کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات و فناوری اطلاعات و ارتباطات

دانلود پایان نامه

برقراری تماس‌های شخصی با دانشگاه‌های بین‌المللی برای دریافت منابع جدید و انتشارات زودگذر برای بدست آوردن این منابع می‌تواند مناسب باشد. برقراری ارتباط با دانشگاه‌های جهان، محققان، و کسانی که روی پروژه‌های خاصی کار می‌کنند، از جمله دانشجویان فارغ‌التحصیل و کتابداران، بهترین افراد برای این ارتباطات هستند. و درنهایت، مهم‌ترین ویژگی کتابدار این است که باید دارای یک حس کنجکاوی قوی و تمایل برای پرسیدن باشد، زیرا این روش مهم‌ترین راه پیداکردن انتشارات منابع خاکستری است (همان).
روش های فراهم‌آوری منابع خاکستری به ترتیب زیر است:
خرید: برخی از فروشندگان یا واسطه‌ها درباره کارهای تحقیقاتی که در دانشگاه‌ها صورت می‌گیرد آگاهی‌رسانی می‌کنند که در صورت نیاز می‌توان منابع خاکستری را از طریق آن‌ها خریداری کنند.
اهدا: برخی از سازمان‌ها و افرادی علاقه مند انتشارات خود را برای کتابخانه‌ها ارسال می‌کنند. این کار کمک زیادی به گسترش مجموعه منابع خاکستری کتابخانه‌ها می‌کند.
واسپاری: راه اصلی برای اشاعه مجموعه منابع خاکستری در کتابخانه‌ها واسپاری است. دانشجویان یا محققان مجبور هستند نسخه ای از پایان‌نامه خود را به کتابخانه تحویل دهند. همچنین نسخه چاپی سمینارها، سخنرانی‌های عمومی که برگزار می‌شود و شرح مذاکرات کنفرانس‌ها همه شامل این قانون هستند، که باید نسخه‌ای از کار خود را به کتابخانه‌ها ارائه دهند.
اشتراک: کتابداران می‌توانند با بستن یک سری قراردادها از مجموعه‌ای از منابع خاکستری گردآوری‌شده یا به‌صورت نسخه دیجیتال یا نسخه چاپی استفاده کنند. این روش می‌تواند به‌صورت اینترنتی یا به‌صورت آزاد یا با پرداخت حق اشتراک صورت گیرد.
اشتراک منابع: کتابخانه‌ها منابع مشترکشان را بین کتابخانه‌های سازمان‌ها به اشتراک بگذارند. در این مورد، کتابخانه‌ها با دیگر سازمان‌ها به منظور اشتراک یا مبادله منابع خاکستری جاری توافق می‌کنند. روال رایج برای یافتن منابع خاکستری استفاده از فناوری‌های اطلاعات(IT) است. در این فناوری‌هابیشتر اطلاعات تخصصی در مورد این منابع در یک سری فهرستضمیمه‌ای قرار می‌گیرند که می‌توانند بین سازمان‌ها و کتابخانه‌ها مبادله شوند.
جستجوی پیوسته:راه دیگر گردآوری منابع خاکستری جستجوهای اینترنتی است. از آن‌جا که منابع خاکستری که روی وب نامرئی(ناپایدار) و غیر قابل تشخیص‌اند، اینترنت دستیابی به آن‌ها را امکان‌پذیر می‌سازد. بنابراین، کتابدار می‌تواند به جستجو منابعی که می‌تواند در اختیار داشته باشد و یا منابعی که مورد نیاز کاربران است، بپردازد.
به طور کلی، کتابداران می‌توانند با گرفتن تماس با نهادها و سازمان‌هایی که منابع خاکستری را تولید می‌کنند از طریق تلفن، فکس، ایمیل، نامه و پرداخت حق اشتراک، این منابع را تهیه کنند (همان).
مدیریت منابع خاکستری از طریق فهرست‌نویسی، تعمیر و نگهداری موضوع اصلی در کتابخانه‌ها است. اگرچه این موضوع به کتابخانه‌های تخصصی که عمدتا این منابع را دارند مربوط می‌شود، اما کتابخانه‌های دانشگاهی نیز که وابسته به اهداف دانشگاه هستند نیز در آن سهیم‌اند.کتابخانه‌ها باید فهرستی از این منابع تهیه کرده و آن را در دسترس کاربرانشان قرار دهند. کتابخانه‌های کوچک ممکن است همه منابع خود را فهرست نکنند اما در فهرست‌های عمومی، منابع موجود خود را مشخص کنند (آگور، 1989، ص. 38).
در مدیریت و سازماندهی منابع خاکستری در کتابخانه‌ها، همان روال معمول پردازش منابع دیگر دنبال می‌شود. این بدان منظور است که آن‌ها باید مهر بخورند، ثبت شوند، فهرست و طبقه‌بندی گردند. بنابراین با توجه به ماهیت این منابع انتظار می‌رود که آن‌ها با استانداردهای خاصی مرتب شوند که امکان دسترسی و بازیابی آن‌ها را بالاتر برد. طبق گفته سالانج (2007) در تعداد کمی از کتابخانه‌های دانشگاهی افریقا، تلاش می‌شود منابع خاکستری را به صورت دیجیتالی مدیریت کنند زیرا این کار دارای مزایای زیر است:
– در دسترس قرار دادن اطلاعات به‌طور وسیع؛
– توسعه مندرجات محلی (بومی) به صورت دسترسی پیوسته؛
– نگه‌داشتن/ ذخیره مدارک.
برای گسترش خط‌مشی‌ها علاوه بر فناوری‌ها افرادی که تدارک و فهرست‌نویسی این منابع را به عهده دارند می‌توانند راهنمای خوبی برای تعیین مشکلات و تهیه فهرست‌های گویایی که بتوانند مسائل آینده را مرتفع کنند، باشند(اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 9).
الیسوناستدلال می‌کند که فروشنده‌ها باید ساختار منابع خاکستری را به گونه‌ای سازماندهی کنندکه بتوانند آن‌ها را به کتابخانه‌ها عرضه کنند و بعد کتابخانه‌ها با توجه به اهدافشان آن‌ها را خریداری کنند. در عین حال که این اندیشه، اندیشه خوبی است، اما مشکل آن این است که همه مواد کتابخانه که باید گردآوری شود تولیدات بیرونی هستند، وهمه منابع خاکستری قابلیت عرضه شدن را ندارندو طبق این نظر در حقیقت باید فهرست‌های موضوعی از همه منابع خاکستری منتشر شده در خارج به سازمان‌ها ارائه شود در صورتی‌که برخی از انتشارات درونی سازمان تمایلی به آمدن در این فهرست‌ها را ندارند.این استدلال ارزشمندی است که مطرح شده است ولی به تحقیقات بیشتر در این زمینه نیاز است (همان).
کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات برای مدیریت و توزیع اطلاعات و منابع خاکستری دسترسی و اشتراک این منابع را به وسیله دانشجویان و محققان را بالا خواهد برد و به توسعه کمک خواهد کرد. و همچنین باعث بازتر شدن مطالعات علمی خواهد شد. در این راستا،برای ایجاد هماهنگی و مدیریت مخزنی از اطلاعات خاکستری، در کتابخانه‌ها به صورت دسترسی پیوسته و ناپیوسته باید یک راهطولانی را طی کرد و همچنین باید منابع اولیه مورد نیاز برای پژوهش و گسترش در بیشتر کشورها تهیه شود (همان).
منابع خاکستری از مهم‌ترین منابع اطلاعاتی هستند که لازم است کتابخانه‌ها اقدامات لازم برای فراهم‌آوریو قابل دسترس کردن آن‌ها را برای کاربرانشان انجام دهند. در ادامه راه‌هایی برای بهبود مدیریت منابع خاکستری آمده است:
فراهم آوری: شناسایی و فراهم‌آوری منابع خاکستری باید با استانداردهای درستی (در مرحله جمع‌آوری) انجام گیرد، زیرا رویکرد روشنی در این زمینه وجود ندارد(مانسون و رین،1999؛ نقل در اسایانده و آکپبور، 2012، ص 11).فراهم‌آوری باید مطابق درخواست‌ها باشد بدین معنی که مطابق نیازهای جامعه استفاده‌کننده باشد که کمک مفیدی برای بازگو کردن نیازهای کاربران است،بعلاوه به اشتراک گذاشتن اطلاعات برای کم کردن هزینه‌ها و تهیه نسخه‌های تکراری نیز می‌تواند مفید باشد (اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 11).
سازماندهی و پردازش: فعالیت‌های مداوم دولت‌ها در جهت بهبود شرایط، ماشینی‌کردن نمایه‌ها، بازشناسی نوری کارکترها، ترجمه ماشینی، همه در جهت بهره‌برداری از منابع سودمند هستند.در مورد منابع خاکستری نیاز است یک سری پردازش‌های سیستمی انجام گیرد که پردازش‌ها متناسب با درخواست‌ها شوند (همان).
انتشار و اشاعه: به طورکلی این موضوع مربوط به منابع خاکستری نیست زیرا مشکل واقعی فراهم‌آوری و پردازش آن‌هاست. و هنوز موضوع چاپی بودن و الکترونیکی بودن انتشار اسناد مهم است. اندازه برخی از گزارش‌های فنی انتقال یا ذخیره کردن الکترونیکی آن‌ها را سخت می‌کند. اشاعه و انتشار برای استفاده، کار زیادی برای آماده کردن تحلیل‌گرهای تجزیه سیستم اطلاعاتی دیجیتال می‌طلبد. معیار استاندارد متریک نیاز به ارزیابی هزینه‌های بهره‌وری منابع خاکستری به عنوان منبع جانبی درک و فهم دارد. اگر آن مشروط به ارزش و اهمیت نباشد پس فراهم آوری و پردازش اسلوب آن باید گویا باشد (همان).
منابع خاکستری گاهی از طریق مبادله با دیگر سازمان‌ها یا پرداخت وجه اشتراک قابل دسترسی هستند. پرداخت هزینه اشتراک سالانه اگرچه پرهزینه است اما اگر تمام موضوعات مورد نیاز راتحت پوشش قرار دهد، مناسب است. امکانات دیگر مورد استفاده برای پیداکردن منابع خاکستری شامل کوپن یونسکو است، همچنین روش‌های معمول دیگر خرید از طریق کتابفروش‌ها و نمایندگی‌های اشتراک به‌منظور گسترش مجموعه این منابع است (همان).
به طور کلی برخی نکات مهم درباره درخواست منابع خاکستریوجود دارند بدین معنی که اگرشماره شناسایی مشخصی وجود دارد از آن استفاده شود؛ گزارش‌ها معمولا با افزایش شماره گزارش‌ها منتشر می‌شوند که این می‌تواند در شناسایی و تعیین داده‌ها بسیار مهم باشد؛ ظاهرا در سازمان‌دهی این منابع، از روش‌های احتمالی استفاده می‌شود اما باید برخی از این روش‌ها که عملی‌ترندو مطابق با نیازهای کتابشناسی استفاده‌کنندگان هستند مورد استفاده قرار گیرند (همان).
بنابراین در زمینه مدیریت منابع خاکستری مشکلات زیادی وجود دارد. چیزی که پیشنهاد می‌شود این است که کتابخانه‌ها در زمینه ذخیره کردن و ثبت فهرست‌های آن‌ها و ساختن فهرست‌های کامل و دستیاب‌پذیرتر و همکاری کردن با دیگر کتابخانه‌های خاص برای رسیدن به این هدفمشارکت بیشتر داشته باشند. همه منابع خاکستری ارزش گردآوری ندارند ولی باید آنهایی که ارزش گردآوری دارند و هنوز از بین نرفته‌اند را شناسایی کنند و اقدامات لازم برای کسب آن‌ها را انجام دهند (سیگل، 2004؛ نقل در اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 12). روش دستیابیبه محتوای منابع باز نسبت به منابع خاکستری راحت‌تر است. دستیابی و مدیریت مشکل منابع خاکستری روشن می کند که هنوز به یک سری توجیحات و رسیدگی‌ها برای تقسیم‌بندی اطلاعات نیاز است (اسایانده و آکپبور، 2012، ص. 12).