فناوری اطلاعات و ارتباطات و محتوای الکترونیکی

دانلود پایان نامه

پیشینه هوشمند سازی مدارس در جهان
پیدایش سیستم های پردازشِ داده(رایانه) با سابقه ای بیش از سه دهه سبب شده است که رایانه در بسیاری از عرصه های کاربردی اجتماعی و فردی وارد شود؛ به گونه ای که در دهه ی نود، در بسیاری از کشورها، حتی مدارس ابتدایی هم مجهز به امکانات رایانه ای متناسب شدند. اختراع و توسعه ی رایانه، ایجاد شبکه های رایانه ای و پس از آن ظهور پدیده ی اینترنت را در پی داشت (درانی و رشیدی، 1386: 41).
تفکر استفاده از رایانه ها و شبکه های رایانه ای برای کارهای مدرسه ای و عملی، به قرن بیستم و اوایل دهه ی 1960 بر می گردد. اینترنت که در 1969 در دوران جنگ سرد از درون شبکه معروف پا گرفت، بسیار سریع رشد کرد. هیچ کس گمان نمی کرد این شبکه ی اطلاع رسانی در سال 2000 صاحب 180 میلیون کاربر باشد. سرعت و شتاب این رشد به گونه ای بود که به حدود 500 میلیون کاربر در سال 2003 بالغ گردید. این توسعه ی سریع فناوری اطلاع رسانی به همراه عوامل دیگری چون تبدیل جامعه ی صنعتی به جامعه ی اطلاعاتی، تغییرات جمعیتی، جهانی تر شدن فعالیت های حرفه ای، گسترش نیروهای بازار در محدوده ی آموزش و به عبارت دیگر تجاری شدن مقوله ی آموزش، همه و همه، تأثیرات شگرف در امر آموزش داشتند (مشایخ، 1389: 214).
در سال 1984 دیوید پرکینز و همکارانش در دانشگاه هاروارد، طرح مدارس هوشمند را به عنوان تجربه ای نوین در برنامه های آموزش و پرورش، با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات ارائه نمودند. این طرح به تدریج در چند مدرسه اجرا گشت و بعدها تا حدودی توسعه یافت.
گفته می شود اولین مدارس هوشمند در سال 1996 در انگلستان تأسیس شد و سپس طرح راه اندازی مدارس هوشمند در کشور مالزی به اجرا درآمد و با ارائه ی الگوی موفق، توانست تجربه خود را به سایر کشورها نیز منتقل کند و امروزه علاوه بر مالزی کشورهای ایرلند، مصر و استرالیا نیز برای هوشمند کردن مدارس خود اقدام کرده اند (درانی و رشیدی، 1386: 43).
پیشینه ی هوشمند سازی مدارس در ایران
در دهه های اخیر، گستره ی فعالیت در زمینه ی آموزش و یادگیری نیز همچون دیگر فعالیت های علمی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و غیره، از توسعه و پیشرفت سریع فناوری و ظهور پدیدهایی چون ماهواره، رایانه، اینترنت و غیره متأثر و دگرگون شده است.
استفاده از فناوری در آموزش ایران به زمان بهره گیری از ابزارهای کمک آموزشی سمعی بصری شامل نمایش اسلاید و فیلم های آموزشی در کلاس درس باز می گردد. پس از آن، تلویزیون به عنوان رسانه آموزشی مورد توجه قرار گرفت و تلویزیون آموزشی ملی ایران به طور رسمی به امر آموزش همگانی در سراسر کشور پرداخت.
پس از ورود صنعت رایانه به ایران و رشد و نفوذ رایانه های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی اجتماعی، فعالیت در زمینه ی آموزش مبتنی بر رایانه نیز آغاز گشت و بیش از ده سال است که در این زمینه فعالیت می شود و این امر با تولید لوح های فشرده آموزشی آغاز گردیده است.
