پایان نامه با موضوع میوه، کاهش، زیتون، میزان

دانلود پایان نامه

باغبانی در سپتامبر یا اکتبر بالغ است ولی بلوغ فیزیولوژیکی در ژانویه یا فوریه است. بذر از نظر باغبانی در اکتبر به بلوغ می‌رسد و اگر در این مرحله برداشت شده و سرمادهی شود حداکثر جوانه‌زنی را خواهد داشت. وقتی میوه از نظر فیزیولوژیکی بالغ است ( ژانویه) درصد جوانه‌زنی به میزان زیادی کاهش می‌یابد (رستگار، 1375).

1-13- تغییرات شیمیایی در طول نمو
میزان ازت میوه‌های نمو کرده ثابت و کم است. میزان کربوهیدارات‎ها در مراحل اولیه نمو میوه افزایش می‌یابد و در مرحله سخت شدن هسته به حداکثر می‌رسد. بنابراین یک کاهش تدریجی در میزان کربوهیدات‎ها در زمان رسیدگی کامل مشاهده می‌شود. قند اصلی در گوشت زیتون، گلوگز، فروکتوز و ساکارز است که در آخرین مرحله بلوغ، کاهش ساکارز دیده می‌شود. الکل اصلی در زیتون، مانیتیول است که گفته می‌شود رابطه معکوس با سنتز روغن‌ دارد. تجمع روغن بعد از سخت شدن هسته به صورت قطرات کوچک در پروتوپلاسم سلولی انجام می‌شود. میزان تجمع روغن بسته به رقم، شرایط رشد و میزان محصول دارد. در بیشتر ارقام، حداکثر تجمع روغن قبل از بلوغ میوه مشاهده می‌شود. سنتز روغن هم‌زمان با رسیدگی سیاه، 8-5 درصد افزایش می‌یابد (رستگار، 1375).

1-14- عوامل مؤثر در تشکیل میوه
تشکیل میوه در زیتون تحت تاثیر وضعیت فیزیولوژیکی درخت و محیط است. همان‌طور که قبلاً ذکر گردید، درصد بسیار کمی از گل‎های زیتون تبدیل به میوه می‌شوند. دلایل کاهش تشکیل میوه در زیتون و بسیاری از درختان میوه به طور کامل شناخته نشده است و بدون هیچ دلیل آشکاری ممکن است درختان یک باغ، 2 سال متوالی تولید محصول نکنند. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که فاکتور اصلی در کاهش تشکیل میوه لزوماً سقط مادگی نمی‌باشد. اما رقابت شدید در میان گل‌های موجود در گل‌آذین می‌تواند یکی از عوامل مهم باشد. معمولاً در هر گل‌آذین، یک میوه باقی می‌ماند و در این میان نمی‌توان برنده را از قبل تشخیص داد. باید در این موارد عوامل محیطی و فیزیولوژیکی یکسان را در نظر گرفت.
فاکتورهای محیطی و مدیریتی بیشماری می‌تواند روی تشکیل میوه تأثیر بگذارد. مدیریت نیتروژن مهم‌ترین این عوامل است. تنک گل‌ همراه با هرس صحیح، به توزیع بهتر میوه در تمام درخت کمک می‌کند. بعضی از مناطق با داشتن میکروکلیماهای خاص محلّی، رطوبت و باد، تشکیل میوه بهتری از سایر مناطق دارند. بادهای خیلی تند تشکیل میوه را کاهش می‌دهد. در سال‌های اخیر دامنه وسیعی از مطالعات محققین زیتون به بررسی عوامل مؤثر در تشکیل میوه اختصاص یافته است و این مسئله از جنبه‌های مختلف فیزیولوژیکی و محیطی بررسی شده است که در این مبحث اشاره‌ مختصری به این تحقیقات می‎شود (رستگار، 1375).

