قانون مجازات اسلامی و چهارمحال و بختیاری

دانلود پایان نامه

یکی دیگر از جرایم که می تواند در مقابل جرایم سیاسی قرار گیرد جرایم علیه امنیت و اسایش عمومی است اگرچه همه جرایم به نوعی امنیت را خدشه دار می کند اما در برخی جرایم این خصیصه روشن تر است .به عبارت دیگر به طور مستقیم با مفاهیم امنیت ملی و آسایش عمومی در ارتباط هستند چنان که جرایمی مانند جاسوسی، محاربه، شورش، سوء قصد به جان مقامات سیاسی مستقیماً حاکمیت ملیو اساس پایه های حکومت را هدف قرار می گیرند از سوی دیگر جرامی مثل جعل قلب سکه از باب آن که اعتماد عمومی را نسبت به صحت اسناد، نوشتجات ، اوراق بهادار ، اسکناس و نظایر آن ها سلب کرده و در مواردی مثل جعل اسکناس رایج بنیان های اقتصادی جامعه را متزلزل می سازند جرایم علیه آسایش عمومی محسوب شده اند.
1-10-5-سیمای جنایی
سیمای جنایی در لغت، از دو کلمه تشکیل شده است. سیما در لغت به معنای چهره و جنایی به معنای جرایمی که دارای جنبه کیفری اند، می باشد(عمید: 1369، 825). مفهوم اصطلاح فوق، عبارت است از بیان جوامع همراه با ثبت علمی و نشان دادن چهره و وضعیت جرایم در حوزه قضایی.
1-10-6- جرم شناسی
اصطلاح جرم شناسی اولین بار به وسیله توپنیار فرانسوی درسال 1879 وچند سال بعد توسط گاروفالو بکار برده شد. از آن پس این کلمه درتمام دنیا به یک اعتبار استفاده گردید. معنی لغوی کلمهء جرم شناسی را باید دردو کلمهء لاتین و یونانی Crimin به معنی اتهام و یا جرم و کلمه Logos بمعنای علم در زبان یونانی کهن جستجو نمود. بنابراین تعریف لغوی این علم بررسی وشناخت پدیده مجرمیت می باشد. درحقیقت ارائه یک تعریف جامعه و مانع ازجرم شناسی که در برگیرنده تمام زوایا ومسائل مربوط به جرم ومجرم، طریقه معالجه و پیشگیری آن باشد. از یک طرف به دلیل تعدد واختلاف دید متخصصین رشته های مختلف جرم شناسی و از جهتی به علت توجه خاص محققین به یک عنصری از عناصر وعدم توجه به کل مفاهیم تشکیل دهند این علم، تاکنون جامه عمل بخود نپوشیده است. شاید انگیزه اصلی بتوان درجوان بودن وعدم تکامل این علم جستجونمود. امروزه تعریف متعدد ومختلفی ازجرم شناسی وجود دارد که طبقه بندی آنان درطبقات همگون وکاملاً مشابه امر تقریباً محال است ولی میتوان با توجه به وجوه اشتراک واختلاف موجود، آنان را به دسته های چند تقسیم نمود( نجفی توانا: 1394، 26).
جرم شناسی علم بررسی و مطالعه پدیدهء جرم است. به عبارت دیگر مدافعان این تعریف جرم شناسی را علم جرم می نامند و این تعریف بیشتر بر محور خود لغت جرم شناسی استوار است. امیل دورکیم پایه گذار علم جامعه شناسی در قرن نوزدهم در فرانسه در کتاب می نویسد، اعمالی در جامعه وجود دارد که ارتکاب آنها درخارج، وجدان جمعی را آزده می نماید واجتماع علیه آنها واکنش وعکس العمل ویژه به صورت (مجازات) ازخود بروز می دهد. ما این اعمال ورفتار ها را درگروه وطبقاتی واحد قرار داده و با آنها عنوان مشترکی بنام جرم می دهیم که بررسی ومطالعه آن را موضوع دانش خاص بنام جرم شناسی می دانیم(دورکیم: 1379، 196).