به طور کلی، از نیمه ی سال 1380 به بعد، رویکرد به این مقوله جدی تر و فعالیت های عملیاتی در زمینه آموزش اینترنتی و بهره گیری از پهنای باند مخابراتی برای ارائه ی دوره های آموزشی در گوشه و کنار کشور آغاز شد تا اینکه طبق مصوبات شورای فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش در سال تحصیلی1384-1383، پایلوت مدارس هوشمند به سازمان آموزش و پرورش شهر تهران محول گردید.
پس از طرح موضوع در شورای راهبری فناوری اطلاعات و ارتباطات تعداد 4 دبیرستان در 4 منطقه تهران انتخاب و از سال تحصیلی بعد اجرای آزمایشی طرح در این مدارس آغاز گردید. برای اجرای طرح، وضعیت موجود مدارس از لحاظ تجهیزات و وضعیت نیروی انسانی مورد بررسی قرار گرفت.
مدیران مدارس فوق ضمن شرکت در جلسه های متعدد کارشناسی در جریان امر قرار گرفتند. تجهیز و ایجاد شبکه واحدهای داخلی و نحوه ی تولید محتوای الکترونیکی، آموزش معلمان(زبان انگلیسی و مهارت های ICDL) به انجام رسید (مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش، 1390: 50).
جدول 2-1): آمار مدارس هوشمند براساس اظهار ادارات کل استان ها- تیرماه 90
مدارس هوشمند کل کشور مدارس نیمه الکترونیک مدارس الکترونیک مدارس نیمه هوشمند
3660 2800 840 20
از مجموع 3660 مدرسه ی عنوان شده، حدود 20 مدرسه جزء مدارس نیمه هوشمند، 840 مورد به عنوان مدرسه ی الکترونیک و 2800 مدرسه به عنوان مدرسه ی نیمه الکترونیک تلقی می شود (مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش،1390: 52).
مطابق برنامه ی عملیاتی وزارت آموزش و پرورش جهت اجرای برنامه پنجم توسعه ی کشور، کلیه ی مدارس کشور می بایست تا پایان سال 1394 در یکی از مراحل پنج گانه هوشمند سازی قرار گیرند.
جدول 2-2): دسته بندی مدارس با توجه به رویکرد فاوا در طرح تحول بنیادین (مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش، 1390).
مدرسه نیمه الکترونیک مرحله 1 کسب کمتر از 60 امتیاز از فرم پیوست 2
مدرسه الکترونیک مرحله 2 کسب 60 تا 120 امتیاز از فرم پیوست 2
مدرسه نیمه هوشمند مرحله 3 کسب 120 تا 180امتیاز از فرم پیوست 2
مدرسه هوشمند مرحله 4 کسب 180 تا 240 امتیاز از فرم پیوست 2
مدرسه هوشمند پیشرفته مرحله 5 کسب 240 تا 300 امتیاز از فرم پیوست 2
طبق آمار ثبت شده ی مهرماه 1390 در پایگاه داده آماری مرکز آمار و فناوری اطلاعات وزارت آموزش و پرورش، بالغ بر 120000 مدرسه ی فعال در سطح کشور وجود دارند و حدود نیمی از آنها در قالب مجتمع های آموزشی فعالیت می کنند (مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش، 1390: 53).
شاخص های فناوری اطلاعات و ارتباطات آموزشی
در تداوم برنامه های ارائه شده در طول سال های برنامه ی سوم توسعه، مقررشده بود تا پایان برنامه ی چهارم پنجاه هزار مدرسه به شبکه اینترانت ملی متصل شوند که تا پایان سال تحصیلی 90-89 تنها اتصال پانزده هزار مدرسه محقق شده است. مطابق برنامه ریزی انجام شده تا پایان سال1390، بیست هزار مدرسه طی فازهای اول و دوم اتصال به اینترانت ملی متصل می شوند. جدول نشان دهنده ی نتایج احصای شاخص های کمّی حوزه ICT در طول سال های 88-87 و با روش نمونه گیری از مدارس استان های مختلف کشور انجام شده است (مرکز آمار فناوری اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش، 1390: 53).