قابلیت دسترسی و قابلیت دسترس

دانلود پایان نامه

افزایش زمان ابقای شیره هضمی
افزایش رقابت بین میزبان و فلور میکروبی در مواد مغذی
کاهش قابل استفاده بودن مواد مغذی
افت انرژی متابولیسمی
کاهش میزان رشد و راندمان غذایی
راندمان ضعیف و مرگ و میر بالا
کاهش فعالیت کانال گوارش
شکل ۲-۲ اثرات زیان آور پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای محلول
۲-۱-۴ نقش آنزیم ها در جیره های طیور
به منظور بهبود ارزش غذایی غلات کم انرژی مختلف و سایر اجزای جیره، فرآورده های آنزیمی خاص با قابلیت هیدرولیز کردن پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای و فایتات ها تولید شده است (11) این مواد گروه جدیدی از افزودنی های خوراک طیور را تشکیل می دهند. آنزیم ها بسته به ترکیب خوراک برای هضم بقایای غیر قابل هضم گیاهان به خوراک اضافه می شوند.
به طور کلی، نقش آنزیم ها در جیره های طیور را می توان در موارد زیر برشمرد:
1. به حداکثر رساندن راندمان مصرف منابع خوراک معمول و غیر معمول.
2. افزایش قابلیت هضم ترکیبات فیبری و بهبود قابلیت دسترسی مواد مغذی جهت هضم بیشتر و به دنبال آن کاهش تولید مدفوع.
3. کاهش اثرات منفی عوامل ضد تغذیه ای مانند تانن ها، ساپونین ها و مواد گواترزا.
4. مهیا نمودن زمینه بروز حداکثر پتانسیل ژنتیکی پرنده از طریق تأمین تغذیه مطلوب.
5. کاهش مرگ و میر اولیه ناشی از مشکلات مربوط به کپک های مضر و آفلاتوکسین در خوراک طیور.
6. میسر نمودن انعطاف پذیری و دقت بیشتر در تهیه فرمول جیره های مناسب، کاهش هزینه ی خوراک و حفظ عملکرد طیور.
7. کاهش آلودگی محیطی ناشی از دفع مواد مغذی، مخصوصاً فسفر، نیتروژن و دیگر مواد معدنی.
2-1-۵ تأثیر مکمل آنزیم بر عملکرد طیور
افزودن 1/0 درصد از ترکیب آنزیمی تجاری (زایلاناز، پروتئاز و آمیلاز، به ترتیب به میزان 300، 400 و 400 واحد در هر گرم از محصول) به جیره های تنظیم شده بر پایه ی ذرت و کنجاله ی سویا برای جوجه های گوشتی افزایش وزن بدن را در 35 روزگی را به طور معنی داری افزایش داده است. (14) در آزمایشی مشابه، رانی و همکاران (2003)، اضافه وزن بالاتری را در جوجه های تغذیه شده با جیره ذرت ـ کنجاله سویا، مکمل شده با یک ترکیب آنزیمی تجاری حاوی آلفا آمیلاز، زایلاناز، بتا گلوکاناز، سلولاز و پکتیناز، گزارش کردند (68). در جیره های متعادل شده بر مبنای ذرت ـ کنجاله سویا، آرابینو ـ زایلان ها و پکتین ها، پلی ساکارید های غیر نشاسته ای اصلی هستند که ارزش انرژی جیره را کاهش می دهند. افزودن آنزیم ها به خوراک، ساختمان پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای را می شکند در نتیجه ویسکوزیته محتویات حفره گوارش را کاهش می دهد مواد مغذی در دام افتاده را آزاد می کند و محتوای انرژی قابل متابولیسم جیره را بالا می برد. نتیجه نهایی این اثرات، عملکرد بهتر جوجه ها است. با این وجود، روی و همکاران (2002)، هیچ تأثیر مفیدی از مکمل نمودن آنزیم های هضم کننده پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای (زایلاناز