کتابداری و اطلاع رسانی و سازمان صدا و سیمای

دانلود پایان نامه

رادیـو از دیـگـر وسـایـل ارتـبـاط جـمـعـى اسـت کـه به لحاظ برخوردارى از برخى ویژگى ها، به سهم خود در جهت دهى و تغییر افکار عمومى داراى نقش مى باشد. این رسانه در بـرقـرارى ارتـباط نزدیک تر بین افراد و جوامع ، نقش مهمّى را ایفا مى کند. اهمیت رادیو بیشتر از خصیصه کلامى بودن آن ناشى شده است ؛ زیرا جوامعى که در آن فرهنگ شفاهى حاکم بوده و مـردم نـسـبت به استفاده از رسانه هاى مکتوب مانند مطبوعات کمتر از خود رغبت نشان داده و بیشتر بـه رسـانـه هاى شنیدارى مثل رادیو و دیدارى مانند تلویزیون و سینما گرایش دارند، رادیو و تلویزیون مخاطبین بیشترى دارند.
بـه ایـن تـرتـیـب ، جـوامع انسانى ساعاتى از شبانه روز وقت خود را در اختیار پیام هاى رادیو قـرار مـى دهند و بدین وسیله افکار عمومى از رادیو تاءثیر مى پذیرد. برخى از ویژگى هاى رادیـو، عـلاوه بـر کـلامـى بـودن، سـهـولتِ انـتـقـال پـیـام، سـرعـت انـتـقـال پـیـام و وسـعـت شعاع پیام مى باشد و این سه ویژگى یعنى سهولت، سرعت و وسعت شـعـاع پـیـام مـوجـب گـشـتـه تـا رادیـو بـه عـنـوان رسـانـه اى مـمـتـاز مـطـرح بـاشـد. به همین دلیـل رادیـو در ردیـف (وسایل خبرى توده گیر) قرار گرفته است . به این ترتیب ، ملاحظه مىکنیم ، اخبار حوادث و رویدادها قبل از آن که به وسیله رسانه هاى مکتوبى همچون روزنامه ها در اختیار شهروندان قرار بگیرد، با سرعت در شعاعى وسیع از طریق امواج رادیوها نه تنها در سطح کشور، بلکه در پهنه قاره ها پخش و منتشر مى گردد.
رادیـو، نوعى وسیله ارتباط جمعى است که در هر وضعیتى مى تواند با انسان همراه باشد. به عـنـوان مـثـال، در مـنـزل، مـحـل کـار، هـنـگـام رانندگى، در حین سفر و… از قابلیت پیام رسانى برخوردار است . همچنین، استفاده از رادیو مستلزم داشتن سطح معیّنى از آموزش و تحصیلات نیست و افراد با سواد و کسانى که فاقد تحصیلات هستند، همه از این وسیله استفاده مى کنند به همین لحـاظ، رادیـو از جـمـله رسـانـههـایـى مـحـسـوب مـى گـردد کـه در افـکـار عـمـومـى تـاثـیـر دارد.
2-15 مروری بر مطالعات پیشین
در زمینه هنر ارزشمند کتاب، کتابخوانی و ترویج کتابخوانی تحقیقات و مکتوبات زیادی در دسترس نیست و متاسفانه به این امر کمتر توجه شده است. در زمینه کتاب، کتابخوانی و ترویج کتابخوانی در رادیو تحقیقاتی صورت نگرفته است ولی در خصوص کتاب، کتابخوانی و ترویج کتابخوانی به این امر در برنامههای رادیویی پرداخته اند. در این پایاننامه به کتابخانه ملی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، ایران داک، دانشگاه تهران و دانشکده صدا و سیما مراجعه شده و همچنین از کلید واژه های کتاب، کتابخوانی، ترویج کتابخوانی و مطالعه استفاده شده است.
