مقیاس اندازه گیری و ابتلا به بیماری

دانلود پایان نامه
2-1 مقدمه
از زمانهای قدیم انسان از ارتباط تجارب دردناک زندگی با بروز برخی از بیماریها آگاه بوده است، وبه نقش عوامل روانی در شروع، تشدید و تداوم مشکلات در متون قدیم اشاره شده است. تحقیقات گسترده در قرون اخیر باعث توجه دقیق تر و علمی به این موضوع گردیده و مکانیسم تاثیر گذاری عوامل مذکور دربسیاری از اختلالات و بیماریها آشکار نشده است. افزایش مشکلات بشر امروزی در نتیجه صنعتی شدن و تحولات سریع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و. . . جمعیت رو به ازدیاد، رشد فزاینده جرم و جنایت، کاهش اعتقادات و ارزشهای سنتی و. . . نهایتا باعث ایجاد ترس و فشارهای روحی شده و بر سلامت جسمانی و روانی آن تاثیرات ناگواری گذاشته است، در عین حال با شناخت استرس و عوامل استرس زا و برگشت به ارزشهای اعتقادی اجتماعی و یادگیری روشهای کنترل استرس و. . . می توان استرس های روزمره که جزء لاینفک زندگی آدمی است را کنترل کرد.
2-2 تعاریف غیر رسمی
در سه دهه گذشته استرس یک لغت معمولی و قابل استفاده برای عموم گردیده است. در این دیدگاه استرس اغلب به عنوان یک شاخص همیشگی از احساس ناراحتی و نارضایتی افراد به کارگرفته می شود به عنوان مثال رئیس اداره استرس را به عنوان تنش یا ناکامی می شناسد و یا برنامه ریز کامپیوتر آنرا مشکل درتمرکز و. . . مطرح می نماید. بدیهی است که افراد درباره استرس نگران بوده و آنرا بر اساس کار و شغل خود به نوعی متفاوت تبیین می نمایند.
2-3 تعاریف رسمی
تعریفهای رسمی استرس با آنچه در نزد عموم مطرح می گردد تفاوت دارد. لغتنامه بین المللی وبستر استرس را بعنوان یک حالت ناخوشایند یا عامل فیزیکی یا شیمیایی یا هیجانی می داند که فرد در تطابق رضایتمندانه با آن شکست می خورد و باعث تنشهای فیزیولوژیک می گردد که می تواند درایجاد بیماری سهیم باشد و. . . در لغت نامه پزشکی دورلند استرس به عنوان مجموعه واکنشهای بیولوژیک به هرگونه محرک متناقض ( اعم از فیزیکی، روانی، هیجانی، داخلی یا خارجی ) تعریف شده که باعث از هم پاشیدگی تعادل ارگانیزم می گردد. لذا واکنشهای جبرانی نامناسب و نامتناسب می تواند منجر به اختلالات گردد. بطور خلاصه استرس حداقل به سه طریق عمده به کار برده شده است :
2-4 استرس بعنوان عامل استرس زا
استرس اغلب به عنوان یک یا چند عامل استرس زا که باعث ایجادحالت تنش، اضطراب یا بهم خوردن تعادل می گردد، مطرح گردیده بر همین اساس عوامل استرس زا از منابع خارجی ( مانند : جنگ، درگیری، تصادف و. . . ) و یا افکارو احساسات درونی (مانند: احساس گناه، توقعات ارضاء نشده و. . . ) نشات می گیرند.
2-5 استرس به عنوان ناراحتی
استرس ممکن است به احساس نگرانی، تنش یا اضطراب درونی ایجاد شده توسط عوامل استرس زا اطلاق شود. لذا وضعیت شناختی فرد عامل مهمی در تشخیص استرس قلمداد شده و چنانچه یک عامل باعث نگرانی و تشویش گردد به آن استرس اطلاق میگردد.
2-6 استرس به عنوان یک پاسخ بیولوژیکی
بعضی از دانشمندان و پزشکان به اثرات بیولوژیکی که استرس ایجاد می نماید توجه کرده اند، لذا وجود استرس در صورت مشاهده پاسخهای قابل پیش بینی در ضربان قلب، فشار خون، هورمونها، تغییر در سیستم ایمنی و سایر پارامترهای فیزیولوژیکی محقق می گردد. در عین حال بایستی توجه کرد که سنجش و ثبت تغییرات بیولوژیکی ایجاد شده توسط استرس خصوصا در حالت استرس مزمن کاری مشکل است و از طرفی ممکن است به علت تطابق فیزولوژیکی این علائم تغییر پیدا نماید.
فیزیکی، هیجانی یا هر دو
ناگهانی، مزمن یا هر دو
تک عامل یا چند عاملی
از گذشته، زمان حال یا آینده
انکار شده اعتراف شده
هوشیار یا نا هوشیار
خفیف، متوسط یا شدید
بطور کلی استرس پاسخ فیزولوژیکی، هیجانی و روانشناختی به تقاضاها و استرسورها می باشد که بر اساس نقش آن در برهم زدن تعادل و هماهنگی قابل بررسی می باشد. تقسیم بندیهای متعددی از عوامل استرس زا ارائه شده است به عنوان مثال عوامل مذکور می توانند به صورت زیر دسته بندی شوند:
مقیاس اندازه گیری تطابق مجدد اجتماعی که توسط هلمزوراهه ( 1967 ) ساخته شده است به شناسایی و درجه بندی حوادث استرس زای روزانه کمک می نماید. در این مقیاس حوادث استرس زا لیست شده و یک نمره به هر کدام از حوادث اختصاص یافته است، با توجه به نمره نهایی فرد که نشان دهنده میزان استرس می باشد، آمادگی وی برای ابتلا به بیماریهای عمده و خفیف پیش بینی می گردد. چون مقیاس مذکور علیرغم وجود استرسورها و روشهای تطابق مختلف برای همه سنین یکسان به کار برده می شود و توجهی به گذشته فرهنگی و اجتماعی و شخصیت فرد ندارد توسط بعضی از محققان مورد انتقاد واقع شده است ( تورسون 1986، باکر 1985 ).
2-7 استرس شغلی
استرس شغلی را می‌توان روی هم جمع شدن عاملهای استرس‌زا و وضعیتهای مرتبط با شغلی دانست که اکثر افراد نسبت به استرس‌زا بودن آن اتفاق نظر دارند. همچنین استرس شغلی را می‌توان کنش متقابل بین شرایط کار و ویژگیهای فردی شاغل به گونه‌ای که خواست های محیط کار بیش از آن است که فرد بتواند از عهده آنها برآید تعریف کرد. در بعضی موارد به کارگیری فرد در کاری که با توانایی‌ها و اطلاعات او همخوانی ندارد و یا تغییر در فعالیت کاری او می‌تواند باعث ایجاد استرس در فرد شود.
2-8 علل استرسهاس شغلی