تعریف و برداشت فوق ازجرم شناسی کاملاً متأثر از بینش جامعه شناسی دانشمند مذکور است که متخصصین بعد ازوی را نیزتحت تأثیر قرار داده است. زلینگ استاد دانشگاه ساراتریش با بیان ساده جرم شناسی را چنین تعریف می کند، جرم شناسی همان طوری که ازعنوانش پیداست علم جرمی می باشد. درهمین رابطه هنریکوفری جامعه شناس ایتالیایی درقرن نوزدهم معتقد است که، جرم شناسی علم مطالعه وبررسی جرم به مثابه عمل طبیعی واجتماعی یک انسان ونه به منزله یک عمل قضایی مجرد می باشد(نجفی توانا: پیشین، 27-28).
1-10-7-جنایت
معنای جنایت در متون دینی و در برخی احادیث، معادل واژه ذنب یا معصیت است، یعنی ارتکاب گناه و انجام دادن هر کار حرام یا تعدی به مال و یا جان افراد یا چیز دیگر، که مغایر با احکام یا اوامر و نواهی باری تعالی باشد(اردبیلی: 1393، ج1، 119). جنایت جرمی است که جزای آن ترهیبی و ترذیلی با هم است یا فقط ترذیلی است، البته این تعریف به جای وضوح، ابهام بیشتری در بر دارد و جنایت را باید از روی مجازات ها شناخت(جعفری لنگرودی: 1386، 200).
در اصطلاح حقوقی به ویژه در حقوق برخی از کشورهای عربی و حقوق ایران جنایت به جرایمی گفته می شود که برای جامعه بسیار خطرناک است و مجازاتی سنگین مانند، قتل و حبس ابد در پی دارد. این مفهوم از جنایت در برابر جنحه و خلاف به کار برده می شود. در واقع جنایت نوعی جرم به شمار می رود. در مفهوم حقوقی و قضایی جرم مبتنی بر رفتاری است که مخالف نظم اجتماعی است(گلدوزیان: 1386، 211).
علمای حقوق کیفری هر یک جرم را به گونه ای تعریف کرده اند. هر یک از این تعاریف از گرایش های نظری مکتب های خاص ملهم بوده است، برای نمونه، مکتب عدالت مطلق جرم را هر فعل مغایر اخلاق و عدالت تعریف کرده است. بنابر تعریف گاروفالو از بنیان گذاران دانش جرم شناسی، جرم عبارت است از تعرض به احساس اخلاقی بشر، جریحه دار کردن آن بخشی از اخلاقی که احساسات بنیادی بشر یعنی شفقت و درستکاری را شامل می شود( اردبیلی: پیشین، 210).
در قوانین کیفری ما ماده 2 قانون مجازات اسلامی بیان می دارد« هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب می شود».
