نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری و استانداردهای حسابداری

دانلود پایان نامه

DOIt-1 = متغیر موهومی است که اگر تغییر در سود عملیاتی سالt-1 مثبت بوده باشد، مقدار صفر و اگر منفی بوده باشد، مقدار یک را به خود میگیرد.
با توجه به توضیحات بالا، انتظار میرود که d3t منفی باشد. زیرا محافظهکاری به معنای شناسایی کل زیان در دوره جاری و از دیگر سو، شناسایی تدریجی سودهای احتمالی است.
خان و واتز (2007) از دیگر پژوهشگرانی هستند که به ابداع روشی برای اندازهگیری محافظهکاری
پرداختهاند. از منظر آنان، محافظهکاری تابعی است از میزان اهرم، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری خالص داراییها و اندازه واحد تجاری. برای محاسبه میزان محافظهکاری اعمال شده در صورتهای مالی یک شرکت در یک سال خاص، آنها سه متغیر پیش گفته را در فرمول (1997) جایگزین کرده و مدل مزبور را برای هر سال تخمین میزنند. سپس با کمک سه متغیر مزبور و با استفاده از ضرایب حاصل از تخمین سالانه مدل، به محاسبه شاخصی کمّی برای محافظهکاری میپردازند. مقادیر بالاتر این شاخص، نشانگر سطوح بالاتر محافظهکاری هستند. مدلهای استفاده شده توسط خان و واتز (2007)، به شرح ذیل میباشند.
(2-9)
خان و واتز (2007) ابتدا در معادله (2-9) به جای و عباراتی برحسب اهرم، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری خالص داراییها و اندازه واحد تجاری جایگزین کرده و سپس ضرایب () را با تخمین معادله (2-9) برای دادههای سالانه بدست میآورند. آنگاه با استفاده از دادههای همان سال واحد تجاری، به محاسبه معادله (2-9) میپردازند. خروجی معادله (2-9)، نشانگر سطح محافظه کاری واحد تجاری در سال t است (مهرانی و همکاران،1388).
2-2-3- مبانی نظری کیفیت اقلام تعهدی
2-2-3-1- تعریف و اهمیت اقلام تعهدی
سیستم حسابداری تعهدی رویدادهای مالی را در زمان ایجاد و بدون توجه به زمان دریافت یا پرداخت وجه نقد مربوط، شناسایی می کند، درصورتیکه در یک سیستم حسابداری نقدی، ورود یا خروج وجه نقد ملاک شناسایی می باشد. بنابراین درشرایطی که زمان وقوع رویداد مالی با زمان ورود یا خروج وجه حاصل آن متفاوت است، همواره سیستم تعهدی فراهم کننده اطلاعاتی بیشتر جهت استفاده کنندگان از اطلاعات مالی است. این اطلاعات اضافی که اقلام تعهدی نامیده می شوند، نشانهای از رویدادهایی هستند که در آینده رخ خواهندداد، برای مثال، حسابهای دریافتنی نشانهای از ورود وجه نقد در آینده و حساب های پرداختنی نشانه خروج وجه نقد در آینده می باشند. به عبارت دیگر، حسابداری تعهدی به دلیل نحوه برخورد و افشای رویدادها، فراهم کننده اطلاعاتی است با ارزش غافلگیرکننده که با ارسال نشانه ها به استفاده کنندگان ازاین اطلاعات، امکان پیش بینی دقیق تری از وضعیت آینده و به ویژه پیشبینی جریانهای نقدی آینده را اعطامی نماید. اقلام تعهدی نشانههایی را جهت استفادهکنندگان از صورتهای مالی ارسال میکنند که در سیستم نقدی نادیده گرفته میشود. این نشانهها ازیک سو تصویر صحیحی از وضعیت کنونی واحد تجاری ارائه میکنند و ازسوی دیگر به استفادهکنندگان ازگزارشها این امکان را میدهند تا پیش بینی دقیقتری از وضعیت آینده و به ویژه پیش بینی جریانهای نقدی آینده داشته باشند(میرزایی و مهرآذین، 1391).