1-14-1- دما
دما یک فاکتور بحرانی و تعیین کننده در طول دوره گرده افشانی مؤثر5 است. دما روی پذیرایی کلاله،‌ طول عمر تخمک و رشد لوله گرده اثر می‌گذارد. علاوه بر این، دماهای زیاد می‌تواند باعث سقط شدن بذر شده و بنابراین موجب محدود کردن یا کاهش تشکیل میوه شود. اگر دمای بالا مخصوصاً با بادهای خشک همراه شود باعث سقط میوه‌های جوان می‎شود (ترابی و صادقی، 1364).
معمولاً در زیتون یک میوه در هر گل‌آذین دیده می‌شود ولی اگر بهار، خنک باشد میزان تشکیل میوه افزایش یافته و ممکن است در هر گل‌آذین 7-5 میوه تشکیل شود. اما تحت چنین شرایطی تعداد گل‌آذین‌های تشکیل دهنده میوه کاهش می‌یابد. اگر دماهای بالا همراه خشکی و رطوبت پائین باشد موجب سقط جنین و مومیایی شدن میوه‎ها می‌شود. در بسیاری از مناطق زیتون‌کاری در زمان شکوفایی گل‌ها، اغلب دمای بالاتر از 30 درجه سانتی‌گراد وجود دارد که می‌تواند تشکیل میوه را کاهش دهد و در خیلی از موارد بسیاری از گل‌ها تبدیل به میوه‌های پارتنوکارپ کوچک یا شات‌بری می‌شوند. این میوه‌ها زود به بلوغ می‌رسند و سنتز آنتوسیانین در آنها زودتر انجام می‌شود. هسته آنها بسیار کوچک است. اندازه آنها تنها به 10 تا 20 درصد اندازه‌های میوه‌های معمولی خواهد رسید (رستگار، 1375).
فرناندز و همکاران (1983) نشان دادند که دماهای 30 درجه و بالا جوانه‌زنی گرده‌های زیتون و رشد لوله‌ گرده در شرایط درون شیشه‌ای را به طور معنی‌داری کاهش می‎دهد. مطالعه اثر دماهای بالا روی گرده‌افشانی زیتون در شرایط درون شیشه ای نشان می‌دهد که دماهای بین 32-17 درجه سانتی‌گراد جوانه‌زنی گرده را افزایش داده و رشد اولیه لوله گرده را در مقایسه با دماهای بین 22-10 درجه افزایش می‌دهد (ترابی و صادقی، 1364)‌.

1-14-2- آب ‌و بارش
زیتون از درختان مقاوم به خشکی است. برگ‌های کوچک آن ضخیم و چرمی ‎‎هستند که دارای یک کوتیکول واکسی در سطوح بالایی و کرک در سطح زیرین برگ هستند که هدر رفت آب را محدود می‌کنند. روزنه‎ها در سطح زیرین برگ در گودی‎هایی قرار گرفته‌اند که هدر رفت آب را کاهش می‌دهند. اگرچه میزان این سازگاری موجب تداوم بقاء آن در شرایط خشکی می‌شود ولی زیتون بدون آب کافی نمی‌تواند محصول خوبی تولید کند.
برخلاف درختان خزان‌دار که در طول زمستان در حالت رکود هستند، درختان زیتون در طول سال سطح سبزینگی و استفاده از آب را نگه می‌دارند امّا همانند سایر درختان، فواصل و محدوده زمانی مشخص در طول نمو خود دارند که در آنها حساسیت ویژه‌ای به کاهش رطوبت خاک وجود دارد. در طول زمان باز شدن شکوفه‌ها، زیتون خیلی حساس به شرایط خشکی و فقدان آب در خاک
است، به خصوص در هوای گرم و خشک که موجب ریزش شدید گل می‌شود. همچنین در صورت هم‌زمانی کم آبی و دمای بالا روزنه‌ها بسته می‌شود و به تبع آن کاهش فتوستنز و در نتیجه کاهش ذخایر درخت برای سال بعد اتفاق افتاده و محصول در سال بعد کاهش می‌یابد (رستگار، 1375).
گزارش شده است که آبیاری، درصد تخمدان‌های سقط کرده و ناقص را کاهش می‌دهد و میزان تشکیل میوه را افزایش می‎دهد (سالاردینی و مجتهدی، 1372). میانگین محصول در باغ‌های خوب آبیاری شده، ممکن است بیش از 50 برابر باغ‌های آبیاری نشده باشند. اندازه میوه در تمام طول دوره نمو به شدت تحت تاثیر آبیاری است و در زمان تشکیل میوه، سخت شدن هسته و تغییر رنگ میوه این تأثیر بیشتر است. ولی آبیاری، میزان روغن میوه را کاهش می‌دهد. اما با وجود این، میزان نهایی روغن در واحد سطح، علیرغم این کاهش، بیشتر از باغ‌های آبیاری نشده است.

