قتل نفس از مهم ترین صدمات بدنی است که بر فرد وارد می شود. بنابراین از جمله جرائمی است که به شدت به نظم جامعه لطمه وارد می سازد. سایر جرائم نظیر سرقت، کلاهبرداری و … تا اندازه ای قابل جبران و ترمیم هستند ولی قتل، جبران ناپذیر است و کسی که قربانی دست ظالمانه ای شده جان به جان آفرین تسلیم نموده است، اعاده او به حال حیات، از محالات است، به علاوه قتل نفس مخالف احساسات نوع دوستی و انسان پروری است و اثرات فردی و اجتماعی مهمی دربر دارد. از طرف دیگر افکار عمومی نسبت به قاتل به نهایت درجه انزجار رسیده و خواهان شدت مجازات و از بین بردن وجود قاتل در جامعه می باشند. ضرر معنوی که به خانواده مقتول وارد می شود چه بسا اثرات وخیمی به دنبال داشته باشد تا آنجا که بسیاری از خانواده ها با شنیدن کشته شدن عزیزانشان دچار ضربات روحی شدید مانند بیماری های روحی ضایعات بدنی و سکته شده اند. از این رو جنایت قتل عمدی را می توان «ام الجنایات» نامید. در طول تاریخ مجازاتی که این جرم به همراه داشته است، اشد مجازات یعنی اعدام و قصاص بوده و در حال حاضر نیز در کشور ما مجازات این جرم قصاص است. بنابراین کوچک ترین تردیدی در شناخت اصول و قواعد حاکم بر این جرم، ممکن است، اثرات جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

بنابراین جرم قتل عمدی مانند جرائم دیگر از اجتماع دو عنصر روانی و مادی تشکیل شده است. چنانچه همه حقوق دانان اتفاق نظر دارند که یکی از ارکان تشکیل دهنده هر جرم را رکن مادی تشکیل می دهد. این عنصر دارای اجزای مختلفی است که وجود برخی از آنها در همه جرائم ضروری است؛ اما برخی دیگر فقط در بخشی از جرایم لازم به شمار آمده اند. این اجزاء عبارتند از: رفتار مجرمانه، شرایط قانونی لازم، نتیجه مجرمانه و رابطه علیت. رفتار مجرمانه برای تحقق هر جرمی ضروری است و هیچ جرمی بدون آن پدید نخواهد آمد. علاوه بر رفتار مجرمانه، معمولاً برای تحقق هر جرمی، قانون گذاران به طور صریح یا ضمنی شرایط را لازم می دانند که این شرایط به اختلاف جرائم، متفاوت خواهد بود. در برخی جرایم، قانون گذار پدید آمدن نتیجه خاصی را لازم می دانند که اصطلاحاً این نتیجه را نتیجه مجرمانه می نامند. (قپانچی، 1381، 106) در این گروه از جرایم که در فرهنگ حقوقی کشور ما جرائم مادی (باهری، 1384، 195؛ گلدوزیان، 1387، 218) یا مقید (صانعی، 1355، 385؛ محسنی، 1382، 384) نامیده می شود، باید رابطه ای بین رفتار مجرمانه و نتیجه مجرمانه وجود داشته باشد، به گونه ای که نشان دهد نتیجه مورد نظر در اثر رفتار مجرمانه پدید آمده است. اصطلاحاً به این رابطه، رابطه علیت گفته می شود. (قپانچی، 1381، 106) بنابراین بررسی عنصر مادی قتل عمد از آن جهت قابل توجه است که در این قسم از جرایم مهمترین حق انسانی یعنی حق حیات که زیربنای حقوق دیگری است مورد تجاوز قرار می گیرد. از حیث نظری نیز این جرم جایگاه ویژه ای دارد. زیرا از نظر تاریخی، خاستگاه مباحث بسیار مهمی همچون رفتار مرتکب، شرایط و اوضاع و احوال، نتیجه مجرمانه و رابطه علیت بوده که قرنهاست ذهن اندیشمندان حقوق کیفری را به خود مشغول داشته اند. بنابراین بررسی این جرم، شایسته توجهی درخور است.

