی ماشین قرار دهد. مقدار پردازشی که روی کار قطع شده انجام گرفته از بین نمی رود. وقتی کار قطع شده مجدداً روی ماشین برگردانده می شود تنها به باقیمانده زمان پردازش رزی آن ماشین نیاز دارد [1].
محدودیت های پیش نیازی کارها : این محدودیت که در بسیاری از صنایع تولیدی و خدماتی به چشم می خورد بیان کننده این است که برخی از کارها قبل از اینکه کار دیگر اجازه شروع پیدا کند، باید کامل شوند.
زمان آماده سازی وابسته به توالی: زمان آماده سازی وابسته به توالی در واقع بیان کننده زمان مورد نیاز برای برداشتن کار قبلی یعنی کار از روی ماشین و زمان مورد نیاز برای نصب کار بعدی یعنی کار روی ماشین می باشد. در صورتی که زمان آماده سازی وابسته به توالی و نوع ماشین ها باشد نماد آن بصورت می باشد.