2-15-1 پژوهشهای انجام شده در داخل کشور
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(1376) در پژوهشی با عنوان «نظر سنجی از اساتید دانشگاه های تهران درباره کتاب و کتابخوانی» به این نتیجه رسید که ضعف فرهنگ کتاب و کتابخوانی امروزه به صورت یکی از مسائل جامعه درآورده است. مردم کمتر مطالعه می‌کنند و بیشتر اطلاعات خود را از رادیو، تلویزیون و اطرافیان بدست می‌آورند. از طرف دیگر بیشتر افراد، حتی دانش‌آموزان با دانشجویان و اساتید اوقات فارغتشان را با سرگرمی‌های دیگری طی می‌کنند. این بررسی در فرصت کوتاه قبل از دهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران انجام شد. هدف از این بررسی دستیابی به میزان مطالعه و اهمیت کتاب و کتابخوانی در جامعه می‌باشد. نتایج حاصل از این گزارش نشان می‌دهد که: 40/96 درصد اساتید میزان مطالعه خود را بین 304 ساعت اعلام کرده‌اند و 1/5 از اساتید بین 11-12 ساعت مطالعه دارند. 71/1 از اساتید اظهار کرده‌اند که کتابخانه‌های غیرتخصصی خود را مطالعه می‌کنند. به نظر عده زیادی از اساتید (35/7)، مطالعه نکردن افراد ریشه در مشکلات زندگی و گرانی کتاب و به طور کلی مشکلات اقتصادی دارد. دومین علت برای مطالعه نکردن افراد عدم توجه به مسائل فرهنگی عنوان شده است (1/61 درصد). عدم انگیزه برای مطالعه نیز علت دیگر مطالعه نکردن می‌باشد که به آن اشاره کرده‌اند (6/20).
رحمانی (1382) در پژوهشی با عنوان «بررسی تعداد مقالات و گزارش‌های منتشرشده درباره کتاب و کتابخوانی در سال‌های 1374 و 1375 و تطبیق آنها با موارد مشابه در سالهای 1376 و 1377» به بررسی انتشار مقالات و گزارش‌های مرتبط با کتاب، کتابخانه، فرهنگ کتابخوانی، نقد کتاب در روزنامه‌های ایران، اطلاعات، جمهوری اسلامی و همشهری و شمارگان کتاب‌های منتشرشده در سال‌های 1375-1374 و مقایسه آن با موارد مشابه در سال های 1377-1376 پرداخت. هدف پژوهش پاسخ به این سؤال بود که چه اندازه در کنار سیاست‌های مختلف و در کنار دیگر عوامل اجتماعی به نقش کتاب و کتابخوانی که یکی از شاخص‌های مهم رشد فرهنگی است اهمیت داده شده است. نتایج پژوهش نشان داد، در دومین دوره مورد بررسی فعالیت‌های مربوط به گزارش‌ها و معرفی و نقد کتاب رشد بیشتری داشته اما تعداد مقالات در دوره اول بیشتر بوده است. روزنامه‌هایی که بیشترین فعالیت را در این زمینه داشته‌اند به ترتیب روزنامه‌های اطلاعات و ایران بوده‌اند.
ذوالقدری (1388) در پژوهشی با عنوان «تحلیل محتوای رمان‌های چاپ اول سال 1386 از نظر مفاهیم کتاب، کتابخوانی و کتابخانه» به این نتیجه رسید که در کمتر از 50 درصد رمان‌ها به مفاهیم مورد پژوهش او پرداخته شده است. به علاوه، میزان به کار گیری واژه کتابخانه از دو واژه کتاب و کتابخوانی کمتر است. همچنین یافته‌های پژوهش نشان داد که در رمان‌ها به موضوع‌های مرمت و نگهداری کتاب، کتابخانه کودک و کتابخانه الکترونیکی یا توجه نشده یا بسیار کم پرداخته شده است.
حسن وند(1389) در پایان‌نامه خود با عنوان « بررسی جایگاه و اهمیت کتاب و کتاب خوانی در قرآن و حدیث» به این نتیجه رسید که مطالعه، کتابخوانی، و تحصیل علم و دانش از فرایض بسیار مؤکد در دین مبین اسلام و قرآن کریم بوده و لفظ کتاب به اشکال مختلف تکرار شده است علاوه بر آن، واژه علم حتی بسیار بیشتر از خود کتاب مورد تأکید قرار گرفته است سازنده است. موضوع کتاب و کتابخوانی از دیدگاه قرآن بسیار مهم بوده و بر آن تأکید فراوان شده است. همچنین، در احادیث و روایات و گفتار دانشمندان و حکما به این امر مهم با تأکید زیاد توصیه شده است.