1- بیان مسأله

جرائم علیه تمامیت جسمانی از زمره جرائم خشونت آمیز می باشد. این جرایم علیه جسم و جان یعنی آنچه (برخلاف مال) تنها دارایی واقعی انسان و جزئی از وجود اوست، ارتکاب می یابند. قتل، انسان را از عزیزترین دارایی وی، یعنی حق حیات، محروم می سازد و تنها جرمی است که صدمه ی ناشی از آن غیرقابل جبران و بازگشت است. (میرمحمدصادقی، 1386، 19) قتل نفس بزرگترین صدمه ی بدنی است که به افراد وارد می شود. (پاد، 1385، 29) بنابراین جنایت قتل عمدی از زمره ی جرائمی است که از ابتدای خلقت انسان تا به حال وجود داشته و هیچ گاه هم از قباحت و زشتی آن کاسته نشده است. (پوربافرانی، 1388، 29) مطابق آموزه­های دینی ما اولین جرم، قتل عمدی و خون ریخته شده در نسل نخستین بشر اتفاق افتاده است و آن قتل هابیل به دست برادرش قابیل می باشد. (سوره «5»، آیات 31-27) بدیهی است هرگاه جنایت وارده ناشی از قصد مستقیم یا غیرمستقیم مرتکب جرم باشد، بر شناعت و زشتی عمل افزوده است و برچسب قاتل بر پیشانی مجرم نقش می بندد. (میرمحمدصادقی، 1386، 19) خداوند در قرآن کریم این قباحت و زشتی را به زیباترین وجه بیان می فرماید: «هر کس شخصی را بی آنکه کسی را کشته یا در زمین فسادی کرده است، بکشد چنان است که همه آدمیان را کشته است.» (سوره «5»، آیه­ی 32) چنانکه امام علی علیه السلام به مالک اشتر می فرماید: «بپرهیز از خونها و خونریزیهای به ناحق، زیرا هیچ چیز، از خونریزی به ناحق، موجب کیفر خداوند نشود و بازخواستش را سبب نگردد.» (نهج البلاغه، 1387، نامه 53)

بنابراین دین اسلام قصاص را تشریع کرده است تا عدالت و امنیت جامعه تضمین گردد و از قتل و تجاوز جلوگیری به عمل آید و مایه حیات و بقای آن شود. این دین آسمانی قصاص را به عنوان حق الناس تشریع نموده و آن را به اولیای مقتول یا شخص جنایت دیده (در مورد جراحات عمدی) عطا کرده تا حیات طیّبه­ی انسانی مستمر گردد. چنانچه خداوند حکیم در قرآن کریم درباره اهمیت قصاص می فرماید: «ای خردمندان، حکم قصاص برای حیات شماست تا شاید پرهیزگار شوید.» (سوره«2»، آیه­ی 179) به همین جهت قانون گذاران در جوامع مختلف، شدیدترین مجازاتها را برای مرتکبین جرم قتل عمدی (قصاص یا اعدام) تعیین نموده­اند. مع الوصف با توجه به اینکه سلب حیات از انسانها آثار غیرقابل جبران دارد، موضوع مورد مطالعه در این تحقیق «بررسی عنصر مادی قتل عمد در حقوق کیفری ایران» می باشد و با عنایت به اینکه تعیین جایگاه رفتار مادی در ارکان جرم، امری ضروری است، بنابراین لازم است رفتار مادی جرم به نحو مستقل مورد بررسی قرار گیرد. در این خصوص باید گفت رفتار انسان ممکن است به صورت های مختلف متعلق حکم جزایی قرار گیرد. گاه قانون گذار مخاطبان خود را از فعل خاص منع می کند. گاه مخاطبان قانون گذار به انجام دادن فعل تکلیف شده اند و گاه تلفیق هر دو صورت، جرم خاصی را پدید می آورد که به جرم فعل ناشی از ترک فعل موصوف است. (اردبیلی، 1385، 210 و 209) به طور خلاصه غرض از این تحقیق، تبیین و تشریح اجزاء عنصر مادی قتل عمد و بیان نظر قانون گذار در قوانین موضوعه و نظرات فقها و حقوق دانان در این خصوص و تعیین شرایط و ضوابط آن می باشد.

3- ضرورت انجام تحقیق و جنبه نوآوری آن

Tags: