مدیریت بهینه سرمایه در گردش و استراتژی‌های سرمایه درگردش

دانلود پایان نامه

CFO = جریانهای نقد عملیاتی
کلیه متغیرهای مدل رگرسیونی فوق با تقسیم بر ارزش دفتری داراییهای ابتدای دوره، وزن دهی شدهاند. باقیماندههای حاصل از مدل رگرسیونی فوق، منعکس کننده سطحی از اقلام تعهدی جاری هستند که توسط جریانهای نقدی قابل توضیح نیستند و نشان دهنده کیفیت اقلام تعهدی میباشند. بطوری که در مدل فوق، بالا بودن انحراف معیار اقلام باقیمانده نشان دهنده پایین بودن کیفیت اقلام تعهدی است(دستگیر، رستگار، 1389).
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش
2-1- مقدمه
در تحقیقات انجام شده در ارتباط با کیفیت اقلام تعهدی در اغلب پژوهشها این متغیر به عنوان متغیر مستقل مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق اثر عملکرد مدیریت در خصوص استراتژیهای اتخاذ شده در ترکیب اقلام سرمایه درگردش و همچنین میزان محافظهکاری بکارگرفته شده در گزارشگری مالی، بر کیفیت اقلام تعهدی بررسی شده است. میزان ابهام موجود دراقلام تعهدی بسته به نوع این اقلام و همچنین بسته به نوع برخورد مدیریت در گزارشگری مالی متفاوت است. از آنجا که در ایجاد اقلام تعهدی برآورد سهم بسزایی دارد، لذا میزان ابهام میتواند برآورد و در نتیجه کیفیت اقلام تعهدی را تحت تاثیر قرار دهد.
فصل حاضر به ادبیات موضوع پژوهش و پژوهشهای انجام شده قبلی اختصاص یافته است. این فصل به دو بخش اصلی تفکیک شده است. در بخش اول، مفاهیم مربوط به استراتژیهای سرمایه درگردش، محافظهکاری در گزارشگری و کیفیت اقلام تعهدی تشریح شده است. همچنین این بخش شامل مطالبی در خصوص ابهام موجود در اقلام تعهدی و ساختارسرمایه درگردش میباشد. در بخش دوم، پیشینه پژوهش ارائه شده است که در آن تحقیقاتی که بطور مستقیم یا غیرمستقیم با موضوع پژوهش ارتباط دارند، بررسی شدهاند. همچنین، پژوهشهای ارائه شده به دو بخش پژوهشهای انجام شده در خارج از کشور و
پژوهشهای انجام شده در داخل کشور تفکیک شدهاند.
2-2- مبانی نظری
2-2-1- مبانی نظری استراتژی‌های سرمایه درگردش
2-2-1-1- منابع تأمین مالی
واحدهای تجاری برای انجام فعالیت‌های عملیاتی و سرمایه‌گذاری خود نیاز به وجه نقد دارند. وجه نقد مورد نیاز باید از طریق انجام فعالیت‌های تأمین مالی تهیه شود. طیف گسترده‌ای از منابع تأمین مالی در دسترس واحدهای اقتصادی قرار دارد و روش‌های متفاوتی برای طبقه‌بندی آنها پیشنهاد شدهاست (شباهنگ، 1387). تأمین مالی ممکن است از منابع مختلف صورت پذیرد. هر منبع تأمین مالی دارای تأثیرهای خاص خود بر بازده و مخاطرات صاحبان واحدهای انتفاعی است. به طور کلی، نظریه‌های تأمین مالی را می‌توان در سه بخش اساسی بودجه‌بندی سرمایه‌ای، ساختار سرمایه و مدیریت سرمایه درگردش طبقه‌بندی کرد. دو بخش اول، همگی در ارتباط با تأمین مالی و مدیریت درازمدت سرمایه‌گذاری‌هاست. اما بیشتر تصمیم‌های مرتبط با سرمایه در گردش، مربوط به مدیریت تأمین مالی و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه مدت و به طور هم‌زمان دارایی‌ها و بدهی‌های جاری است. بنابراین منطقی است که به طور عمده از مدیریت تأمین مالی کوتاه مدت به عنوان(مدیریت سرمایه در گردش) نام برده شود(سامی اوغلو و دمیرگانس، 2008). مدیریت سرمایه در گردش، نحوه عملکرد دارایی‌ها و بدهی‌های جاری را بیان می‌کند. در واقع مدیریت سرمایه درگردش، بخش مهمی از برنامه‌ریزی برای تأمین مالی کوتاه مدت است و شامل مدیریت موجودی‌های مواد و کالا، حساب‌های دریافتنی و پرداختنی است. با استفاده از این سه جزء، برخی از حیاتی‌ترین نسبت‌های مالی شرکت مانند گردش موجودی‌ها، میانگین دوره وصول حساب‌های دریافتنی و نسبت آنی محاسبه می‌شود.