جدول1-1- محدوده زمانی بحرانی برای رطوبت کافی خاک‌های زیتون
زمان
مرحله رشدی
اثرات کاهش رطوبت
فوریه
تا
ژوئن
1ـ نمونه جوانه گل
1ـ‌ کاهش تشکیل گل

2ـ شکوفه‌دهی
2ـ گل‌دهی ناقص

3ـ تشکیل میوه
3ـ تشکیل میوه ضعیف

4ـ رشد شاخساره
4ـ افزایش سال‌آوری

5ـ کاهش رشد شاخساره

ژوئن
تا
جولای
1ـ مرحله رشد میوه بخاطر
تقسیم سلولی
1ـ کاهش اندازه میوه در
اثر کاهش
تقسیم سلولی

2ـ رشد شاخساره
2ـ چروکیدگی میوه

3ـ کاهش رشد شاخساره

اواخرسپتامبر
تا
برداشت
1ـ ‌مرحله‌سوم رشد
میوه در اثر
دراز شدن سلول

1-کاهش اندازه میوه
بخاطر کاهش
دراز شدن سلول

2ـ رشد شاخساره
2ـ چروکیدگی میوه

3ـ ‌کاهش رشد شاخساره

منبع: رستگار (1375)

1-14-3- شوری
تنش شوری یکی از مهم‌ترین فاکتورهای محدود کننده کشت درختان میوه در نواحی مدیترانه است. در میان درختان میوه، زیتون به عنوان یکی از متحمل‌ترین درختان میوه به شوری و یک محصول خیلی مقاوم به خشکی تلقی می‌شود. غلظت نمک بالاتر از 8 گرم در لیتر در محلول خاک به طور خیلی زیاد، رشد درخت را کاهش می‎دهد. بیشترین آزمایشات در مورد تحمل به شوری در زیتون با توجه به پارامترهای رویشی و جمع‌شدن نمک در ارگانیسم‌های مختلف گیاه انجام شده است ولی آزمایش‌های کمی ‎‎در مورد تشخیص اثرات شوری در مراحل زایشی انجام شده است. شوری بالای خاک (dS/m 5/6) هیچ تأثیری در اندازه میوه ندارد ولی میزان روغن را افزایش می‎دهد (اصلانی و حقیقت افشار، 1369).
در یک تحقیق توسط تاتینی و همکاران (1994) روی درختان‌ 4 ساله رقم “Frantoio” نشان داده شد که تیمارهای شوری به طور معنی‎داری پارامترهای فیزیولوژیکی گرده را تحت تأثیر قرار می‎دهد، به طوری که جوانه‌زنی گرده با افزایش غلظت نمک پائین آمد و میزان تشکیل میوه در حدود 30 روز بعد از تمام‌گل به طور معنی‌داری با افزایش غلظت کلرید سدیم کاهش یافت (اصلانی و حقیقت افشار، 1369).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منابع پایان نامه دربارهنظام احسن

1-14-4- گرده‌افشانی و سازگاری
زیتون یک گیاه یک پایه است که هم دارای گل کامل و هم گل ناقص است و گرده‌ افشانی آن به صورت خود گرده‌افشانی یا دگر گرده‌افشانی اتفاق می‌افتد. برای گرده‌افشانی هیچ عاملی و وسیله‌ای مورد نیاز نیست هر چند که زنبور و باد ممکن است به عنوان عامل گرده‌افشانی بین درختان زیتون عمل کنند. در خود‌ گرده‌افشانی، گرده در اثر وزن خود به سادگی به داخل کلاله همان گل می‌افتد. بساک‌های بیشتر گل‌های کامل به میزان کافی به کلاله گل نزدیک هستند؛ به طوری که در زمان شکوفایی، بساک‎ها به راحتی روی کلاله می‌افتند. باد یا زنبورها با پخش‌کردن شکوفه‌ها، روی خودگرده‌افشانی گل‌ها تاثیر می‌گذارند. در بعضی گل‌ها میله پرچم‌ها پهن هستند و بساک‌ها دور از کلاله قرار دارند که “Ascolano” جزو این ارقام است. در این گل‌ها خود گرده‌افشانی به راحتی اتفاق نمی‎افتد، لذا باد یا زنبورها باید به عنوان عامل خود گرده‌افشانی عمل کنند. باد نخستین عامل در دگر گرده‌افشانی است. گل‌های زیتون زیاد برای زنبورها جذاب نیستند. به همین دلیل باد در گرده‌افشانی نقش زیادی دارد.
از نظر سازگاری گرده و مادگی، بیشتر ارقام زیتون در حالت تک کشتی میزان کمی‎ ‎میوه تولید می‌کنند. ولی اگر چند رقم با هم کشت گردند و دگر گرده‌افشانی انجام گیرد، میزان محصول افزایش می‌یابد. از این رو می‌توان گفت که زیتون نسبتا خود نازساگار است. برخی از ارقام مانند “Picholin” و “Lechiio” کاملاً خود ناسازگار هستند و لذا دگر گردهافشانی ضروری است. لازم به توضیح است که درجه سازگاری بستگی زیادی به شرایط آب‌ و هوایی دارد. دماهای بالا یکی از فاکتورهای اصلی محدود کننده برای خودسازگاری است. در رقم “Manzanillo” در شرایط دمایی بالا در زمان گلدهی، رشد لوله کرده در خامه متوقف می‌شود و در بیشتر موارد به سلول تخم نمی‌رسد. البته این ناسازگاری در بیشتر ارقام از سالی به سال دیگر فرق می‌کند. هرگاه دمای محیط در زمان گلدهی از 24 درجه سانتی‌گراد فراتر رود، به علت کوتاه شدن طول دوره گرده‌افشانی موثر، بسیاری از گل‎ها قبل از لقاح خواهند ریخت و میوه‌ای تشکیل نخواهد شد.
کیوواس (1990) نشان داد، که در رقم “Manzanillo” دگر گردهافشانی موجب افزایش تشکیل میوه در هر دو سال آور و نیاور می‌شود که البته این افزایش در تشکی
ل میوه نهایی در سالآور بیشتر بود. افزایش در تشکیل میوه نتیجه هر دو پارامتر افزایش تعداد میوه در هر گل‌آذین و درصد گل‌آذین‌های حداقل یک میوه بود.