و پکتیناز به میزان، به ترتیب 4025 و 51 واحد در هر کیلوگرم جیره) در جیره های ذرت ـ کنجاله سویا بر عملکرد جوجه های گوشتی مشاهده نکردند. در دانه های غلات مثل گندم و جو، غلظت بالای پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای محلول، ویسکوزیته مواد در حال هضم در دستگاه گوارش را بالا می برد که منجر به کاهش هضم نشاسته، پروتئین و لیپید می شود (16). در مطالعه توسط آنیسون و چاکت (1991)، افزودن فرآورده ای تجاری حاوی ترکیبی از آنزیم های مختلف به جیره های حاوی دانه های غلات، عملکرد جوجه ها را به طور معنی داری بهبود بخشید و ویسکوزیته محتویات روده به علت تجزیه ی پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای محلول کاهش یافت(6). با افزودن ترکیب تجارتی حاوی آنزیم های زایلاناز و بتا گلوکاناز به میزان 20 میلی گرم در هر کیلوگرم جیره، بهبود معنی داری در ضریب تبدیل خوراک مرغ های تخم گذار مشاهده شد(48). ویسکوزیته محتویات حفره گوارش نیز کاهش یافت. کوچر و همکاران (2002)، تأثیر دو فرآورده آنزیمی شامل آنزیم A (همی سلولاز، 15000 واحد در گرم، بتا گلوکاناز، 7/54 در هر گرم و پکتیناز، 3017 واحد در هر گرم) و آنزیم B (گالاکتاناز)، را بر ارزش غذایی کنجاله سویای تغذیه شده به جوجه های گوشتی نر بررسی نمودند. آنزیم های مورد نظر هر یک به میزان توصیه شده (آنزیم A ، به میزان 04/0 گرم در هر کیلوگرم و آنزیم B به میزان 94/0 گرم، در هر کیلوگرم جیره) و در 5 تکرار به جیره ای متعادل شده بر مبنای ذرت ـ کنجاله سویا افزوده شدند. آنزیم A در سطح توصیه شده، تأثیر معنی داری بر عملکرد و همچنین بر قابلیت هضم مواد مغذی در ژژونوم نداشت. اما در مقادیر بالاتر از سطح توصیه شده، به طور معنی داری انرژی قابل متابولیسم ظاهری تصحیح شده برای نیتروژن (AMEn)، قابلیت هضم پروتئین و پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای را بهبود بخشید. آنزیم B در سطح توصیه شده، AMEn جیره را به طور معنی داری (05/P<0) بهبود بخشید اما بر رشد و یا ضریب تبدیل خوراک طیور تأثیری نداشت و در مقدار بالاتر از سطح توصیه شده قابلیت هضم پروتئین در ایلیوم را به طور معنی داری (05/P<0) کاهش داد. رانادا و همکاران (2004)، با استفاده از فرآورده ی تجاری حاوی آنزیم های هیدرولیز کننده ی پلی ساکاریدهای غیر نشاسته ای و فایتاز گزارش نمودند که هزینه مکمل کردن آنزیم ها را می توان با کاهش انرژی قابل متابولیسم، پروتئین خام و دی کلسیم فسفات موجود در جیره، به ترتیب به میزان 10 ، 10 و 50 درصد مقادیر اولیه آنها جبران کرد بدون اینکه تولید تخم مرغ، وزن تخم مرغ، ضخامت پوسته و هزینه ی خوراک به ازای هر تخم مرغ، تحت تأثیر قرار گیرند (67). زانلا و همکاران (1999)، به طور مشابهی اذعان داشتند که با افزودن مکمل های آنزیمی می توان میزان انرژی جیره ی طیور را کاهش داد (87). اخیراً استفاده از فیتاز به عنوان یک افزودنی خوراک دام به علت نگرانی های محیطی در مورد فسفات اضافی موجود در فضولات حیوانی مورد توجه مجدد قرار