یزدیان (1389) در پایان‌نامه خود با عنوان «تحلیل محتوای مقالات مجلات تخصصی کتابداران و اطلا‌ع‌رسانی درباره ترویج کتابخوانی و کتابخانه‌های کودکان از سال 1378 تا 1387 به بررسی تعداد کل مقالات منتشرشده توسط نشریات تخصصی کتابداران و اطلاع‌رسانی نشان داده که 1429 عنوان مقاله در طی سال‌های پژوهش در این نشریات منتشر شده که 52 عنوان از مقالات (3/6درصد) به موضوع ترویج کتابخوانی و 27 عنوان از مقالات (1/8درصد) به موضوع کتابخانه‌های کودکان پرداخته‌اند که از این بین 75 مقاله (94/9 درصد) تألیف و 4 مقاله (5/1درصد) ترجمه است. از مجموع مقالات مرتبط با مقوله‌های کتابخوانی و کتابخانه‌های کودکان در نشریات تخصصی حوزه کتابداری و اطلاع رسانی 37 مقاله (46/8درصد) پژوهشی، 21 مقاله (26/6درصد) تحلیلی، 2 مقاله (2/5درصد) مروری و 19 مقاله (24/1 درصد) گردآوری می‌باشد.
رحمانی(1391) در پایاننامه خود با عنوان « تحلیل محتوای روزنامه های کثیرالانتشار مورد بررسی در دورههای هشتم و نهم ریاست جمهوری ایران (سال های 1380– 1388) در مورد موضوع های کتاب و کتاب خوانی» این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام گرفته است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل روزنامه های کثیرالانتشار اطلاعات، ایران، جمهوری اسلامی، کیهان و همشهری (جمعاً 459 ماه)، 14761 مورد است که در دوره هشتم از 6324 شماره روزنامه و در دوره نهم از 5730 شماره روزنامه استخراج شده است. نتایج پژوهش نشان داد که تعداد کل مقاله های منتشر شده در سال های مورد نظر پژوهش در روزنامه های مورد بررسی 153 عنوان بوده است که 94 عنوان مقاله مربوط به دوره هشتم و 41 عنوان مقاله مربوط به دوره نهم است. از تعداد 5961 گزارش مرتبط با کتاب و کتابخوانی، 2964 گزارش مربوط به دوره هشتم و 2727 گزارش مربوط به دوره نهم است. هم چنین تعداد کل معرفی های مرتبط با کتاب و کتاب خوانی 7750 مورد بوده است که 4330 معرفی مربوط به دوره هشتم و 3420 مورد مربوط به دوره نهم است. تعداد کل نقدهای مرتبط با کتاب و کتابخوانی 1185 مورد است که 750 نقد مربوط به دوره هشتم و 435 مورد نقد مربوط به دوره نهم است. هم چنین تعداد 73 مقاله در دوره هشتم و 33 عنوان مقاله در دوره نهم دارای واژه های موجود در سیاهه وارسی بوده اند.
2-15-2 پژوهشهای انجام شده در خارج از کشور
در بین پژوهش‌هایی که در این زمینه در خارج انجام شده است؛ سینگ (1984) مقاله‌ای با عنوان «تحلیل مقالات نشریات کتابداری و اطلاع‌رسانی هند در فاصله‌ سالهای 1982-1971»‌ ارائه داد. در این پژوهش، 2034 مقاله کتابداری و اطلاع‌رسانی از 19 نشره کتابداری هسته انتخاب شدند. یافته‌ها نشان داد که بیشترین تعداد مقاله (546عنوان) در زمینه موضوع خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی موجود داشت. دکومانتاسیون در ردیف دوم و انواع کتابخانه‌ها در ردیف سوم قرار داشت. سینگ به این نتیجه رسید که شکاف بزرگی بین موضوعات ردیف اول و موضوع‌هایی چون حقوق کتابداری و اشتراک کتابخانه‌ها وجود دارد که باید به آنها توجه شود.
کوپلان (1991)، پژوهشی بر روی تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی انجام داد. او به بررسی 632مقاله در 30 عنوان نشریه ادواری هسته کتابداری و اطلاع‌رسانی پرداخت. از 632 مقاله، 8/56 درصد مقالات پژوهشی و 2/43 درصد غیرپژوهشی بودند. از مقالات پژوهشی کمترین تعداد (8مقاله) در زمینه تاریخ کتابداری و بیشترین تعداد (94مقاله) در زمینه ذخیره و بازیابی اطلاعات و 91 مقاله پژوهشی در زمینه خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی بود.
