موقعیت جغرافیایی و استان کرمان

دانلود پایان نامه

2-1- جمع‌آوری و شناسایی گونه‌های جنسLarinus
استان کرمان با وسعت 175069 کیلومترمربع از پهناورترین استانهای کشور ایران میباشد. این استان در عرض جغرافیایی 26:31 درجه شمالی و 55:59 درجه شرقی واقع شده است. ارتفاع این استان از سطح دریا در مناطق مختلف 100 تا 4473 متر میباشد (شکل 2-1). در اوایل فصل رویش (اوایل فروردین ماه) سال‌های 1389 و 1390 رویشگاههای گیاهان میزبان این سرخرطومیها در چند منطقه از استان کرمان مشخص شد (شکل2-2). اطلاعات مربوط به هر رویشگاه از قبیل ارتفاع از سطح دریا، گونه‌های گیاهی، شیب و موقعیت جغرافیایی ثبت شد. برای شناسایی گونه‌های گیاهان میزبان در اواسط فصل رویش و در زمان گلدهی گیاهان، با مراجعه به رویشگاه‌ها نمونه‌های کامل گیاهی جمع‌آوری شده و روی مقواهای کاغذی پرس و خشک شدند. سپس نمونه‌های گیاهی توسط دکتر سید منصور
میرتاجالدینی از گروه زیستشناسی گیاهی در دانشگاه شهید باهنر کرمان شناسایی شدند. برای شناسایی گونه‌های سرخرطومی لارینوس در منطقه کرمان، طی فصل رشدی به رویشگاه‌های مختلف مراجعه و نسبت به جمع‌آوری نمونه‌های سرخرطومی از روی گیاهان میزبان اقدام شد. برای جمع‌آوری گونه‌های سرخرطومی از روی گیاهان میزبان از روش‌های مختلف استفاده شد: (الف) جمع کردن سرخرطومی‌ها با دست از لابلای پوشش گیاهی یا روی گیاهان میزبان در حین حرکت و تجسس، (ب) جمعآوری قسمت‌هایی از گیاه که حاوی مراحل مختلف زیستی سرخرطومی بودند بریده شدند و پرورش دادن
آنها تا رسیدن به مرحله حشره کامل و (ج) بازرسی زیستگاه‌های اختصاصی در رابطه با محل‌های زمستان‌گذرانی آنها از قبیل زیر پوست درختان و سطح خاک (کریم پور، 1387، نصیر زاده و همکاران، 1384، گولتکین و گوسلو، 2003). نمونه‌برداریها از فروردین تا اوایلمهرماه سال‌های 1389 و 1390به فاصله‌ی هر 10 روز یک‌بار انجام گرفت. نمونه‌های جمع‌آوری شده با ذکر نام منطقه، نام گیاه میزبان و تاریخ نمونه‌برداری در ظروف پلاستیکی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. نمونه‌هایی که حاوی مراحل لاروی و شفیرگی بودند تحت شرایط دمایی 2± 25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 درصد و دوره نوری طبیعی تا زمان ظهور حشرات کامل پرورش داده شدند. حشرات کامل جمع‌آوری شده متعلق به سرخرطومیهای جنسLarinus در شیشه‌های پنی‌سیلین حاوی الکل 75 درصد تا زمان شناسایی گونه‌ها نگهداری شدند. حشرات کامل نر و ماده این سرخرطومی‌ها بر اساس شکل شکم از یکدیگر تفکیک شدند، به این صورت که در جنس نر شکم حالت فرو رفته یا مقعر دارد ولی در جنس ماده شکم حالت محدب دارد (شکلهای2-3 و 2-4) (گولتکین و همکاران، 2008).
شکل2-1- نقشه استان کرمان. ماخذ: سازمان مدیریت و برنامهریزی استان کرمان.
شکل2-2- تصاویری از رویشگاههای گیاهان میزبان (اصل)
شکل2-3- شکم در جنس ماده سرخرطومی Larinus affinis (اصل)
شکل2-4- شکم در جنس نر سرخرطومی Larinus affinis (اصل)
شناسایی گونه‌های سرخرطومی Larinus بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناسی قسمتهای مختلف بدن سرخرطومی نظیر خرطوم، شاخکها، پاها، شکم و تزیینات روی پیش‌ گرده و بالپوشها انجام شد. همچنین گونه‌ها جهت شناسایی یا تایید به دکتر لونت گولتکین در کشور ترکیه ارسال شدند.
