کتابخانه‌های دانشگاهی و آموزش و ترویج کشاورزی

دانلود پایان نامه

اسچوپفل (2011) در مقاله‌ای با عنوان “به‌سوی تعریف منابع خاکستری” به تعریف منابع خاکستری پرداخته است و تعاریف مختلف منابع خاکستری، ویژگیهای منابع خاکستری را در کنفرانس‌های مختلف در این مقاله بیان داشته است.
سیماندلوا (2012) در مقاله‌ای با عنوان “منابع خاکستری” به توصیف محتوای منابع خاکستری در ابزارهای وب 2 و پلتفرم‌ها پرداختند. در این پژوهش آمده است که، ما می‌توانیم شاهد افزایش تمایل به ارتباطات رسمی پیوسته درباره دانشمندان، دولت و سطوح تجاری باشیم که موقعیتی در توزیع چرخه منابع خاکستری است. جدا از مثال‌هایی از منابع خاکستری 2،در مورد مشکلات افزایش منابع خاکستری و اجتماع منابع خاکستری از طریق رسانه‌های اجتماعی بحث شده است.
2-3-2-2 مدیریت منابع خاکستری
ماسون (2006) در مقاله‌ای با عنوان “منابع خاکستری: تعریف، تاریخچه، فراهم‌آوری و فهرست‌نویسی” به تعریف و تاریخچه منابع خاکستری پرداخته است و همچنین در مورد فراهم‌آوری و فهرست‌نویسی منابع خاکستری بحث کرده است.
سالانج(2007) در مقاله‌ای با عنوان “مدیریت منابع خاکستری در فیشریز و اطلاعات زیستی: تجربه‌ای در مالاوی” در مورد مدیریت منابع خاکستری که شامل مجموعه‌سازی، سازماندهی، جستجو و بازیابی منابع خاکستری است بحث کرده است و به این موضوع پرداخته است که مدیریت منابع خاکستری در فیشریز با مشکلاتی همراه است و فراهم‌آوری منابع خاکستری برای کتابخانه‌ها به چالشی برای کتابداران تبدیل شده است. از جمله دلایلی که فراهم‌آوری منابع خاکستری را با مشکل مواجه می‌سازد این است که پژوهشگران و دانشمندان از اهداء و واسپاری پژوهش‌های خود به کتابخانه‌ها خودداری می‌کنند و این در حالی است که کتابداران به این منابع برای رفع نیازهای کاربران خود نیاز دارند و این مشکلات مربوط به فراهم‌آوری منابع خاکستری، فهرست‌نویسی و رده‌بندی منابع خاکستری را در کتابخانه‌ها به مشکل مواجه ساخته است. یکی از روش‌هایی که در فیشریز برای فراهم‌آوری منابع خاکستری استفاده می‌شود ایجاد سپردنگاه‌هایی از متون محلی است که در آن منابعی که به روش معمول و از طریق ناشران چاپ نمی‌شوند را نگهداری می‌کنند.
اسایاند و آکپبور (2012) در پژوهشی با عنوان “فراهم‌‌آوری و مدیریت منابع خاکستری: چالش‌هایی در کتابخانه‌های دانشگاهی آفریقا” به تعریف منابع خاکستری پرداختند و عنوان کردند که تعریف منابع خاکستری با دقت و صراحت مشکل است. منابع خاکستری به دلیل اینکه به صورت نیمه‌منتشر شده هستند و به سختی می‌توان آن‌ها را مکان‌یابی کرد، محققان ترجیح می‌دهند آن‌ها را متون و منابع بی‌دوام بنامند. در این مقاله نظر چندین نفر از متخصصان در مورد منابع خاکستری و همچنین ویژگی‌ها و اهمیت این منابع آمده است. در این مقاله بیان شد که ، منابع خاکستری در آفریقا عمدتا در تعداد محدودی تولید می‌شوند، و امانت محدودی دارند، حتی بین موسساتی که آن‌ها را تولید می‌کنند و این منابع به طور نامناسبی مستند شده‌اند و اینکه پایگاه‌های کتابشناختی منطقه‌ای یا ملی که می‌توانند منابع خاکستری را دسترس‌پذیر سازند، وجود ندارد و از نظر تاریخی، بسیاری کتابخانه‌های دانشگاهی در آفریقا به مقدار اندکی و یا اصلا تمایلی به استفاده از منابع خاکستری، به دلایل مختلف، ندارند. در این مقاله همچنین به شناسایی و فراهم‌آوری منابع خاکستری، گسترش خط مشی‌های مجموعه منابع خاکستری، فرایند تهیه منابع خاکستری، روش‌های فراهم‌آوری و مشکلات فراهم‌آوری منابع خاکستری پرداخته شد.