ژارولین و واکاری (1993) پژوهشی با عنوان «ارزیابی کتابدای و اطلاع‌رسانی در سال 1985-1965: تحلیل محتوای مقالات نشریات کتابداری» انجام دادند. هدف تعیین پراکندگی موضوعی مقالات و تعیین روش‌های تحقیق به کار برده شده در آنها بود. جامعه مورد مطالعه 142، 359 و 449 مقاله پژوهشی منتشر شده در نشریات هسته بود که به ترتیب در سالهای 1965، 1975 و 1985 به چاپ رسیده بودند. یافته‌ها نشان داد که 6درصد از کل مقالات به روش‌های تحقیق اختصاص یافته، 8 درصد به جست‌وجوی اطلاعات، 7درصد به ارتباطات پرداخته بودند. بیشترین مقالات تولید شده به موضوع خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی و ذخیره و بازیابی به ترتیب با 30 درصد و 25 درصد اختصاص داشت.
کاجبرگ (1996) در «بررسی گرایش موضوعی مقالات منتشر شده در حوزه کتابداری و اطلاع‌رسانی دانمارک طی سال‌های 1986-1957» به این نتجیه دست یافت که گرایش موضوعی بیشتر مقالات مربوط به مباحث و فعالیت‌های سنتی کتابداری بوده و توجه به ابعاد نظری، ابزارها و رفتارها و فرایندهای اطلاع‌رسانی اندک بوده است.
یونتار و یالوی (2000) در پژوهشی درباره تحلیل محتوای مقالات مجلات کتابداری و اطلاع‌رسانی در سالهای 1952 و 1994 به این نتیجه رسید که مقوله‌هایی چون «فن‌آوری» و «استفاده و خدمات» ویترین سه مقالات را به خود اختصاص داده‌اند.
کوفوگیاناکیس و سلاتر (2004) تحقیقی با عنوان «تحلیل محتوای تحقیقات کتابداری» انجام دادند. هدف این مطالعه تحلیل محتوای نشریات سال 2001 کتابداری و اطلاع‌رسانی بود. جامعه پژوهش شال 2664 مقاله از 107 نشریه کتابداری بود. نتایج نشان داد که 3/30 درصد مقالات پژوهشی بودند. در رده‌بندی موضوعی مقالات، هفت مقوله وجود داشت که به ترتیب از بیشترین تعداد به کمترین به این صورت بودند: دسترسی و بازیابی اطلاعات، مجموعه‌سازی، مدیریت، آموزش، مرجع، تاریخ کتابخانه‌ها، حرفه کتابداری.
2-15-3 جمع بندی پیشینه پژوهش
در پژوهش‌هایی که اجمالی از آنها در پیشینه‌ها آمده است فقط رحمانی (1382) به موضوع کتابخوانی در روزنامه‌ها پرداخته است و ذوالقدری (1388) به موضوع کتاب و کتابخوانی در رمان‌های تألیفی توجه نموده است و حسن وند(1389) در پایان‌نامه خود به موضوع بررسی جایگاه و اهمیت کتاب و کتاب خوانی در قرآن و حدیث پرداخته است و رحمانی (1391) در پایاننامه خود به موضوع کتاب و کتابخوانی در روزنامه های کثیرالانتشار پرداخته است و همچنین در سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(1376) در پژوهشی با موضوع نظر سنجی از اساتید دانشگاههای تهران درباره کتاب و کتابخوانی توجه نموده اند.
در پیشینه‌های خارجی به تحلیل محتوای مقالات مجلات کتابداری بین از انواع آن در مجلات داخلی پرداخته شده است، مانند سینگ (1984)، کوپلان (1991)، ژارولین و واکاری (1993) و کوفوگیاناکیس و سلاتر (2004)؛ ولی اغلب آنها به طور کل به گرایش‌های موضوعی مقالات مندرج در نشریات کتابدرای پرداخته و به طور ویژه به موضوع این پژوهش نپرداخته‌اند. بنابراین به روش تحلیل محتوا روی منابع مثل روزنامهها و منابع دیگر انجام شده است ولی در مورد برنامههای رادیویی تا کنون کاری انجام نشده است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مقیاس هیجان خواهی زاکرمن با تغییرات بسته به فرهنگ و نظریه برپایی و فعال سازی

فصل سوم
روششناسی پژوهش
3-1 مقدمه