2-2- تعیین درصد فراوانی نسبی گونه‌های لارینوس و شاخص تنوع گونهای
با مشاهده اولین حشرات کامل ظاهر شده سرخرطومیهای جنس Larinus از پناهگاه زمستانی
نمونهبرداریها از هر کدام از شش گونه گیاه میزبان این سرخرطومیها به نامهای
Echinops longipenicillatus Mozaff. & Ghahr.، E. lalesarensis Bornm، E. aucheri Boiss، Carthamus oxyachantha M. Bies.، Cousinis stocksii Winkler و Onopordun leptolepis Dc. آغاز شد. همه این گیاهان متعلق به تیره Asteraceae بودند که توسط دکتر سید منصور میرتاج الدینی (عضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان) شناسایی شدند. گیاهان متعلق به تیره Asteraceae دارای چهار مرحله رشدی مشخص به نامهای جوانهدهی، رشدونمو جوانهها ، گلدهی و رسیدگی طبقها هستند (پتیت و برایس، 2000). واحد نمونهبرداری یک بوته گیاه انتخاب شد و در هر نوبت
نمونهبرداری تعداد 20 گیاه مورد بررسی قرار گرفت. نمونهبرداریها به تعداد هشت بار (به فواصل هر سه روز یکبار) در هر یک از مراحل رشدی هر کدام از گیاهان میزبان انجام شد. تعداد هر کدام از گونه‌های Larinus در نمونه‌های جمع‌آوری شده (با یادداشت کردن مشخصاتی همچون نام گیاه میزبان، تاریخ نمونهبرداری و مرحله رشدی) شمارش شدند. نمونهبرداریها تا اواخر شهریورماه ادامه یافت. لازم به ذکر است در مواردیکه نمونههای گیاهان میزبان آلوده به مراحل نابالغ این سرخرطومیها بودند نمونه‌های گیاهی آلوده (با یادداشت کردن مشخصاتی همچون نام گیاه میزبان، مرحله رشدی) درون ظروف پلاستیکی به آزمایشگاه منتقل شدند و در اتاقک رشد در دمای 2± 25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 درصد و دوره نوری طبیعی تا زمان ظهور حشرات کامل نگهداری شدند. تعداد هر کدام از گونه‌های لارینوس تازه ظاهر شده در هر نمونهبرداری یادداشت گردید. این کار برای هر یک از سالهای 1389 و 1390 تکرار شد. از داده‌های حاصله برای محاسبه (1) درصد فراوانی هر کدام از گونه‌های لارینوس، (2) شاخص تنوع شانون (H) و شاخص یکنواختی شانون (E) برای هر کدام از مراحل رشدی گیاهان میزبان، (3) شاخص تنوع و یکنواختی شانون کل برای هر کدام از گیاهان میزبان و (4) شاخص شباهت تنوع گونهای موریسیتا-هورن (CMH) در بین گیاهان میزبان استفاده گردید.
2-2-1- تعیین درصد فراوانی نسبی هر کدام از گونه‌های لارینوس
برای محاسبه درصد فراوانی هر کدام از گونه‌های لارینوس تعداد هر کدام از گونههای لارینوس در هر مرحله رشدی گیاهان میزبان (ni) به تعداد کل گونههای لارینوس روی هر گیاه میزبان (N) تقسیم شد. سپس عدد حاصله به تعداد مراحل رشدی گیاه میزبان تقسیم شده و در 100 ضرب شد. درصد فراوانی نسبی با فرمول زیر محاسبه شد (مگیوران، 2004):
C= ∑ (ni / N)/i*100
C = درصد فراوانی نسبی هر گونه سرخرطومی لارینوس
ni = تعداد هر کدام از گونههای لارینوس در هر مرحله رشدی گیاهان میزبان
N = تعداد کل گونههای لارینوس روی هر گیاه میزبان
i = تعداد مراحل رشدی
2-2-2- شاخص تنوع و یکنواختی شانون برای هر کدام از گیاهان میزبان و مراحل رشدی آنها