قانون مجازات اسلامی و کودکان و نوجوانان

دانلود پایان نامه

1-وجود رابطه شرعی و قانونی زوجیت بین متقاضیان سرپرستی
به موجب ماده 1 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست، اولین شرط برای سرپرستی طفل بدون سرپرست، وجود رابطه صحیح ناشی از نکاح و علقه زوجیت بین آنها وجود داشته باشد. به این ترتیب سرپرستی به زن و مردی واگذار می شود که خانواده تشکیل داده و به هم زن و شوهر هستند.
ماده 1 قانون فوق الذکر: (( هر زن و شوهر مقیم ایران می توانند با توافق یکدیگر، طفلی را با تصویب دادگاه و طبق مقررات این قانون سرپرستی نمایند.))
در خصوص اینکه منظور از نکاح، نکاح دایم است نه موقت، منظور قانونگذار زن و شوهری هستند که رابطه زوجیت دایم بین آنها برقرار است. زیرا نکاح موقت با بذل مدت رابطه زوجیت منحل می شود و همچنین به استناد ماده 12 قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست در خصوص اختلاف و صدور گواهی عدم امکان سازش استنباط می شود که نکاح دائم مورد توجه بوده است.
2- اقامت در ایران
دومین شرطی که قانونگذار برای زوجین متقاضی سرپرست منظور نموده است، اقامت در ایران است که در ماده 1 قانون حمایت 1353 به آن اشاره نموده است. لازم به ذکر است که هر دو سرپرست باید مقیم ایران باشند. زیرا طفل پذیرفته شده فقط در چنین شرایطی است که از طرف دولت ایران مورد حمایت قرار خواهد گرفت. در لایحه جدید حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست، در موارد 3و4 آن در مورد تابعیت و اقامت تغییر عمده ای پیش بینی شده است. در ماده 3 قانون فوق الذکر متقاضیان سرپرستی باید ایرانی بوده و تابعیت ایران را تحصیل نموده باشند. لذا اشخاص خارجی نمی توانند طفل فاقد سرپرست ایرانی را بر عهده بگیرند. همچنین شرط اقامت در ایران حذف شده است که در ماده 4 این قانون، ایرانیان مقیم خارج از کشور می توانند تقاضای سرپرستی طفل را نمایند. بنابراین تابعیت ایرانی داشتن بر اقامت در ایران اولیت یافته است.
3- تراضی زوجین سرپرست
شرط سوم که برای زوجین متقاضی سرپرستی در نظر گرفته شده است، توافق و تراضی مشترک زوجین است. بنابراین چنانچه یکی از زوجین با امر سرپرستی یا فرزند خواندگی مخالفت داشته باشند یا رضایت خود را بطور کتبی در دادگاه اعلام نکند، تقاضای سرپرستی پذیرفته نخواهد شد. در لایحه قانون حمایت 92، در بند ج ماده 5، سرپرستی طفل بدون سرپرست برای زنان مجرد بالای 30 سال پیش بینی شده است. که در این خصوص تقاضانامه از طرف فرد متفاضی تقدیم می شود. اما اگر متقاضیان زن و شوهر باشند، تقاضانامه باید به امضای مشترک آنها باشد و توافق و تراضی مشترک در این لایحه چنان ضروری است که صریحاً در تبصره 5 ماده 5 مقرر شده است.
4- گذشت 5 سال از تاریخ ازدواج متقاضیان
شرط دیگر این است که پس از گذشت 5 سال از تاریخ ازدواج، زوجین صاحب فرزندی نشده باشند( بند الف ماده 3 قانون حمایت از کودکان بی سرپرست و بند الف ماده 5 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست) البته اگر زوجین یا یکی از آنها عقیم باشند و نتوانند صاحب فرزندی شوند، برابر تبصره 2 ماده 3 قانون حمایت 1353 و تبصره 1 ماده 5 لایحه قانون حمایت 92، از شرط سپری شدن 5 سال از نکاح معاف خواهند شد. با ملاحظه در شرط مذکور و استثنای آن می توان پی برد که قانونگذار ما در نظر داشته است که سرپرستی طفل را به زن و شوهری بسپارد که صاحب فرزندی نمی شوند، تا از این طریق اطمینان حاصل شود که زوجین تمام تلاش خود را در جهت تامین آسایش و رفاه طفل به کار می برند.