2-2-3-2- علت به وجود آمدن حسابداری تعهدی
اگرچه هدف جدید گزارشگری مالی ارائه اطلاعات درمورد جریانهای نقدی آتی است که در ارزیابی قیمت و تعیین ارزش ذاتی سهام مورد استفاده قرارمیگیرد، ولی این بدان مفهوم نمیباشد که روش حسابداری نقدی بهتر از روش تعهدی، این هدف را برآورده میسازد. هیأت استانداردهای حسابداری دراین باره چنین میگوید: ” اطلاعات درباره سود شرکت براساس حسابداری تعهدی، معمولاً توانایی فعلی و مداوم شرکت را در کسب جریانهای نقدی، نسبت به اطلاعاتی که به جنبههایمالی دریافت و پرداخت محدود میشود، بهترمشخص می نماید .” به عبارت دیگر، تاکید اصلی گزارشگری مالی، ارائه اطلاعات درباره سود و اجزای آن است.
هیأت استانداردهای حسابداری مالی ماهیت و علت استفاده از حسابداری تعهدی را اینگونه بیان می کند:
” حسابداری تعهدی از اقلام تعهدی، انتقالی و رویههای تخصیص استفاده میکند و هدفش این است که درآمدها، هزینهها، سودها و زیانها را به یک دوره خاص مربوط کند تا بتواند انعکاس صحیحی از عملکرد موسسه در آن دوره داشتهباشد، به جای آنکه صرفاً یک سری دریافتها و پرداختهای نقدی را لیست نماید. بنابراین شناسایی درآمدها، هزینه ها، سودها و زیان ها و افزایش وکاهش در داراییها و بدهیها شامل تطابق درآمدها و هزینهها، تخصیص و استهلاک از لازمههای وجودی استفاده ازحسابداری تعهدی برای اندازهگیری عملکرد واحد تجاری هستند(هیأت استانداردهای حسابداری، 1985).” حسابداری تعهدی تلاش میکند که تاثیرات مالی معاملات، وقایع و شرایطی را که دارای پیامدهای نقدی هستند در دورههایی ثبت کند که آن معاملات، وقایع و شرایط رخ دادهاند، نه در دورههایی که وجه نقد مربوط به آنها توسط موسسه دریافت یا پرداخت شده است (هیأت استانداردهای حسابداری، 1985). براساس دلایلی نظیر موارد فوق دیچاو و اسکینر(2000 ) نتیجهگیری می نمایند که هدف اصلی حسابداری تعهدی کمک به سرمایه گذاران در جهت ارزیابی عملکرد اقتصادی واحد تجاری در طول یک دوره خاص با استفاده ازیک سری اصول حسابداری پایه مانند شناسایی درآمد و تطابق هزینه است. مدارکی وجود دارد که به عنوان نتیجه فرآیند تعهدی، سودها اطلاعات بهتری درمورد عملکرد اقتصادی موسسه نسبت به جریانهای نقدی ارائه میکنند. بنابردلایل فوق الذکر، حسابداری تعهدی به عنوان مفیدترین وسیله برای ارائه وضعیت مالی و نتایج عملیات واحد تجاری شناخته شده و مورد استفاده قرارمی گیرد (جمشیدی نوید، فتحعلی بیگلو، 1391).
2-2-3-2- تقسیم بندی اقلام تعهدی بر اساس عملکرد
اقلام تعهدی را بیشتر بدین صورت تعریف کردهاند که گویای تفاوت بین سود حسابداری و جزء نقدی آن است، به بیان دیگر، تفاوت میان زمانبندی جریانهای نقدی و زمان بندی شناخت معاملات است(علیآبادی و نوریفرد،1388). ولی تعریفی که با آن بتوان ماهیت اقلام تعهدی را توصیف کرد، این است که اقلام تعهدی به معنی اقلام ایجادشده ولی موعد نرسیده هستند (تیموری،1386). در شناسایی بعضی از اقلام تعهدی مانند حسابهای دریافتنی و پرداختنی، صرف توجه به قواعد و اصولی که مبتنی بر فرض تعهدی است ، کافی است. اما همیشه چنین نیست، گاهی اوقات برخورد ساختاری با رویدادهای مالی باعث گمراه کننده شدن اطلاعات مالی میگردد. بنابراین ملاک شناسایی در این موارد محتوای اقتصادی آنان است، مانند استهلاک. از این رو با بررسی رویدادهای مالی، اقلام تعهدی را با توجه به عملکردشان به دو طبقه اقلام تعهدی ساختاری و معنایی تقسیم میکند.