1-14-5- میزان محصول
سال‌آوری از مشخصات بسیاری از درختان میوه است که در یک سال، محصول سنگین و در سال دیگر محصول، کم است و یا حتی هیچ محصولی روی درخت مشاهده نمی‎شود. اگر چه در بسیاری از گونه‎ها، سال‌آوری به دلیل آغازش کم گل‎هاست، اما نمو ضعیف گل‎ها در سال نیاور ممکن است آن را تشدید کند. بوژارد و همکاران (1984) مشاهده کردند که کلاله توسعه نیافته و خامه‎های باریک درگل‎های سال نیاور (که در سال قبل آغازش کرده بودند) در سیب‎های “Cox Orange” وجود دارد که موجب کاهش میزان تشکیل میوه و در نتیجه باعث کاهش تولید می‌گردد. یعنی کیفیت پایین گل‎ها به دلیل محصول بالای سال قبل، یکی از دلایل کاهش محصول بوده است (وزارت کشاورزی، 1377).
در زیتون نیز گل‌دهی زیاد در یک سال موجب تولید گل کم و یا عدم تولید گل در سال بعد می‎شود. برای بررسی کیفیت گل یا همان تفاوت اندازه و نمو گل که موجب ایجاد تفاوت در پتانسیل تشکیل میوه و اندازه میوه می‎شود، کواس و همکاران (1994) آزمایشی را روی درختان زیتون رقم “Manzanillo” در سال‎های آور و نیاور پیاده کردند. بدین صورت که قطعات در سال آور و نیاور هم ‌زمان انتخاب شدند و در طی سه سال متوالی درصد گل‌آذین‌های ماده (گل‌آذین‎های با حداقل یک گل ماده)، درصد گل‎های ماده، وزن خشک و میزان نیتروژن گل، کیسه جنین نمو کرده در زمان شکوفایی و طول عمر تخمک بررسی شد و نتایج زیر بدست آمد:
الف- در سال نیاور، درختان درصد بالایی از گل‌آذین‎های حاوی حداقل یک گل ماده را نشان دادند ولی تفاوتی از نظر تعداد گل‌های ماده بین سال آور و نیاور مشاهده نشد که در این امر تا حدودی به علت تنوع و اختلاف پارامترها در سال‌های نیاور بود.
ب- گل‎های نمو کرده در درختان سال نیاور دارای نیتروژن بالاتر و وزن خشک بیشتری نسبت به گل‎های سال آور بودند. از آنجایی که نیتروژن، فاکتور اصلی در سقط مادگی است، لذا رقابت کمتر برای جذب مواد آسیمیلاسیونی در سال نیاور در گل‌آذین‎های نمو کرده می‎‎تواند دلیل افزایش تعداد گل‌آذین‎های ماده باشد. همچنین کاهش رقابت برای جذب مواد غذایی می‎‎تواند علت زیاد بودن وزن خشک و نیتروژن گل‎ها در سال نیاور باشد.
ج- تخمک‎های درختان با گلدهی سبک‌تر طول عمر بیشتری نسبت به درختان با گلدهی سنگین داشتند که در این مورد می‌توان گفت که طول عمر زیاد تخمک در درختان با گلدهی سبک می‎‎تواند دلیل قوی و سالم بودن گل‎ها باشد. یعنی وقتی که گلدهی، سبک باشد تعداد گل‎های سالم و کامل نیز بیشتر می‌شود و به همین دلیل طول عمر تحمک زیاد است.

1-14-6- اعمال مکانیکی
امروزه در جهان روش‌های زراعی مختلفی برای کاهش شدت تناوب باردهی و افزایش کیفیت و کمیت میوه‌های زیتون و دیگر درختان میوه انجام می‎شود. از این اعمال می‌توان به برنامه اصلاحی، کوددهی، ‌هرس، حلقه‌برداری، تنک و برداشت مناسب اشاره کرد.

1-14-7- تنک میوه و هرس
تنک میوه مهم‌ترین و مؤثرترین عملیات در کاهش محصول است تا از محصول‌دهی بیش از حد و در نتیجه سال‌آوری در سال بعد جلوگیری کند. تنک میوه نسبت برگ به میوه را با کاهش محصول و نه برگ افزایش می‎دهد و برگ‎ها باقی می‌مانند تا مواد غذایی لازم برای رشد رویشی تولید کنند. هرس، هر دو برگ و میوه را بدون تفاوت قائل شدن حذف می‌کند و به طور جزئی

دیدگاهتان را بنویسید