گرفته است. به طور کلی، نظر بر این است که، فیتات موجود در خوراک به علت فقدان فیتاز مترشحه از بدن مرغ تحت تأثیر فرآیندهای هضمی حفره گوارشی مرغ قرار نمی گیرد (63). امکان جایگزین نمودن بخشی از مکمل فسفر معدنی جیره را با آنزیم فیتاز میکروبی و همچنین اثر هم کوشی زایلاناز (به میزان 320 در هر کیلوگرم) به تنهایی یا در ترکیب با فیتاز (به میزان 750 در هر کیلوگرم) را بر عملکرد رشد مرغ و بهره وری مواد مغذی مورد مطالعه قرار دادند. افزودن زایلاناز به تنهایی و یا همراه با فیتاز (جایگزین شده برای 08/0 درصد فسفر غیر آلی جیره)، موجب افزایش وزن و بهره گیری بیشتر جوجه های گوشتی از خوراک مصرفی شد و درصد تلفات برای کل دوره پرورش را نیز کاهش داد. اضافه کردن زایلاناز به جیره به وضوح، موجب افزایش انرژی قابل متابولیسم ظاهری جیره شد. اضافه کردن فیتاز همراه با زایلاناز، اثرات افزایشی مثبتی بر قابلیت هضم ظاهری فسفر فیتاتی جیره و ضریب تبدیل خوراک نهایی (برای کل دوره پرورش) داشت. افزودن فیتاز میکروبی تولید شده با تخمیر مواد جامد حاوی فعالیت های قابل توجه بتاگلوکاناز و زایلاناز، عملکرد جوجه های گوشتی تغذیه شده با جیره های حاوی سطوح بالای گندم را بهبود بخشید (83). افزودن 750 واحد آنزیم فایتاز در هر کیلوگرم از جیره علاوه بر افزایش جذب کلسیم و فسفر در بدن (ابقا یا احتباس این مواد معدنی)، کاهش مکمل فسفر غیر آلی را به میزاه 1/0 درصد جیره ی جوجه های گوشتی نیز میسر ساخت (43). پاندا و همکاران (2005)گزارش نمودند که با افزودن 500 FTU فایتاز میکروبی به هر کیلوگرم جیره می توان میزان فسفر قابل استفاده در جیره مرغ های تخم گذار را تا 12/0 درصد کاهش داد و مکمل فسفر غیر آلی را به طور کامل حذف کرد. این امر منجر به کاهش معنی دار ترشح (دفع) نیتروژن و فسفر از بدن می شود بدون اینکه، عملکرد تولید تخم را در مرغ های تخم گذار لگهورن سفید تحت تأثیر قرار دهد. در مطالعه دیگری پاندا و همکاران (2006) به طور مشابه تأثیر مکمل فایتاز میکروبی را بر روی جوجه های گوشتی تجاری (21-1 روزگی) تغذیه شده با جیره های ذرت ـ کنجاله سویا آزمایش کردند. نتایج تحقیق آنها به این صورت جمع بندی شده است؛ افزودن مکمل فایتاز (500 FTU در هر کیلوگرم)، به جیره های حاوی سطوح پایین، فسفر غیر فیتاتی (30/0 یا 35/0 درصد)، افزایش وزن، ضریب تبدیل خوراک و میزان خاکستر استخوان ساق (تارسو متاتارسوس) را به طور معنی داری بهبود بخشید به طوری که بهبود در این متغیرها با جیره های حاوی سطوح بالاتر فسفر غیر فیتاتی (40/0 یا 45/0 درصد) قابل مقایسه بود. ابقای فسفر در بدن افزایش یافت و دفع آن به طور معنی داری با وجود مکمل فایتاز در جیره حاوی سطوح کمتر فسفر غیر فیتاتی (30/0 یا 35/0 درصد) کاهش یافت. بنابراین افزودن مکمل فایتاز میکروبی (500 در هر کیلوگرم) به جیره های جوجه های گوشتی متعادل شده بر مبنای ذرت ـ کنجاله سویا و دارای سطوح پایین فسفر غیر فیتاتی (30/0 درصد) عملکرد را بهبود بخشید، ابقای فسفر را افزایش و دفع آن را کاهش داد (59).
2-2 آنتی بیوتیکها:
روزهای اول پس از خروج جوجه از تخم، به لحاظ شکل گیری طیف میکروبی کانال گوارش، دوره ای بحرانی محسوب می شود. این روند از فقدان تقریبا کامل میکروب در لوله معدی- روده ای در زمان تفریخ آغاز می گردد. طی چند ساعت اول پس از تفریخ، ممکن است باکتری های گوناگونی از جمله استرپتوکوکسی ها، انتروباکتری ها و کلوستریدیوم های مدفوعی در کانال گوارش یافت شوند. جمعیت میکروبی کانال گوارش، تقریبا بعد از دو هفته به پایداری نهایی خود می رسد. جمعیت میکروبی روده باریک در ابتدا به استرپتوکوکوسی های مدفوعی و کلی فرم ها محدود است، سپس لاکتوباسیل ها به تدریج غالب می شوند. در سکوم نیز به طور مشابه گونه های مدفوعی شامل استرپتوکوکسی ها، اشرشیاکولای، باکتروئیدها و لاکتوباسیلوس ها، طیف غالب هستند. بنابراین، گونه های لاکتوباسیلوس، جزو فلور طبیعی میکروب های دستگاه گوارش طیور محسوب می شوند. در شرایط عادی، باکتری های مذکور وجود رابطه همزیستی مسالمت آمیزی را بین خود نشان می دهند. اشریشیاکولای و لاکتوباسیل اسیدوفیل، ساکنین معمول بخش تحتانی دستگاه گوارش هستند. در شرایط مطلوب این دو باکتری ضمن داشتن رقابت صحیح با یکدیگر همزیستی دارند. اشریشیاکولای، ویتامین های مورد نیاز و باکتری های اسیدلاکتیک با مصرف محصولات بالقوه زائد و سمی اسیدلاکتیک تولید می کنند که برای عملکرد طبیعی دستگاه گوارش ضروری است. با این وجود، در شرایط تنش زا تعادل میکروبی بر هم می خورد. امروزه در سیستم های پیشرفته ی تولید طیور به منظور دستیابی به بالاترین سطح سود اقتصادی طیور در سالن های بسته و در گله های بزرگ و پر تراکم پرورش می یابند، که این امر، لاجرم باعث ایجاد تنش می گردد. این موضوع منجر به بر هم زدن تعادل جمعیت میکروبی کانال گوارش و به تبع آن، کاهش توان ساز و کارهای دفاعی بدن شده که پیامد نهایی آنها، حساسیت در برابر بیماری است. غالبا در چنین شرایطی، افزودنی های خوراکی ضد میکروبی همچون آنتی بیوتیک ها، به منظور حذف میکروارگانیسم های زیان آور، بهبود رشد و راندمان مصرف خوراک مورد استفاده قرار می گیرند(50). تحقیقات و گزارش های متعدد منتشره حاکی از آن است که در صنعت پرورش طیور به منظور کاهش تلفات و افزایش عملکرد جوجه های گوشتی استفاده از ترکیبات آنتی بیوتیکی متداول است مواد افزودنی ضد باکتریایی مانند آنتی بیوتیک ها طی سالیان درازی در تغذیه طیور بکار برده شدند که باعث بهبود و سودآوری تولیدات طیور از طریق کنترل باکتری های بیماریزا در موکوس روده ای آنها می شوند. بنابراین باعث بهبود افزایش وزن، در ضریب تبدیل خوراک و یکنواختی آنها می گردند. استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد در جیره طیور حدود 60 سال (20) پیش شروع شده اولین نشانه های اثر سودمندی آنها را بر راندمان تولید طیور و مشاهده گردید. بهبود نرخ رشد، کاهش نرخ مرگ و میر و کاهش ضریب تبدیل خوراک طیور شد (53). استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد از نظر اقتصادی نقش مهمی در بهبود عملکرد حیوانات و طیور داشته است (50). از جمله انواع آنتی بیوتیک هایی که بدین منظور مورد استفاده واقع شده اند می توان به آووپارسین، تتراسیکلین، ویرجینیامایسین و پنی سیلین اشاره نمود که میزان تاثیر آنها با یکدیگر تفاوت دارد.اما باتوجه به به اینکه مصرف مستمر و طولانی مدت مقادیر تحت درمانی آنتی بیوتیک ها در خوراک های دامی ممکن است منجر به حضور بقایای این نوع ترکیبات در فراوردهای دامی گردیده و پس از مدتی موجب مقاوم شدن میکروارگانیسم ها نسبت به داروهای ضد میکروبی در انسان شود(76). همچنین به دلیل باقی ماندن آنتی بیوتیک ها و مقاومت بیماریها احتیاط بیشتری در مورد استفاده از انتی بیوتیک ها در صنعت حیوانات شده است(36, 82). در واقع بدلیل مقاومت فوق العاده میکروب ها در مقابل آنتی بیوتیک ها (82) در انسان و حیوانات ایالات متحده و اروپا نهایتا در سال 2006خرید و فروش آنتی بیوتیک ها و استفاده آنها در جیره حیوانات منع شد (50). ممنوعیت استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان ماده افزودنی به سرعت گسترش پیدا کرد و تحقیقات در مورد جایگزین آنتی بیوتیک ها در تولیدات حیوانی که نتایج مشابه با اثرات مثبت آنتی بیوتیک ها مانند بهبود عملکرد طیور، افزایش وزن زنده، بهبود ضریب تبدیل خوراک و کنترل و پیشگیری از عوامل بیماریزا داشته باشد، انجام گرفته است (20). حذف آنتی بیوتیک ها از جیره طیور می تواند نرخ مرگ ومیر در ارتباط با عفونت های روده ای را افزایش دهد (13) معمولا در تولید جوجه های گوشتی بازده اقتصادی دارای اهمیت فراوانی می باشد و باید در نظر گرفت که ممنوعیت آنتی بیوتیک ها باعث کاهش تولید و بازده خوراک می شود حذف آنتی بیوتیک ها از جیره ممکن بود اثر منفی روی سودآوری حیوانات داشته باشد بنابراین صنعت خوراک حیوانات بدنبال جایگزینی برای آنتی بیوتیک ها بود (34). با توجه به مشکل مطرح شده برای استفاده آنتی بیوتیک های محرک رشد، تحقیقات و آزمایشات زیادی در زمینه یافتن جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک ها ی محرک رشد صورت گرفته است. اکثر جایگزین های معرفی شده برای آنتی بیوتیک محرک رشد عمل خود را در ارتباط با بهبود عملکرد طیور از طریق تاثیر بر فلور میکروبی دستگاه گوارش اعمال می کنند. نهایتا توجه محققان به سمت مواد افزودنی دیگری به عنوان جانشین آنتی بیوتیک ها در جیره طیور معطوف شد که این مواد افزودنی باعث سلامتی روده طیور می شوند(29). مواد افزودنی جایگزینی شامل آنزیم ها، اسید های آلی، پرو بیوتیک ها، پری بیوتیک ها، گیاهان داروئی و عصاره آنها و یا روغن های فرار استخراجی آنها و یا ترکیباتی از این قبیل اشاره کرد. بدلیل منع آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد در جیره طیور اولویت تحقیقات به سمت استفاده از پرو بیوتیک و پری بیوتیک به عنوان جانشین های آنتی بیوتیک ها می باشد(50). همه حیواناتی که تحت شرایط تجاری پرورش می یابند در معرض عوامل مختل کننده سیستم ایمنی مخصوصا در اوایل زندگی قرار می گیرند که شدت آن به تعداد میکروارگانیسم های محیطی وابسته است. استفاده از پروبیوتیک و پری بیوتیک در جیره بخصوص در هنگام نامتعادل بودن میکرو ارگانیسم های روده، است اثر سودمندی بر سلامتی دارند.
2-3 پروبیوتیک ها:
بررسیـهای بعمل آمده نشان می دهند مصرف مستمر وطولانی مدت مقادیـر تحت درمانی ترکیبات آنتی بیوتیکی درخوراک دام و طیور ممکن است منجر به حضوربقایای آنها درفرآورده های دامی گردیده و پس ازمدتی موجب بوجود آمدن میکروارگانیسم های مقاوم به داروها در انسان گردد. بر اساس گزارشهای موجود افزایش روزافزون ناهنجاریهای مادرزادی، وقوع بیماریـهای مـزمن، عـدم تاثیر آنتی بیـوتیک ها و برخی از عوارض دیـگر که امـروزه از آنـها به عنوان مشکلات بهـداشتی جوامع بـشری یاد می شود، به مصرف بی رویه همین ترکیبات نسبت داده می شود. بنابراین به دلیل ممنوعیت مصرف و یا محدود شدن استفاده از آنتی بیوتیک ها به عنوان افزودنی خوراکی در تغذیه دام وطیور، به کارگیری پروبیوتیک ها به عنوان ترکیبات جایگزین آنتی بیوتیک ها مورد توجه صنعت دامپروری و بویژه صنعت پرورش طیور قرار گرفته است. اخیرا متخصصین تغذیه و دامپزشکان توجه زیادی به دریافت مواد مغذی و استفاده از پروبیوتیک ها به عنوان محرک رشد و حفظ میکروفلورای روده ای در طیور کرده اند (42). نتایج حاصل از انجام برخی مطالعات به عمل آمده در ایران نیز نشان دهنده امکان استفاده از پروبیوتیک ها در تغذیه طیور به منظور افزایش بازدهی تولید آنها می باشد(عبدالهی). و از آنها به عنوان مواد افزودنی طبیعی در جیره طیور استفاده می شود که باعث افزایش عملکرد و پاسخ ایمنی پرندگان می شود. عمومی ترین تعریف برای پروبیوتیک ها شامل ارگانیسم ها یی(قارچ یا باکتری) هستند که که به بالانس میکروبی روده کمک می کنند(2).
ایده نهفته در استفاده از پروبیوتیک ها بر این واقعیت استوار است که چنانچه به هنگام تنش، بیماری و یا در زمان تولد، تعداد کافی از باکتری های اسیدلاکتیک به دستگاه گوارش پرنده وارد شوند، مزاحمت های میکروبی گوارشی به حداقل رسیده و یا برطرف می گردند. علاوه بر این، میکروب های پروبیوتیکی وارد شده به محیط گوارش، برای عملکرد بهتر و قابلیت بقای بیشتر، به تکثیر و حفظ طیف میکروبی مطلوب مجرای روده ای در دستگاه گوارش کمک خواهند کرد اثرات مفید پروبیوتیک نخستین بار توسط مچینکف (1907) بر روی قرقاول های بلغاری شناخته شد. این محقق متوجه شد که مصرف مقدار زیادی شیر تخمیر شده حاوی لاکتوباسیل اسیدوفیلوس موجب افزایش طول عمر قرقاول می شود. لی لی و استیل ویل (1965) واژه ی پروبیوتیک را برای مواد محرک رشد تولید شده توسط میکروارگانیسم ها به کار بردند. واژه “پروبیوتیک” دارای منشا یونانی بوده که به معنای “برای زندگی” است. پارکر (در سال 1989) کلمه ی پروبیوتیک را برای میکروارگانیسم ها یا موادی مورد استفاده قرار داد که بتوانند به تعادل میکروبی روده کمک کنند. بعدها فولر (1989) با ارائه توصیفی جدید، “پروبیوتیک” را به عنوان مکمل های غذایی حاوی میکروب زنده تعریف نمود که از طریق بهبود تعادل میکروبی روده حیوان اثرات مفیدی برای میزبان دارند. پس از آن، اداره دارو و خوراک آمریکا (FDA) در سال 1989، اصطلاح “غذای صرفا میکروبی” را به جای پروبیوتیک به کاربرد و کارخانجات سازنده مکمل ها ملزم به نوشتن DFM بر روی محصولاتشان شدند. DFM به هر گونه “منبع میکرواگانیسم های زنده و طبیعی اعم از باکتری، قارچ و مخمر” اطلاق می شود (مایلز و بوتوالا، 1991).