1-11-شهرستان اردل
1-11-1-تاریخچه و جغرافیای شهرستان اردل
اَردَل یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. این شهر مرکز شهرستان اردل می‌باشد و در بخش مرکزی این شهرستان واقع شده‌است. مردمان این شهرستان و حومه دارای گویش، موسیقی وآداب بختیاری هستند. بر اساس آمار سال 1392 جمعیت اردل بالغ بر ۸۹۹۲ نفر می‌باشد. در هفدهم فروردین سال ۱۳۵۶ خورشیدی (۱۹۷۷ میلادی)، زلزله‌ای به قدرت حدود ۵ ریشتر اردل را به شهری نیمه ویرانه تبدیل کرد و حدود ۳۰۰ نفر از مردم آن جان باختند. بعد از این زلزله معروف، بافت مسکونی شهر هم تغییر یافت و هم جابجا شد. اردل از گذشته‌های دور، یکی از مراکز ییلاقی و اسکان عشایر ایل هفت لنگ بختیاری بود و در متون تاریخی از جمله سفرنامه ابن‌بطوطه که از اصفهان تا شوشتر سفر کرده، اشاراتی به این ناحیه شده است. سبز کوه یکی از مناطق زیبای این شهر است. همچنین این شهر دارای چشم‌اندازهای بسیار زیبایی و دیدنی بوده و آب و هوای آن در تابستان خنک و در زمستان سرد می باشد. این شهر دارای اکوسیستم‌های ویژه و چشم اندازهای طبیعی، مرتعی، جنگلی و کوهستانی می‌باشد. آبشارهای پر آب و دیدنی مثل تنگ زندان و آبشار معدن زیبایی اردل را دوچندان کرده است. این منطقه دارای سه تنوع آب و هوایی می‌باشد و به تبع آن جانورانی چون پلنگ، خرس قهوه‌ای، سنجاب بلوط‌های غرب ایران، کل، بز و کبک دری در این منطقه زندگی می‌کنند. قدیمی ترین آثار شناسایی شده در اردل مشتمل بر ابزارهای سنگی از دوره پارینه سنگی جدید و دوره آغاز نوسنگی است که در غارهای باستانی منطقه به دست آمده که مربوط به ده تا یازده هزار سال قبل تعلق دارند. همچنین بر اساس تحقیقات باستان شناسی این منطقه قسمتی از محدوده و سرحدادت ایالت انشان یا انزان ایلامی است (۳۵۰۰ سال قبل) و در۲۱۰۰ سال پیش بخشی از حکومت الیمایی محسوب می شد. آثار بدست آمده از دوره ایلامی، بردگوریها، آثار دوره ساسانی، عبور جاده باستانی دسپارت( بختیاری، اتابکان) بقایای قلاع ، پلها و محوطه های باستانی متعدد و… نشان از دیرینگی سکونت انسان در این منطقه دارد. این شهرستان به علت پراکندکی جمعیتی و جغرافیایی از ریز مناطقی مانند، میانکوه، مشایخ ، مسیر دشتک، روگر، دیناران، چهاربنیچه و… تشکیل شده است. که دارای سابقه تاریخی مشترکی می باشند. برای اولین بار بصورت مکتوب در قرن سوم ابن خرداد و قدامه ابن جعفر در شرح مسیر جاده دسپارت و بعد از آنها در قرن هشتم ابن بطوطه سیاح معروف که در دوره اتابکان لر از سمت مالمیر(ایذه) وارد منطقه شد نیز در سفرنامه خود از اردل و بهشت آباد به نامهای اربهشت، ارد بهشت، اردی بهشت (اردل بهشت آباد) اشاره نمودند. در اسناد دوره صفویه، افشار و زند و قاجار از این منطقه بنام عمومی پسکوه، پشتکوه و پشتکوه بختیاری ذکر گردید. بر اساس گفته ها و مستندات این منطقه در دوره (سلجوقیان) تحت تملک اتابکان لر بوده است. در این دوره قسمتهایی از این منطقه (مشایخ فعلی و قسمتی از منطقه دیناران) به سادات سیدصالح واگذار گردید. با حمله مغول و فروپاشی حکومت اتابکان لر و به تبع هرج و مرج ناشی از آن، این منطقه به عنوان قسمتی از محدوده حکومتی اتابکان لر دچار بحران گردید و کانونی برای مخالفان و دشمنی با مغولان شد. مردم پشتکوه بختیاری بر این باورند که هلاکوخان مغول در جنگی بدست مخالفان بختیاری اسیر و در روستای آلیکوه (ایل شهماروند)کشته شد. در دوره صفویه و در راستای سیاست انکسار اقوام و به دلیل مقاومت و سرکشی مردمان این منطقه جهت جلوگیری از تهدید پایتخت (اصفهان ) توسط بختیاریها برخی طوایف این منطقه (میانکوه و پشتکوه) به نقاط دیگرکوچانده شده اند و منطقه پشتکوه بختیاری حد فاصل سبزکوه، کلار تا دشتک به عنوان مرتع سردسیری در اختیار عشایر کوچرو ترک بلوردی قرار گرفت. بنابر نظر برخی از محققین در این مقطع زمانی، اردل جهت تامین امنیت جاده مهم دسپارت مرکز آموزش و استقرار قسمتی از قشون سپاه صفوی شد. حاجی آخوند از شاگردان ملاصدرا از معممین حوزوی این منطقه در آن زمان است. وی دارای کتابخانه ای در روستای سرمازه بوده است. از نامبرده به عنوان بانی اولین مسجد در منطقه میانکوه یاد نموده اند. در اواخر حکومت صفوی مجدداً تعدادی از ساکنان اصلی( طوایف بختیاری) کوچ داده شده، به مرور وارد منطقه شدند و به طرق مختلف مناطق و مراتع را تصاحب کرده اند. در زمان افشار و به خاطر سرکشی بختیاریها و جهت جلوگیری از قیام و اتحاد مجدد آنان، تعداد۱۵۰ روستا(بنه وار) از این منطقه و بازفت ویران و تعدادی از ساکنان توسط او به همراه دیگر طوایف بختیاری مناطق دیگر، به جاهای دور دست کوچانده و یا با سپاه او همراه شدند. عده ای از آنان بعدها به منطقه(ایل) خود مراجعه و برخی برای همیشه درجاهای دیگر ماندگار شدند. آنچه در اسناد معتبر آمده است اینکه علی صالح خان بختیاری از خوانین هفت لنگ (باب دورکی) کوهمال پشتکوه بختیاری عهد افشار، با احکامی در دوره زند نیز کوهمالی این منطقه را بر عهده داشت. عده ای مدفن او را روستای سرپیر دشتک (حلیمه خاتون) می دانند. در اسناد دوره های صفویه، افشار و زند این منطقه با نام عمومی پسکوه، پشتکوه و پشتکوه بختیاری آمده است.
اردل در دوره قاجار مرکز حکمرانی خوانین بختیاری (دورکی باب) گردید. در این محدوده زمانی اردل مرکز حکومت سردسیری بختیاری و بازار فصلی و مرکز خرید و فروش و تبادل کالا و فرآورده ها و دستبافته های منطقه، فی مابین ساکنان و عشایر با پیشه وران اصفهانی بوده است. قلعه، حمام، باغ و تکیه ایلخانی، برجهای نگهبانی و… از بناهای این دوره می باشند. امام قلی خان حاج ایلخانی که به گواه تاریخ انسانی سلیم النفس و معتدل الخلق و خوشفکر بود، با ایجاد کارگاه قالیبافی (قالیخانه) با بیش از ۵۰ دستگاه دار قالی در ضلع غربی باغ خان بازار فرش بختیاری را رونق بخشید.این فرشها توسط زنان و دختران این دیار بافته و در اصفهان عرضه می شدند. همچنین او در خصوص رواج و ترویج اعتقادات و پاسخگویی به مسائل شرعی مردم یکی از معممین حوزوی بختیاری تبار (حاجی آخوند ملا امید) را راغب به حضور در اردل نمود. نامبرده نسبت بر پایی مکتبخانه و سواد آموزی اهتمام ورزید. در این دوره مجالس و مراسم عزاداری حسینی و تعزیه خوانی رواج پیدا نمود. کتب، ادعیه ها و متون دست نویس زیادی از این دور در دست می باشد. مردم این منطقه در بزرگترین تحول تاریخ ایران یعنی نهضت مشروطه نقش بسزایی داشته اند و در فتح تهران با قشون بختیاری همراه بودند. از اردلیها نهضت مشروطه می توان از ملا نورمحمدرئیسی و کاکا فرهاد بابادی عکاشه نام برد. در اولین تقسیمات نوین کشوری و با تصویب قانون ایالات و ولایات که خاک بختیاری را به سه بلوک تقسیم نمود اردل جز بلوک آخوره (اردل، لردگان، گندمان و داران) تحت حاکمیت اصفهان واقع شد.
در دوره پهلوی اول به علل سیاسی خاص حکومت وقت و سرکشی حکام محلی و استقرار تیپ نظامی، اردل از رونق اجتماعی و سیاسی افتاد و شلمزار محور داد و ستد کالای منطقه قرار گرفت. با تغییراتی همه جانبه ای که در سیستم اداری و سیاسی و اجتماعی و فرهنگی کشور در این دوره بوجود آمد. اردل در تقسیمات سیاسی کشوری به عنوان بخشی از ولایت اصفهان قرار گرفت. در این زمان بود که اولین سری سرباز بگیری برای ارتش نوین(پهلوی اول) و اولین سیستم صدور سجلی (ثبت احوال) در مناطق بختیاری از اردل شروع شد. سیاحان اروپایی زیادی از این منطقه دیدن و درباره آن مطالبی نوشته اند. از آن جمله لرد کرزن انگلیسی که ضمن توصیف خصوصیات امامقلی خان حاج ایلخانی می گوید: مقر آنها در آرادل در جنوب شرقی کوههای بختیاری است. که ۶۰۰۰ پا از سطح دریا ارتفاع و دارای عمارت وقلعه ای دو طبقه با برجی مستحکم است و در ادامه مسافت جاده های جنوبی به اصفهان مسیر جاده دیلم، بهبهان، اردل و اصفهان را مورد بحث قرار می دهد.
مردم اردل شیعه اثنی عشری و وابسته به طوایف مختلف بختیاری هستند که در مقاطعی از زمان و به مرور از زندگی ایلیاتی دست کشیده و یکجانشین شده اند. این شهرستان از گذشته های دور یکی از محال بختیاری و از مراکز سردسیری و اسکان عشایر هفت لنگ بختیاری بوده و هم اکنون نیز محل ییلاق قسمتی از عشایر کوچرو ایل هفت لنگ است. در این منطقه نیزخانوارهایی از طوایف چهار لنگ نیز وجود دارند. این شهر همواره پایگاه خوانین بختیاری بوده است و قبر حاج ایلخانی از اجداد خوانین در این شهر واقع گشته است این شهر مرکز حکومت خوانین بوده و وجهه سیاسی آن خصوصا در زمان مشروطیت پر رنگتر است. شهرستان اردل از جمله مناطق آباد و حاصل خیز استان به شمار می آید که به دلیل وجود بارندگی کافی و خاک نسبتا مناسب انواع محصولات در این شهرستان به عمل می آید. هم چنین علاوه بر رمه های کوچنده، پرورش انواع دام ‌رایج ترین فعالیت عشایر و مردم روستاهای این منطقه است( قجری و همکاران: 1390، 136-139).
1-11-2-تحلیل بزهکاری در اردل
اعمال مجرمانه در شهرستان اردل را می توان در دو دسته جرایم علیه اشخاص و جرایم علیه اموال و آسایش عمومی مورد بررسی قرار داد:
1-11-2-1-جرایم علیه اشخاص
1-11-2-1-1-قتل
قتل خود به سه دسته زیر تقسیم می شود:
الف. قتل عمدی، که موجب قصاص است مگر اینکه اولیای مقتول راضی به دیه یا کمتر یا بیشتر از آن بشوند.
ب. قتل شبه عمد،که موجب دیه است نه قصاص و دیه در مال شخص جانی است، یعنی باید دیه را از اموال‌ خودش بپردازد(مانند غالب حوادث منجر به قتل در رانندگی)
ج. قتل خطای محض، که دیه آن بر عهده‌عاقله‌ یعنی جمعی از خویشاوندان است( مثل اینکه شکاری‌ را‌ هدف قرار داده بود تیر به سنگ خورد و انسانی را کشت بی‌آنکه بی‌مبالاتی از ناحیه تیرانداز حاصل شده باشد). (فرداد: 1365، 13).