فرآیند ارزیابی عملکرد و برنامه ریزی استراتژیک

دانلود پایان نامه

ارزیابی عملکرد از طریق روش های سنتی جدید وضعیت شرکت را در مقایسه با روند گذشته ،وضعیت رقبا و اهداف از پیش تعیین شده مورد بررسی قرار داده ،و از نتایج آن جهت شناسایی نقاط ضعف و قوت تدوین برنامه ها و اهداف آتی و نیز اعطای پاداش عملکرد به مدیران و کارمندان استفاده می شود (نادی قمی و زارع، 1382،ص 7)
برای مدت طولانی ارزیابی عملکرد تنها با اتکا بر معیارهای مالی سود هر سهم،نرخ بازده دارایی ها ارزش افزوده اقتصادیو … گذشته نگر و مبتنی بر اطلاعات و اعداد و رقام حسابداری بودند انجام می پذیرفت. هرگونه بهبود در روش ارزیابی نیز بدون تغییر در نگرش مالی و تنها از طریق بهبود در معیار حاصل می شد . شناسایی بازده دارایی به عنوان یک معیار نسبت به سود هر سهم و به دنبال آن ارزش افزوده به عنوان یک معیار کامل تر نسبت به هر دو معیار قبلی به جهت لحاظ کردن نرخ هزینه سرمایه در ارزیابی عملکرد واحد اقتصادی ،نمونه ای از این قبیل بهبودها به شمار میآید اما این نگرش معیارهای کیفی موثر بر آینده بنگاه اقتصادی نظیر رضایت مشتری آموزش و یاد گیری مستمر کارکنان و … را در نظر نمی گرفت.(ابن الرسول و رضایی ،1383،ص 43)روش کارت امتیازی متوازن که به عنوان ابزاری جهت ترجمه استراتژی به سطح عملیاتی و کارهای جاری افراد سازمان طراحی شده است و در ارزش مورد نظر ذینفعان داخلی و خارجی سازمان یعنی سهامداران با تامین کنندگان عالی و کارکنان و فرآیندهای عملیاتی سازمان و شاخصهای مالی و تابع عملکرد مالی و غیر مالی و اهداف بلند مدت وکوتاه مدت درسازمان توازن برقرار میکند ودراین روش باید مدیران ، اطلاعاتی در خصوص چهارمنظر مشتری ،فرآیند های داخلی کسب وکار،رشدویادگیری سازمانی و مالی را در یک کارت جمع آوری نمایند و به تحلیل آنها بپردازند. (ابن رسول، طرهانی و لطفی ،1386،ص 6-5)
2-2.چند تعریف مفهومی و عملیاتی در حوزه مدیریت و ارزیابی
2-2-1.استراتژی
عبارت است از تعریف حوزه رقابتی سازمان در قالب یک مجموعه منسجم از مقاصد و نیات و جهت گیری موسسه ، هدفهای بنیادی ،سیاستها ،و زنجیره اقدام ها و برنامه های لازم ، برقراری تعامل میان تهدیدها و فرصتهای بیرونی و نقاط قوت وضعف داخلی برای دستیابی به برتری پایدار رقابتی. (ابن الرسول و طرهانی و لطفی ،1386 ،ص2)استراتژی یک فرآیند مداوم است یک استراتژی یک (فرضیه “از آنچه آینده به آن شبیه خواهد بود به علاوه روشهایی که برای رسیدن به آینده به کار می بریم می باشد (ساسانی ،1380،ص14)
2-2-2.مدیریت استراتژیک
فرآیند مدیریتی است که برمبنای نگرش استراتژیک قادر باشد موضوعات استراتژیک سازمان را شناسایی و تحلیل کند سپس هدف گذاری نموده و رسالت ها و اهداف سازمان را بشناسد. آنگاه استراتژی مناسب را انتخاب کند( ابن الرسول ، طرهانی و لطفی ،1386،ص 3)
2-2-3.برنامه ریزی استراتژیک
برنامه ریزی استراتژیک یک فرآیند است نه یک اقدام و فعالیت سالانه (ساسانی ،1380 ،ص14) فرآیند ایجاد و تنظیم ماموریت و اهداف بلند مدت و تعیین چگونگی تحقق آن ها را برنامه ریزی استراتژیک می نامند . (ابن الرسول ، طرهانی و لطفی ،1386،ص 3)
2-3.ارزیابی عملکرد
سابقه ارزیابی در شکل ابتدایی واولیه خود به گذشته های بسیار دور باز میگردد. در واقع از همان زمانی که زندگی گروهی را آغاز کرد و پدیده تقسیم کار را در شکل ابتدایی تجربه نمود به نوعی موضوع ارزیابی را مد نظر داشت.اما استفاده از نظام ارزیابی به صورت رسمی ،به قرن نوزدهم باز میگردد . می توان گفت ارزیابی عملکرد همراه با سیر توسعه اندیشه های مدیریت در قالب مکاتب مدیریت توسعه پیدا کرد .تغییر و توسعه شاخصهای ارزیابی در قالب ارایه اصول عام و جهان شمول برای ارزیابی سازمان تا مدیریت کیفیت فراگیر سیر توسعه نظام ارزیابی را نشان می دهد . در کشور ما نخستین بار درسال 1349به طور رسمی و در سطح ملی مقررگردید ،سازمان های دولتی از منظر مدیریت و نحوه اداره امور مورد ارزیابی قرار گیرند .به این منظور مرکز ارزشیابی سازمان دولتی در محل نخست وزیری تشکیل گردید . اما سوابق نشان دهنده آن است که پس از گذشت بیش از سی سال هنوز نظام مشخصی برای ارزیابی در سطح ملی طراحی و تدوین نشده است .بررسی رویکردهای مختلف نسبت به ارزیابی عملکرد بیانگر آن است که نظام ارزیابی باید متناسب با رشد و توسعه سازمان ها بوده و پاسخ گوی ابعاد متنوع و متعدد آن ها باشد . توسعه تکنولوژی ،نقش عوامل حیاطی موفقیت در عملکرد ساختار ،رقابت داخلی و خارجی ،مزیت کیفیت جایگاه سازمان و کالاها وخدمات ارائه شده توسط آن نزد بازار و مشتریان و … از جمله عواملی هستند که امروز باید در ارزیابی عملکرد مورد توجه قرار گیرند .نکته دیگری که امروزه در ادبیات عملکرد به آن توجه شده است این است که بین ارزیابی نتایج (خروجی)و ارزیابی فرآیندها و دادهها (ورودی)ارتباط بسیار مهم و قابل توجه برقرار است. امروزه تفکر غالب این است که اصلاح ورودی و فرآیند عملیات به طور منطقی منجر به ارائه کالا و خدمات مناسب خواهد شد . کنترل انتهایی عملیات نمی تواند بیانگروضعیت عملکرد جامع باشد . خروجی زاییده فعالیت واحد های مختلف واحد های سازمان در ترکیب منابع است و ارزیابی خروجی سازمان نمی تواند به برنامه های اصلاحی در فرآیند عملیات و پشتیبانی آن کمک کند .
به ترتیب ارزیابی عملکرد هم ماهیت تشخیصی و هم ماهیت پیش گیرانه دارد و در شرایط مطلوب حوزه های که باید بهبود یابد را مشخص می کند و در حالتی که نتایج مطلوب بدست نمی آید راه کار های بهبود عملکرد برای بهینه سازی را نشان می دهد .
صاحب نظران مدیران معتقدند سیستم های ارزیابی عملکرد باید به طور ادواری مورد بازنگری قرار گیرند . این امر می تواند ناشی از تغییر ارزش های محوری هدایت کننده سیستم های ارزیابی عملکرد باشد . تلاش های زیادی صورت گرفته و این تلاش ها به صورت فزاینده ادامه خواهد یافت تاینکه استاندارد یا چارچوبی یافت شود که سازمان بتواند با استفاده ازآن بنحوی مطلوب خود را ارزیابی نماید و به عبارت دیگر تجزیه و تحلیل شکاف انجام دهد. برای سازمان ها توانایی قضاوت در مورد پیشرفت ،با توجه مجموعه ای از معیار های قابل قبول،ارزشمند و آگاهی بخش خواهد بود و (غلامی ،1384،ص17-16)
2-4.اهمیت اندازهگیری عملکرد
اندازهگیری عملکرد از جمله بهترین راههای بدست آوردن اطلاعات برای تصمیمگیری در سازمان هاست .مدیران همواره به دنبال آن بودهاندکه عملکرد سازمانهای خود را به واسطه اندازه های مختلف ارزیابی نمایند.ابعاد مالی به طورسنتی برای اندازهگیری وارزیابی عملکرد سازمانها به کار میرفته است ،امابه دلیل محدودیتهایی که این اندازه مالی داشته ازجمله تمرکز بر پیامدهای کوتاهمدت ،عدم توجه به بهبود مستمر و عملکرد رقبا نیاز به تعیین اندازه های غیر مالی نیز توسط سایر محققین تشخیص داده شده است . به عبارت دیگر صرف داشتن میزان سود خالص کافی نیست ؛بلکه تعیین نیروهای محرک در پس هر موفقیت یا شکست و درک برتری سازمانی است که می تواند موجب موفقیت کسب و کار آینده شود.(ارباب شیرانی ،1384،ص2)
2-5.فرآیند ارزیابی عملکرد
اهداف سازمان
منظور از فرآیند انجام دادن مجموعهای از اقدامات با ترتیب و توالی خاص می باشد. در اینجا واژه فرآیند ارزیابی به طی نمودن مراحل مختلف برای انجام ارزیابی سازمان یا فرد با ترتیب و توالی منطقی اشاره دارد. (مجیبی، 1384، ص20)هر فرآیندی شامل انجام این مجموعه اقدامات با ترتیب و توالی خاص منطقی وهدفمند است و فرآیند ارزیابی نیزمستلزم پیمودن گامهای متعدد است. گام های مورد نظر برای ارزیابی عملکرد در شکل زیرآمده است :
تدوین و تنظیم شاخص های ارزیابی
تدوین و برقراری معیار (استاندارد عملکرد برای شاخص )
ابلاغ و اعلان انتظارات و شاخص های ارزیابی به سازمان
سنجش (اندازه گیری عملکرد واقعی )
مقایسه عملکرد ها با استاندارد های هر شاخص
اعلام نتایج به ارزیابی شونده و بحث در خصوص چگونگی حصول نتایج
اقدام به منظور به کارگیری عملیات اصلاحی (در صورت لزوم )جهت بهبود و توسعه عملکرد سازمان مورد ارزیابی
شکل2- 1:فرآیند ارزیابی عملکرد (مجیبی ،1384،ص21)