1- دوره گردش موجودی کالا: بیانگر مدت زمانی است که طول می‌کشد تا کالا فروخته شود. هدف واحد انتفاعی قاعدتاً باید این باشد که سطح موجودی کالا را در حدی مطلوب نگه دارد که نه باعث به کارگیری منابع مالی در موارد غیر مولد و نه باعث از دست دادن مشتریان شود(محمدی، ۱۳۸۸).
2- دوره وصول مطالبات: دوره وصول مطالبات، معیاری برای سنجش مدت زمان لازم برای وصول نقدی مطالبات حاصل از فروش مشتریان محسوب می‌شود و کارائی واحد انتفاعی  را در وصول وجوه مرتبط با فروش‌های نسیه نشان می‌دهد، از طرفی طولانی بودن نسبی دوره وصول مطالبات الزاماً پدیده‌ای منفی محسوب نمی‌شود، زیرا سختگیری بیش از حد در مورد وصول سریع مطالبات می‌تواند به کاهش فروش منجر گردد(محمدی، ۱۳۸۸).
3- دوره پرداخت بدهی: مدت زمانی را که طول می‌کشد تا حساب‌های پرداختنی تسویه شوند را بیان می‌کند. به تعویق انداختن پرداخت‌ها به عرضه کنندگان این امکان را برای واحد تجاری فراهم می‌سازد تا کیفیت محصولات خریداری شده را مورد ارزیابی قرار دهد و می‌تواند یک منبع انعطاف پذیر و ارزان تأمین مالی برای شرکت‌ها باشد. از طرف دیگر، اگر عرضه کننده به منظور پرداخت پیش از موعد، تخفیف پیشنهاد نماید تأخیر در پرداخت صورت حساب می‌تواند بسیار هزینه بر باشد (یعقوب نژاد، وکیلی فرد و بابایی،۱۳۸۹).
2-2-1-2- سرمایه درگردش
توسعه فعالیت‌های تجاری، توسعه کمی‌وکیفی «مدیریت مالی» را در پی داشته و به طبع این مدیریت را پیچیده کرده است. تداوم فعالیت‌های بنگاه‌های اقتصادی تا میزان زیادی به مدیریت منابع کوتاه مدت آن‌ها بستگی دارد، زیرا فعالیت‌های عملیاتی در دوره عادی معمولاً سالانه، به سرمایه درگردش و مدیریت مطلوب آن بستگی دارد، به گونه‌ای که نتایج مورد انتظار تحقق یابد و امکان تداوم فعالیت در درازمدت فراهم شود. بنابراین«سرمایه در گردش» از اقلام مهم دارایی‌های واحدها و بنگاه‌های اقتصادی تلقی می‌شود که در تصمیم‌های مالی، نقش برجسته‌ای دارد.
تعریف واژه سرمایه درگردش در متون حسابداری، دارایی‌های جاری منهای بدهی‌های جاری است و نشانگر میزان سرمایه‌گذاری شرکت دروجه نقد، اوراق بهادار قابل فروش، حساب‌های دریافتنی تجاری و موجودی مواد و کالا منهای بدهی‌های جاری است. برخی نویسندگان، سرمایه درگردش را به وسیله مجموع دارایی‌ها و بدهی‌های جاری معنی می‌کنند و اختلاف آن‌ها را به عنوان سرمایه درگردش خالص بیان می‌کنند. به عبارت دیگر، سرمایه درگردش خالص، معرف آن بخش از دارایی‌های جاری است که بر بدهی‌های جاری فزونی دارد و از طریق وام گیری درازمدت و حقوق صاحبان سرمایه، پشتیبانی شده است(شباهنگ،1387).