2-3-3جمع‌بندی پیشینه‌ها
مرور پیشینه پژوهش نشان می‌دهد که منابع خاکستری و انواع آن توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است و پژوهشگران از سراسر کشورها سعی در شناساندن هرچه بیشتر این منابع دارند و هر روزه به پژوهش در مورد منابع خاکستری و مسائل مربوط به آن‌ها از جمله فراهم‌آوری، سازماندهی و بازیابی این منابع افزوده می‌شود. بیشتر پژوهش‌ها در زمینه تعریف منابع خاکستری، انواع منابع خاکستری، تاریخچه منابع خاکستری است و بحث در زمینه‌های مجموعه‌سازی، سازماندهی و اشاعه منابع خاکستری هنوز آن‌طور که باید مورد توجه قرار نگرفته است.نکته دیگری که از مرور پیشینه‌ها می‌توان نتیجه گرفت آنست که منابع خاکستری و مدیریت آن‌ها در بیشتر کتابخانه‌ها به چالشی تبدیل شده است و کتابداران کتابخانه‌ها در تلاشند که با مدیریت صحیح منابع خاکستری در کتابخانه‌ها به رفع نیازهای کاربران کتابخانه‌هایشان یاری رسانند و دستیابی به این منابع را از این طریق تسهیل سازند. برای مثال در یک کتابخانه از کشورهای آفریقایی برای نگهداری و در دسترس قرار دادن منابع خاکستری با جمع‌آوری این منابع در سپردنگاه‌های محلی که حاوی منابع خاکستری زیادی است، کمک فراوانی به کتابخانه‌ها و کتابداران کرده است. با این حال با توجه به مطالعاتی که پژوهشگر داشته است، مطالعه جامعی در مورد منابع خاکستری در ایران (به جز ترجمه بزرگ‌چمی در مقالات ایفلا 2001، مطلبی که دکتر منصوریان در لیزنا در سال 1390داشته است و کتاب منابع خاکستری که اصنافی در سال 1392)، انجام نگرفته است. با توجه به نوپا بودن بحث منابع خاکستری و رشد فزاینده اهمیت این منابع، خلاء تحقیقاتی موجود در این زمینه و مخصوصا مدیریت این منابع ضروری به نظر می‌رسد.به همین جهت، این پژوهش سعی دارد تا با مطالعه وضعیت مدیریت منابع خاکستری در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به شناساندن هر چه بیشتر منابع خاکستری در این کتابخانه‌ها کمک کند و همچنین انواع منابع خاکستری را معرفی کند و آغازگری برای انجام پژوهش‌های بیشتر در زمینه منابع خاکستری و مدیریت این منابع در کشور باشد.
فصل سوم:
روش‌شناسی پژوهش
3-1مقدمه
هدف از ارائه این فصل، تشریح و تفصیل جنبه‌های مربوط به روش‌شناسی پژوهش حاضر است. آن‌چه که در این فصل ارائه می‌شود، توضیح درباره روش‌شناسی پژوهش، جامعه پژوهش، ابزار گردآوری داده‌ها و چگونگی تجزیه و تحلیل یافته‌ها است.
3-2نوع و روش پژوهش
روش مورد استفاده در این پژوهش با توجه به هدف‌ها و ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی که دارد از نوع کمی و کاربردی و در رده پژوهش‌های پیمایشی توصیفی بود. زیرا که به توصیف چگونگی وضعیت مدیریت منابع خاکستری در کتابخانه‌های وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی پرداخته است.
3-3ابزار گردآوری داده‌ها
ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش پرسشنامه محقق ساخته (پیوست 1)بود.
پرسشنامه این پژوهش در پنج بخش طراحی شد. بخش اول پرسش‌های مربوط به کاربرد اصطلاح منابع خاکستری، شامل یک پرسش بسته و یک پرسش باز؛ بخش دوم پرسش‌های مربوط به انواع منابع خاکستری، شامل یک پرسش بسته و یک پرسش باز؛ بخش سوم پرسش‌های مربوط به وضعیت مجموعه‌سازی منابع خاکستری، شامل 8 پرسش بسته و 3 پرسش باز؛ بخش چهارمپرسش‌های مربوط به وضعیت سازماندهی منابع خاکستری، شامل 5 پرسش بسته و 2 پرسش باز و بخش پنجم مربوط بهوضعیت اشاعه منابع خاکستری، شامل6 پرسش بسته و 2 پرسش باز بود.
پرسش‌های پرسشنامه با توجه به چارچوب نظری و پرسش‌های اساسی پژوهش طراحی شدند. از آنجا که در این زمینه – بررسی وضعیت مدیریت منابع خاکستری– پرسشنامه استانداردی وجود نداشت، مبانی نظری پژوهش و مقالات گوناگون در این زمینه مورد مطالعه دقیق قرار گرفت و در نهایت پرسشنامه اصلی – با بهره‌مندی از نظرات استاد راهنما و مشاور و صاحب‌نظران رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و همچنین بعضی از مدیران و اعضای هیات علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی–تدوین شد. این پرسشنامه توسط پژوهشگر و به‌صورت آنلاین و با استفاده از گوگل درایو طراحی شد. پژوهشگر آدرس ایمیل تمام مسئولان کتابخانه‌ها را از سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌دست آورد و تیر ماه 1393 برای هر کدام از مسئولان کتابخانه‌ها یک پرسشنامه ارسال شد.
در جدول 3-1 گویه‌ها و پرسش‌های مطرح در پرسشنامه نشان داده شده است.
جدول 3- 1. گویه‌هاوپرسش‌هایمطرحدرپرسشنامه
بخش‌های پرسشنامه
گویه‌ها
پرسش‌ها
بخش اول