2-2-3-2-1- اقلام تعهدی ساختاری
اقلام تعهدی ساختاری آن دسته از اقلام تعهدی هستند که روشهای اجرای فعلی حسابداری را تشریح میکنند و با ساختار فرایند گردآوری ارقام و اطلاعات در ارتباطند. این اقلام آن بخش از رویدادهای مالی را که به رغم به وقوع پیوستن چرخه دریافت یا پرداخت وجه حاصل از آنها ناتمام مانده است، گزارش میکنند. وظیفه این اقلام، گزارش بخشی از رویدادهای مالی است که در سیستم نقدی نادیده گرفتهشدهاست. برای مثال، مبلغ بدهی مشتریان در فروشهای اعتباری (حسابهای دریافتنی) درسیستم حسابداری نقدی گزارش نمیشود واقلام تعهدی که این بخش گزارش نشده رویدادهای مالی تحت حسابداری نقدی را گزارش
میکنند، مربوط به اقلام تعهدی ساختاری هستند. دلیل این طبقهبندی این است که ساختارها به ارزش غافلگیرکننده اطلاعات مربوطند و اقلام تعهدی رویدادهای مالی گزارش نشده تحت سیستم حسابداری نقدی را گزارش میکنند که ارزش غافلگیر کننده نسبت به اقلام نقدی مرتبط دارند(میرزایی و مهرآذین1391).
2-2-3-2-2- اقلام تعهدی معنایی
اقلام تعهدی معنایی(ارتباط با واقعیتهای اقتصادی) نتیجه تفسیر و تحلیل رویدادهای مالی است که اگر ساختاری با آنان برخورد شود، باعث گمراه کننده شدن اطلاعات مالی میشوند. درحسابداری و گزارشگری مالی برمحتوای اقتصادی عملیات و رویدادها تاکید میشود، هرچند شکل عملیات و رویدادها مغایر بامحتوای آنها باشد و نحوه عمل دیگری را ایجاب کند. برای مثال، جهت افشای خرید تجهیزات با عمر طولانی، میتوان دونوع برخورد داشت: ساختاری، اعتقاد بر تاثیر گذاری این رویداد فقط بردوره وقوع، معنایی، اعتقاد بر تاثیرگذاری این رویداد بر کل دوره انتفاع دارایی. برخورد ساختاری یعنی قبول اینکه داراییها تنها دردوره خرید دارای انتفاعاند و بعد از آن ناباب شده و بیاستفاده میمانند. اما واقعیت این است که تنها درمواقع استثنایی (سیل،زلزله،آتش سوزی و… )است که احتمال دارد داراییها در کوتاه مدت ناباب شوند و معمولا دارای عمر طولانیاند. ما از داراییها درطول دوره حیاتشان استفاده میکنیم، هرچند به دلیل فرسودگی منافع حاصل، رویه نزولی دارند. بنابراین پرواضح است که اختصاص هزینهها به دوره خرید و استفاده ازمنافع آن در دوره انتفاع داراییها، نقص سیستم اطلاعاتی مورد استفاده است. از طرف دیگر، زمانی که ما خرید دارایی را در دوره خرید به عنوان هزینه شناسایی میکنیم، نداشتن تناسب میان درآمدهای حاصل با هزینههای تحمیل شده، سبب می شود هزینهها در دوره وقوع متورم، سود کم و درنتیجه برداشت صحیحی ازعملکرد مدیریت، وضعیت واحد اقتصادی و … نداشته باشیم. در دورههای آینده نیز شناسایی فقط منافع حاصل، ایجاد سود فرضی میکند و این امر، ازیک سو اطلاعات نادرستی جهت استفادهکنندگان از اطلاعات مالی ارائهمیدهد و ازسوی دیگر درصورت تقسیم سود، اصل سرمایه است که تقسیم میشود. به طورکلی دربرخورد ساختاری، رویدادهای مالی فقط بر دوره جاری تاثیرگذار است (گسسته) واین واقعیت که این رویدادها برجریانهای نقدی آینده وعملکرد آینده شرکت موثراست، منعکس نمیشود(پیوسته). تفسیر نادرست این رویدادها باعث ایجاد اختلالهای معنایی می شود.
2-2-3-3- اجزای اقلام تعهدی
اقلام تعهدی را میتوان به دو جزء تقسیم کرد:
1. اقلام تعهدی ناشی از رشد فعالیت شرکتها(غیراختیاری)
2. اقلام تعهدی ناشی از کارایی مدیریت داراییهای عملیاتی شرکتها (اختیاری)