2-2-1-2-1- استراتژیهای سرمایه درگردش
اهمیت روزافزون سرمایه درگردش در تداوم فعالیت‌های واحدهای تجاری موجب شدهاست که استراتژیهای مختلفی برای مدیریت سرمایه درگردش در نظر قرارگیرد. واحدهای انتفاعی با به‌کارگیری استراتژیهای گوناگون در رابطه با مدیریت سرمایه درگردش، می‌توانند میزان نقدینگی شرکت را تحت تأثیر قرار دهند. هر یک از راهبردهای مختلف دارای میزان ریسک و بازده متفاوتند. مدیران مالی شرکت‌ها نیز با توجه به شرایط حاکم بر وضعیت شرکت و همچنین با توجه به ویژگی‌های شخصیتی و فردی خود، از بین استراتژیهای«جسورانه» یا خطرپذیر و یا استراتژیهای «محافظه‌کارانه» یا خطرگریز و یا ترکیبی از این دو، یک استراتژی را انتخاب می‌کنند(رهنمای رود پشتی،1389). در شرایط اطمینان، فروش، هزینه‌ها، زمان پرداخت و سایر موارد آشکارا معلوم است و همه شرکت‌ها دارایی‌های جاری را فقط در پایین‌ترین سطح نگهداری می‌کنند .نگهداری سرمایه درگردش بیش از نیاز موسسه باعث افزایش هزینه تأمین مالی و کاهش سود خواهد شد و هرگونه نگهداری کمتر از حداقل مورد نیاز، باعث تأخیر در پرداخت تعهدات به عرضه‌کنندگان مواد و کالا و از دست دادن قسمتی از فروش به علت کمبود موجودی کالا و محدودیت در استفاده از تسهیلات اعتباری خواهد شد.
در شرایط نبود اطمینان، وضعیت تغییر می‌کند و شرکت‌ها ملزمند که حداقل وجوه نقد و موجودی کالا را بر اساس پرداخت‌ها، فروش و زمان سفارش مورد انتظار و همچنین مقدار اضافی دیگری نگهداری کنند که به آن «ذخیره اطمینان» می‌گویند. همچنین، سطح حساب‌های دریافتنی از طریق شرایط اعتباری تعیین می‌شود و هر قدر شرایط اعتباری بهتر شود، حساب‌های دریافتنی برای مقدار معین فروش بیشتر می‌شود.
2-2-1-2-2- مدیریت بهینه سرمایه در گردش
«مدیریت سرمایه درگردش» عبارت است از ترکیب بهینه اقلام سرمایه درگردش، یعنی دارایی‌ها و بدهی‌های جاری، به گونه‌ای که ثروت سهامداران را حداکثر سازد(رهنمای رود پشتی، 1389). مدیران واحدهای انتفاعی در شرایط مختلف با توجه به عوامل درونی و بیرونی و با در نظر گرفتن ریسک و بازده باید استراتژی مناسبی را برای اداره و مدیریت سرمایه درگردش واحد خود انتخاب کنند، به گونه‌ای که منجر به افزایش بازده، توان نقدینگی، توان پرداخت بدهی و در نهایت تداوم فعالیت‌های واحد انتفاعی گردد.
«سرمایه در گردش» یکی از منابع تأمین مالی به ویژه برای شرکت‌های کوچک ‌و متوسط و در حال رشد است. مدیران مالی واحدهای کسب‌وکار، روزانه با تصمیم‌های مربوط به «مدیریت سرمایه درگردش» روبه‌رو می‌شوند. برای نمونه، نگهداری حجم بالایی از موجودی‌ها باعث کاهش در هزینه‌های وقفه احتمالی در چرخه تولید یا زیان‌های تجاری ناشی از کمبود محصولات، کاهش هزینه‌های عرضه و حفاظت در مقابل نوسان‌های قیمت‌ها می‌شود و از طرف دیگر، به فروش شرکت از جهات مختلف اعتبار تجاری مناسب می‌بخشد. با اینکه سرمایه‌گذاری زیاد شرکت‌ها در موجودی‌ها و کسب اعتبار تجاری باعث کاهش ریسک می‌شود، اما در مقابل سودآوری را نیز کاهش می‌دهد (لازارادیس و تریفوندیس، 2006).