نکته مهم آن است که به موجب بند ب ماده 5 لایحه قانون حمایت92، زن وشوهر دارای فرزند نیز در صورتیکه سن یکی از آنها کمتر از 30 سال نباشد می توانند سرپرستی کودک بدون سرپرست را بر عهده بگیرند. در این خصوص باید گفت در صورت وجود فرزند دیگر برای زوجین، احتمال اینکه طفل در معرض تبعیض یا قیاس با فرزند خود سرپرست قرار بگیرید زیاد است، این امر می تواند از جهت روانی، آثار نامطلوبی روی طفل داشته باشد.
5- شرط سن برای متقاضیان
به موجب بند ب ماده 3 قانون حمایت 53 و بند الف و ب ماده 5 لایحه قانون حمایت 92 لااقل یکی از زوجین متقاضی سرپرستی باید به سن 30 سال رسیده باشند.
6- عدم محکومیت جزایی موثر
شرط دیگر سرپرستی این است که متقاضیان سرپرستی نباید دارای محکومیت کیفری موثر باشند. بند ج ماده 3 قانون حمایت 53، در این خصوص بیان می دارد: (( هیچ یک از زوجین دارای محکومیت های جزایی موثر، به علت ارتکاب جرایم عمدی نباشند.)) وضع این شرط از سوی قانونگذار به این دلیل است که زوجین و سرپرستان ناهنجار و قانون شکن نمی توانند فرزندانی قانون مدار و هنجار به اجتماع تحویل دهند و به علت اشکالات روحی و داشتن حالت تجربی احتمال دارد در ارتکاب جرم، طفل مورد سوء استفاده قرار گیرد. لذا ارائه گواهی عدم محکومیت جزایی جهت صدور قرار سرپرستی الزامی است. در لایحه جدید قانون حمایت در بند ب ماده 6 عدم محکومیت جزایی موثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی تصریح شده است.
7- اهلیت متقاضیان سرپرست
از دیگر شرایطی که قانونگذار برای متقاضی سرپرست مقرر نموده است عدم حجر درخواست کنندگان سرپرستی است که در بند ماده 3 قانون حمایت 53 و بند د ماده 6 لایحه قانون حمایت 92، بطور صریح بیان شده است که هیچ یک از زوجین محجور نباشند یعنی دارای اهلیت باشند. زوجین متقاضی سرپرستی باید اهلیت قانونی یعنی عاقل، بالغ و رشید باشند تا تکلیف سرپرستی به نحو شایسته و مطلوب انجام دهند و منافع مادی و معنوی طفل تحت سرپرستی تامین شود. بنابراین پذیرش طفل به فرزند خواندگی، مستلزم آن است که شخص متقاضی سرپرستی بتواند در امور مالی و غیر مالی خود دخالت کند، پس متقاضی سرپرست نباید صغیر، مجنون، سفیه باشد چون اینگونه افراد طبق ماده 1207 قانون مدنی محجور بوده و از دخالت در امور مالی و غیر مالی خود ممنوع می باشند.
8- صلاحیت اخلاقی سرپرست
به استناد بند ه ماده 3 قانون حمایت 53 و بند ز ماده 6 لایحه قانون حمایت 92، زوجین سرپرست باید دارای صلاحیت اخلاقی باشند.
منظور از صلاحیت اخلاقی این است که سرپرست ها متجاهر به فسق و فجور و فساد اخلاقی نباشند. البته صلاحیت اخلاقی مفهوم گستره و مبهمی دارد که به عرف و آداب و رسوم جوامع بستگی دارد که در هر صورت تشخیص آن با دادگاه خواهد بود.
9- تمکن مالی
طبق بند و ماده 3 قانون حمایت 53 و بند ج ماده 6 لایحه قانون حمایت 92، زوجین یا یکی از آنها باید تمکن مالی داشته باشند. متقاضی سرپرست باید در حدی ملی باشد که بتواند مایحتاج زندگی مادی و تربیتی طفل را تامین کند. زیرا طفل باید تحت آموزش قرار بگیرد و امکانات رفاهی و هزینه درمان او تامین شود. به دلیل ضرورت این امر حتی قانونگذار برای تامین هزینه های آینده طفل در صورت فوت سرپرستان، در ماده 5 قانون حمایت 53 و ماده 15 لایحه قانون حمایت 92، مقرر نموده است که درخواست کنندگان به کیفیت اطمینان بخشی در صورت فوت خود هزینه نگهداری، تربیت و تحصیل طفل را تا رسیدن به سن بلوغ تامین نمایند و خود را با نظر سازمان نزد یکی از شرکت های بیمه به نفع کودک یا نوجوان تحت سرپرستی بیمه عمر کنند.